ડૉ. રેમંડ કાસેરેકા કમવાંગા: પરિવારના વિરોધ વચ્ચે ઇબોલા સારવાર કેન્દ્ર જવાની કથા
પૂર્વ ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોના બૂટેમ્બો શહેરમાં કામ કરતા ડૉ. રેમંડ કાસેરેકા કમવાંગા એ જણાવ્યું કે જ્યારે તેમણે પરિવારને જણાવ્યું કે તેમને ઇબોલા થવાની શક્યતા છે અને તે કેટવા ખાતે આવેલ ઇબોલા ટ્રીટમેન્ટ સેન્ટર જઈ રહ્યો છે, ત્યારે પરિવારે આ બાબતમાં ભારે વિરોધ દર્શાવ્યો. તેમના લોકો તે એક “મૃત્યુ ઘર” સમજે તે રીતે ડરી ગયા હતાં, ખાસ કરીને તેમના પરિવારના સભ્યો — તેમની 50 વર્ષીય માતા મસિકા એનડુંગો રડીને તેમને ત્યાં ન જવાનો અનુરોધ કરતી નજરે પડી.
ડૉ. કમવાંગા સારવાર લીધા બાદ સાથેના બેચેદગી અને પ્રત્યાખંડોને પાર કરીને સાજા થયા અને હવે સમાજમાં જાગૃતિ ફેલાવવા પોતાની કથાઓ શેર કરે છે. પરિવારની પ્રતિક્રિયા અને નિર્ણય ડૉ. કમવાંગા, જે કેટવા હોસ્પિટલમાં કામ કરે છે અને 30 વર્ષનો છે, જણાવે છે કે જો તેઓ ઘરે રહેતા તો જીવવાની શક્યતા ઓછા હતી.
તેઓએ શરૂઆતમાં ઇબોલા પ્રતિસાદ ટીમનો સંપર્ક કર્યો અને આરંભિક પરામર્શ અને કેટલીક પરીક્ષણો બાદ ઘેર ફર્યા; જોકે તબિયત સુધરતી ન હોવાથી તેમણે ફરી તપાસ કરાવવાની જરૂર પડી. જ્યારે તેમણે પોતાના પરિવારને ટ્રીટમેન્ટ સેન્ટર જવાની જરૂર જણાવી, ત્યારે તેમના પરિવારજનો ભયજનક જવાબ આપતા હતા. તેમની માતાએ પૂછ્યું: “તમે ઇબોલા ટ્રીટમેન્ટ સેન્ટરમાં જઈને કેમ મરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છો?”
લક્ષણો, નિદાન પ્રક્રિયા અને સારવાર કમવાંગાએ કહ્યું કે શરૂઆતના લક્ષણો ધીરેધીરે દેખાતા રહ્યા — મોઢામાં કડવાશ, માથાનો દુખાવો અને સામાન્ય અસ્વસ્થતા. બૂટેમ્બોમાં ઝડપી નિદાન માટે જરૂરી સાધન ઉપલબ્ધ ન હોવાને કારણે નમૂનાઓ 54 km (33 miles) ઉત્તર તરફ આવેલ બેનિ શહેરમાં મોકલવામાં પડે છે; આ માર્ગની સ્થિતિને કારણે આ મુસાફરી માટે ઈલાકી રીતે 48 થી 72 કલાક લાગી શકે છે.
તેમની તબિયત ઘરમાં ત્રણ દિવસ બગડી અને ચોથા દિવસે ભારે ઉલટી અને દસ્ત શરૂ થયા. વર્તમાન આઉટબ્રેક બન્ડિબુગ્યો (Bundibugyo) પ્રકારના વાયરસથી હોઈ, તે માટે કોઈ મંજૂર થયેલું વેક્સીન અથવા સારવાર ઉપલબ્ધ નથી, અને ઇબોલા દર્દીઓને આપાતકાલીન રીતે લક્ષણોનો સારવાર (symptomatic care) આપવામાં આવે છે. કમવાંગાના કેસમાં ગંભીર ઉલટી અને દસ્તને કારણે તે હાઈડ્રેટ રહેવામાં મુશ્કેલી અનુભવતા હતા.
