એથિયોપિયાની ટિગ્રે સંઘર્ષ
સાંકળનો તીવ્ર સમય છોડીને ફેડરલ સૈનિકો ટિગ્રેની રાજધાની મેકેલે અને અન્ય મુખ્ય શહેરોમાં પ્રવેશ કરી ગયા છે. સંઘર્ષ કટોકટીની લઘુસમયની જંગ પછી શરૂ થયો હતો અને ફેડરલ બળોએ કેટલીય જગ્યાઓ પર ઝડપી રીતે કાબુ મેળવ્યો—પરંતુ જીવહાનિ અને તબાહી વિશે અહેવાલો રહ્યાં છે.
સ્રોતોમાં જણાયું છે કે સૈનિક અને ડ્રોન હુમલાઓમાં સદસ્યો લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે અને સ્થાનિક જનજીવન પર ગંભીર અસર દેખાઈ રહી છે. મેકેલેમાં રોજિંદુ જીંદગી પર અસર મેકેલેમાં એક સલૂન ચલાવતી ફિરુત મેર BBC ને જણાવે છે કે અનેક લોકો માટે સુંદરતા અથવા સેલ્ફ-કેર માત્રા એક લક્ઝરી બની ગઈ છે કેમ કે તેઓ બાળકોને ખવડાવવા માટે જ તણખી છે. તે એકલપી માતા છે અને તેની 10 વર્ષીય દીકરી છે. તે કહે છે કે યુદ્ધ પછી સ્થિતિ થોડી સારી લાગી શકે છે, પરંતુ લોકોને પૈસા અને મનોબળ નથી અને વેપાર લગભગ અટકી ગયો છે.
ઘણા રહેતા લોકોએ ભવિષ્ય વિશે અનિશ્ચિતતા વ્યક્ત કરી છે. જંગની શરૂઆત અને ટિપીએલએફનું પછળાવ સંગ્રામ સપ્ટેમ્બર દરમ્યાન શરૂ થયો હતો અને તેને 2020-2022 વચ્ચે થયેલ દ્વિવર્ષીય ગૃહયુદ્ધની પુનરાવૃતિ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. ઓછા સમયગાળામાં ફેડરલ બળો મેકેલેમાં પ્રવેશ્યા—ટિપીએલએફે તે “strategic withdrawal” એટલે જ રણનીતિક પછળાવ જાહેર કર્યો અને અન્ય મુખ્ય શહેરોમાંથી પણ પાછળ હટતાં સૈનિકોને મોટો વિરોધ નથી મળ્યો.
સ્રોતો કહે છે કે ઝબ્બા-ડ્રોન અને વાયુ હુમલાઓમાં દસો લોકો માર્યા ગયા છે અને કુલ મિયાદમાં સદસ્યો લોકોના મોતની જાણકારી મળી છે. પક્ષોના દાવો અને પ્રતિક્રિયા ફેડરલ સરકારે અને તેના સમર્થકોએ દાવો કર્યો છે કે યુદ્ધ વ્યાવહારિક રીતે સમાપ્ત છે અને હવે ટિગ્રેમાંથી ટિગ્રે પિપલ્સ લિબરેેશન ફ્રન્ટ (TPLF) ના તત્વોને દૂર કરવાનો કામ બાકી છે.
Getachew Reda, એક વરિષ્ઠ પૂર્વ TPLF અધિકારી જે હવે પ્રધાનમંત્રીના સલાહકાર તરીકે કાર્યરત છે, એ જ જાહેર કર્યું છે કે ટિગ્રેમાં યુદ્ધ સમાપ્ત છે અને પ્રદેશને સ્થિર કરવાનું તાત્કાલિક કામ હોવું જોઈએ. TPLF પ્રવક્તા Mikael Asgedom BBC ને ફોનથી કહે છે કે આ હાર નથી, પરંતુ એક ટેક્ટિકલ અને રણનીતિક પછળાવ છે. તે કહે છે કે TPLF એ ઇન્ફોર્સમેન્ટને તેના અનુકૂળ પ્રદેશમાં જ ફસાવવા માટે અંગત રીતે ENDF ને આગળ વધવા દીઠું અને પોતાની સર્જનાત્મક સ્થિતિઓમાં પાછા આવી ને મોટા કાઉન્ટરઓફેન્સિવ માટે તૈયારી કરી રહી છે.
તે દાવો કરે છે કે પાછા ખેંચાયા પછી પણ ગરબી વિસ્તારમાં અને અલગ અલગ સ્થળોએ TPLF લશ્કરી કામગીરી ચાલુ છે. સીમનીય લડાઈઓ અને માહિતીની મર્યાદા BBC કહે છે કે ટિગ્રેમાંથી પોતાની ટીમ સીધા અહેવાલ કરી શકતી નથી, પરંતુ ફોન અને ઇન્ટરનેટ કાપાયેલા હતા તે હવે પુનઃસ્થાપિત થયા છે અને રહેવાસીઓથી મળતા સંદેશાઓ અનુસાર કેન્દ્રિય, ઉત્તરની અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ટિગ્રેના વિસ્તારોમાં ауыр આર્ટિલેરી અને ડ્રોન સહિતની લડાઇ સતત ચાલી રહી છે.
