F-35 પાર્ટ્સ હોંગકોંગ પહોંચ્યા
ઓસ્ટ્રેલિયાથી અમેરિકામાં મરામત અથવા નિરીક્ષણ માટે મોકલવામાં આવેલા એરોફોર્સના F-35 સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટના કેટલાક પાર્ટ્સ રહસ્યમય રીતે હોંગકોંગ પહોંચ્યા અને અહેવાલ પ્રમાણે ચીની સરકારે તેને પોતાના કબજેમાં લીધા છે. ઘટનાના મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયાની સંબંધિત એજન્સીઓ તપાસ કરી રહી છે.
મળતી માહિતી અનુસાર શિપમેન્ટ મે 2026ના અંતમાં મોકલવામાં આવ્યું હતું. શિપમેન્ટ રૂટ અને ટ્રાન્સપોર્ટ અહેવાલો અનુસાર ઓસ્ટ્રેલિયન મિલિટરીના કેટલાક ખોટા અથવા ઉપયોગ માટે અયોગ્ય ભાગો તૃતીય પક્ષની પરિવહન વ્યવસ્થા દ્વારા અમેરિકા મોકલવામાં આવ્યા હતા. શિપમેન્ટ પહેલા દક્ષિણ કોરિયામાં રોકાયો અને ત્યારબાદ અચાનક હોંગકોંગ તરફ વળી ગયો.
રિપોર્ટોમાં શિપમેન્ટમાં UPSની ભૂમિકા હોવાની પણ માહિતી درج છે. શિપમેન્ટ કેમ હોંગકોંગ પહોંચ્યું અને રૂટ કેમ બદલાયો તે હાલ સ્પષ્ટ નથી અને તપાસનો કેન્દ્રબિંદુ છે. કેવા ભાગો હતા અને તેમની સંવેદનશીલતા Bloombergના અહેવાલને ટાંકતા જણાવાયું છે કે કાર્ગોમાં F-35ની કોકપિટ કેનોપી અને Weapons-bay ડોર જેવા પાર્ટ્સ સામેલ હતા.
રિપોર્ટ અનુસાર આ ભાગો Lockheed Martin દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવ્યા હતા. બે લોકોને મળેલી માહિતીનો એ પણ દાવો છે કે કેટલીક વસ્તુઓ પર રડાર-એબ્સોર્બિંગ મટીરિયલનું કોટિંગ હતું, જે F-35ની સ્ટેલ્થ ક્ષમતા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ચીનનો કબજો અને પ્રતિક્રિયા અહેવાલો અનુસાર આ પાર્ટ્સ હોંગકોંગ પહોંચ્યા બાદ ચીની સરકારના નિયંત્રણમાં આવ્યા અને અત્યાર સુધી પરત નથી થયા. ચીન તરફથી આ બાબતે તાત્કાલિક વિગતવાર સ્પષ્ટતા જાહેર કરવામાં આવી નથી. હજુ તે જાહેર થયેલ નથી કે ચીને આ ભાગોનું ટેક્નિકલ વિશ્લેષણ કર્યું છે કે નહિ અથવા તેમાંથી કોઈ ગુપ્ત ડેટા મેળવ્યો છે.
તપાસના મુખ્ય મુદ્દા
તપાસના મુખ્ય મુદ્દા તપાસ ઝડપી એવા ત્રણ મુખ્ય પ્રશ્નો પર કેન્દ્રિત છે: પાર્ટ્સ હોંગકોંગ સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા; ચીનના કબજામાં તેઓ કેવી રીતે ગયા અને હાલ તેમની સ્થિતિ શું છે; શું ચીને આ ભાગોનો ટેક્નિકલ વિશ્લેષણ કે સામગ્રીની તપાસ કરી છે કે નહીં.
સરકાર અને સંસ્થાઓ દ્વારા કાર્યવાહી ઓસ્ટ્રેલિયાના રક્ષા મંત્રી રિચર્ડ માર્લ્સે કહ્યું છે કે તેમનાં દેશમાં હોંગકોંગ પહોંચેલા પાર્ટ્સને ‘સેન્સિટિવ’ સાધન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા નથી. માર્લ્સે જણાવ્યું છે કે ઓસ્ટ્રેલિયા, અમેરિકાનો F-35 ના મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર Lockheed Martin અને સંબંધિત એજન્સીઓ સાથે મળીને સમગ્ર ઘટનાની તપાસ કરી રહ્યાં છે.
F-35 Joint Program Office અને અમેરિકાના રક્ષણ વિભાગે પણ શિપમેન્ટ સંબંધિત સમસ્યાની જાણકારી હોવાની પુષ્ટિ કરી છે. સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ ભાગીદારો પાર્ટ્સ પરત મેળવવા, ઘટના કેવી રીતે થઈ તેની તપાસ કરવા અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે પગલા ઉઠાવી રહ્યા છે.
કોંગ્રેસી તપાસ અને અસર અહેવાલો મુજબ, અમેરિકી કોંગ્રેસમાં હાઉસની Foreign Affairs અને Armed Services કમિટીઓ દ્વારા આ મુદ્દાની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે અને Senate Armed Services Committeeના સબકમિટીને પણ આ મામલી માહિતી આપી છે.
F-35 જેવી પાંચમી પેઢીના સ્ટેલ્થ ફાઇટરમાં રડાર-પરિહરણ ક્ષમતા, અદ્યતન સેન્સર્સ અને સંવેદનશીલ ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ થાય છે. તેથી એવા પાર્ટ્સના અનધિકૃત રીતે અન્ય દેશમાં પહોંચવાનાં પરિણામથી સપ્લાય-ચેઇન અને સેન્કડ સૈન્ય સામગ્રીના પરિવહન અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે.
તપાસ પૂર્ણ થયા પછી જ નિર્ણય લેવામાં આવશે કે વાસ્તવમાં કયા પ્રકારના સુરક્ષા જોખમો ઉભા થયા છે અને આગામી કાર્યવાહી શું હશે.