EPFOનું નવું પ્રસ્તાવ
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) પોતાની રોકાણ નીતિમાં બદલાવ કરવા જઈ રહ્યું છે. EPFO આશરે ₹30 લાખ કરોડની નિવૃત્તિ બચતનું સંચાલન કરે છે અને 30 કરોડથી વધુ સભ્યોનો સમાવેશ કરે છે. નવા પ્રસ્તાવ મુજબ આવતા નાણાંના 3% સુધીની રકમ વૈકલ્પિક રોકાણ ભંડોળો (AIFs) દ્વારા સ્ટાર્ટઅપ્સ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ખાનગી કંપનીઓમાં રોકાશે.
આ સૂચનની અંતિમ મંજૂરી આગામી નવેમ્બરમાં સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT)ની બેઠકમાં મેળવવાની અપેક્ષા છે; આ બેઠકની અધ્યક્ષતા કેન્દ્રિય શ્રમ મંત્રી મનસુખમાંડવિયા કરશે.
EPFOની હાલની રોકાણ રૂપરેખા
હાલની રોકાણ રૂપરેખા EPFO હાલના સમયમાં સભ્યોની બચતને સલામતી અને સ્થિર આવક આપવામાં ધ્યાનમાં રાખીને નીચે મુજબની શ્રેણીઓમાં રોકાણ કરે છે:
- સરકારી સિક્યોરિટીઝ (G-Secs): ફંડનો 45%થી 65%.
- કોર્પોરેટ ડેટ અને બોન્ડ્સ: આશરે 20%થી 45%.
- ઇક્વિટી (ETFs મારફતે): 5%થી 15%, ડાયરેક્ટ સ્ટોક્સમાં નહીં.
- ટૂંકા ગાળાના મની માર્કેટ સાધનો: 0%થી 5%.
લેખ મુજબ વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ માટે EPFOનું વ્યાજ દર 8.25% દર્શાવવામાં આવ્યુ છે.
નવો પ્રસ્તાવ: AIFs
AIFs — કેટેગરી I અને II નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર EPFO દર વર્ષે મળતા નવા ફંડના વધારેમાં વધારે 3% સુધી SEBI-રજિસ્ટર્ડ વૈકલ્પિક રોકાણ ભંડોળો (AIFs) માં રોકાણ કરી શકે છે. આ રોકાણ બે મુખ્ય કેટેગરીમાં વહેંચાશે:
- કેટેગરી I AIFs: સ્ટાર્ટઅપ્સ, નાના ઉદ્યોગો (SMEs), ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ અને વેન્ચર કેપિટલ જેવા ક્ષેત્રો માટે.
- કેટેગરી II AIFs: રિયલ એસ્ટેટ, પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી અને પ્રાઇવેટ ડેટ (ખાનગી દેવા) જેવી સૂચનાઓનો સમાવેશ.
EPFOનો ઉદ્દેશ લાંબા ગાળે વધુ વળતર પ્રાપ્ત કરવું અને દેશમાં વિકાસમાં ફંડની ભાગીદારી વધારવી છે.
રોકાણની સુરક્ષા માટે કડક શરતો
AIFs અને સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકવાનો શક્ય વધતો જોખમ ઘટાડવા માટે કેટલાક નિયંત્રણો અપાયો છે: ફક્ત એવા AIFમાં રોકાશે જેનું ફંડ કદ ઓછામાં ઓછી ₹100 કરોડ હોય. ડાઇવર્સિફિકેશન મર્યાદાઓ લાગુ કરવામાં આવશે જેથી એક જ ફંડમાં વધારે રોકાણ ન થાય. વિદેશમાં નોંધાયેલી કંપનીઓમાં રોકાણ પર કડક નિયંત્રણ રહેશે. ફંડ સંચાલકોની સ્વતંત્રતા સુનિશ્ચિત રાખવામાં આવશે.
નાણા મંત્રાલયની સૂચનાઓ અનુસાર EPFO પોતાની નવી થાપણોના 5% સુધી સંપત્તિ-સમર્થિત અને ટ્રસ્ટ-સ્ટ્રક્ચર્ડ રોકાણોમાં પણ જઈ શકે છે.
અન્ય ચર્ચીત મુદ્દા
EPFO તેના પોર્ટફોલિયોને મજબૂત બનાવવા માટે કેટલીક અન્ય શક્યતાઓ પર પણ તપાસ કરી રહ્યું છે, જેમાં સામેલ છે: ઝડપથી વિકસતા સેક્ટર્સમાં સેક્ટોરલ ઇન્ડેક્સમાં રોકાણની શક્યતા — ઉદાહરણ તરીકે રેલવે, ડિફેન્સ (સંરક્ષણ), બેંકિંગ અને રેર અર્થ. ઇક્વિટી મર્યાદા વધારીને હશે તો વર્તમાન 15%થી 20% કરવા વિશે ચર્ચા, પરંતુ કર્મચારી સંગઠનોના વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને સાવચેતી અપાયેલ છે.
ડિજિટલ સુધારો: EPFO 3.0 રોકાણ નીતિ ઉપરાંત EPFO સેવા સુધારાના પ્રોજેક્ટ ‘EPFO 3.0’ લાવવાનું યોજના બનાવી રહ્યું છે. લેખમાં જણાવ્યા પ્રમાણે આ પ્રોજેક્ટથી અપેક્ષિત લાભોમાં નીચેનો સમાવેશ થાય છે: સભ્યોને ભાવિમાં ATM અને UPI મારફતે PF નાણાં ઝડપથી ઉપાડવાની સુવિધા. ક્લેમ સેટલમેન્ટનો સમય ટૂંકાવીને માત્ર 3 દિવસ કરવાનો ઉદ્દેશ.
અનુમોદન અને અમલની સમયરેખા આ તમામ પ્રસ્તાવો અને માર્ગદર્શિકાઓને અંતિમ મંજૂરી માટે આગામી નવેમ્બરમાં સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT)ની બેઠકમાં રજૂ કરવામાં આવશે. લેખમાં જણાવ્યા પ્રમાણે માત્ર CBTની મંજૂરી મળ્યા બાદ જ આ નવી રોકાણ નીતિ અને સંબંધિત પાણીપગલાઓનો સત્તાવાર અમલ શરૂ થશે.