શરારો નજીક eyewitnessesએ તીવ્ર ભૂમિ અને હથિયારવાળી લડાઇની નોંધ કરી છે અને યેચિલા નજીક મોસ્ટરસાયકલ ઓપરેટરે કહે છે કે સૈનિક ચેકપોસ્ટ્સ હજુ સક્રિય છે. ઈતિહાસિક બળિજ અને લોકોની ભયભીત વાતચીત 2020-2022 ના યુદ્ધની ભોળાઈ એવી છે કે ઘણા માટે તેનું સ્મરણ તાજુ છે. તે યુદ્ધ દરમિયાન પશ્ચિમ ટિગ્રેમાં વ્યાપક માનવ અધિકાર ઉલ્લંઘનો અને જાતિના આધારે સફાઇના આરોપો સામે આવ્યા હતા અને અંદાજ પ્રમાણે તે યુદ્ધના કારણે સદસ્યો હજાર લોકોનાં પ્રાણ ગયા હોવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.
સૈનિકો અને Eritreaના બળો, જેઓની ઉપર પૂર્વ યુદ્ધ દરમિયાન પણ કરાયેલા કેટલાક કઠોર હિંસાના આરોપ આવ્યા હતા, ફરી ટિગ્રેના શહેરોમાં દેખાયા છે અને ઘણા રહેવાસીઓમાં ડર અને ખરાબ સ્મૃતિઓ ફરી જીવતી થઇ છે. સૈન્ય સ્થિતિ અને વિશ્લેષકોની દૃષ્ટિ ફેડરલ સૈન્ય સાથે જોડાયેલા માથીયાઓ કહે છે કે ટિપીએલએફ વિરુદ્ધ કામગીરી ચાલુ છે અને ઉત્તર ટિગ્રે, ઇરિટ્રિયા સીમા સંલગ્ન જગ્યાઓ અને કેન્દ્રિય ટિગ્રેના ઊંચા પ્રદેશોમાં તાજેતરના યુદ્ધ અને દળોની ખચેપની જાણકારી મળી છે; તેઓ દાવો કરે છે કે ટિપીએલએફની ક્ષમતાઓ ધીરે-ધીરે ઘટાવી રહી છે.
આ દાવાના આધારે સૈન્યએ કેટલાંક હથિયારો કબજે કર્યા હોવાનો પણ સત્તાવાર નિવેદન આપ્યો છે. વિશ્લેષકોમાં મતભેદ છે. Cameroon Hudson, આફ્રિકાની શાંતિ અને સુરક્ષા પર સલાહકાર અને વિશ્લેષક, કહે છે કે TPLF લોકપ્રિય આધાર ગુમાવી ચૂકી છે, તે વિભાજિત થયું છે અને તેના પાસે ENDF જેવી આધુનિક સૈનિક પ્રૌદ્યોગિકી નથી; તેના અનુસાર TPLF પાસે હવે એટલી માત્રા અને શક્તિ નથી કે તે ફેડરલ દળો સાથે વ્યાપક પાયે સામનો કરી શકે.
Hudson માને છે કે TPLF ની તરફ થી ઓછા સ્તરની ગેરિલા કાર્યવાહી ચાલુ રહી શકે છે પરંતુ મોટા પાયે યુદ્ધની શક્યતા ઓછી છે. વિનિમયમાં, યુએસમાં વસતા પ્રખ્યાત ეთિયોપિયન ટિપ્પણકાર Yared Tibebu માને છે કે ટિગ્રેમાં લાંબા ગાળાનો સંઘર્ષ શક્ય છે. તે કહે છે કે TPLF પાસે લાંબા સમયથી સશસ્ત્ર સંઘર્ષનો ઇતિહાસ છે અને તે ફરીથી લાંબા ગાળાનો સંઘર્ષ યોજના બનાવી શકે છે, પણ તે માટે જૂની આંતરિક વિભાજનો પર દાબણ રહી શકે છે.
Abraha Hailezgi, મેકેલે યુનિવર્સિટીના વિદ્વાન, નો અવલોકન છે કે ટિપીએલએફની મજબૂતીઓને લઈને લોકોની દૃષ્ટિ બદલાઇ ગઈ છે અને તે દાવો કરે છે કે બહુવિધ બળાત્કાર અને ફરજપરેચપણાના આરોપો તેના જથ્થાને લોકમાંથી વિચ્છેદિત કરી ચૂક્યા છે.
નિષ્કર્ષ ફેડરલ સ્રોતો અને સરકારના સમર્થકો યુદ્ધ સમાપ્ત જાહેર કરે છે, જ્યારે TPLF તેના હારને નકારી રહ્યાં છે અને કાઉન્ટરઓફેન્સિવની તૈયારી તથા ગેરિલા સ્તર પર લડાઇ ચાલુ રાખવાની વાત કરે છે. BBC એ નોંધાવ્યું છે કે માહિતી સીમિત છે અને સ્થિતીનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરવા માટે વધારે તપાસ જરૂરી છે; વિશ્લેષકોનું મત પણ વિખાંડિત છે—કેટલાંક લાંબા ગાળાના ઉથલપાથલની ધારણા રાખે છે, તો બીજાઓ ઓછા સ્તરના સશસ્ત્ર વિરોધની શક્યતા માને છે.