તેઓ હોસ્પિટલમાં 13 દિવસ બેડ પર રહ્યા અને આ સમય દરમિયાન બધી મુશ્કેલીઓનો સામનો કર્યો. આરોગ્યકર્મીઓએ જ્યારે તેમને સાજા થવાની જાણકારી આપી ત્યારે કમવાંગાને રાહત મળી, તેમ છતાં ડિસ્ચાર્જ સર્ટિફિકેટ હોવા છતાં પરિવાર પહેલા તેમના નજીક ન ગયો. ઇબોલાના ઇન્ક્યુબેશન એ સમયગાળો 21 દિવસ હોવાનું મનાય છે અને સતત આ સમયગાળા દરમિયાન ડૉ. કમવાંગાએ પરિવારમાંથી અલગ રહેવું પસંદ કર્યું. તેમના ઘરમાં તે સમયે ઓછામાં ઓછા 18 લોકો રેહતા હતા, જેમાં બાળકો અને તાજેતરના લડાઈઓથી સ્થળાંતરિત લોકોને પણ શામેલ હતું.
સામુદાયની શંકાઓ અને જાગૃતિના પ્રયાસો કમવાંગા કહે છે કે તેમની સહપ્રાપ્તિએ કેટલાક લોકોને ઇબોલાની હાજરીમાં વિશ્વાસ જમાવવા મદદ કરી છે, પરંતુ અનેક લોકો હજી પણ રોગ વિશે શંકાસ્પદ છે. પડોશી કાવુઘો સિફા જણાવી છે કે લોકોએ ભગવાન પાસે પ્રાર્થના કરીને ડૉક્ટરોની મહેનતથી તેઓને સ્વસ્થ રીતે પાછા ફરતા જોયું.
સાજા થતા તેઓ જાગૃતિ કાર્યમાં જોડાયા અને ડિસ્ચાર્જ થયા પછી એક અઠવાડિયાના અંદાજે તેમના અનુભવ પર આધારિત પુસ્તક “The Price of Saving Lives” લખવાનું શરૂ કર્યું છે; હાલ તે ડ્રાફ્ટમાં છે અને જાગૃતિ સત્રો દરમિયાન તે ડ્રાફ્ટ અને હોસ્પિટલ દરમિયાન લેવામાં આવેલી તસવીરો લોકો વચ્ચે વહેંચે છે જેથી લોકો ઇબોલાની હકીકત સમજી શકે.
ધમકીઓ, હુમલા અને સંસાધનની કમી વિશે દાવો કમવાંગા કહે છે કે તેઓને પુછપરછ અને ધમકીઓ મળી રહી છે અને કેટલાક લોકોએ outreach કર્મચારીઓ પર હુમલાઓ કર્યા છે. તેઓ કહે છે કે જાગૃતિ કાર્યોને કેટલીકવાર વ્યાપાર માટેની કોરવિમાન તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. તેમણે જણાવ્યો છે કે ગરીબી અને વર્ષોથી ચાલતા સશસ્ત્ર અથવાઓના પરિણામસ્વરૂપ લોકોમાં આ આતંક અને અવિશ્વાસ ઊભો થયો છે; કેટલાક લોકો માનવે છે કે ઇબોલાને સત્તાધારીઓ કોઈ રીતે વાપરી રહ્યા છે — આ દાવો માંથી ભાગ તેમના શબ્દોમાં છે.
તેઓએ Médecins Sans Frontières (MSF) દ્વારા પ્રસિદ્ધ તાજેતરના રિપોર્ટ સાથે સંમતતા વ્યક્ત કરી અને દાવો કર્યો: “The money allocated to the Ebola response is being misappropriated by the government. We do not have enough protective equipment.” આ પ્રકારની સહભાગિતાઓ અને સરકારની કામગીરી પર આવતી ટીકા તેઓના પોતાના અનુભવ અને નિરીક્ષણ પર આધારિત છે.
આઉટબ્રેકનો વ્યાપક પરિપ્રેક્ષ્ય સંબંધિત આંકડાઓ મુજબ આ આઉટબ્રેકમાં અત્યાર સુધી 5,400 લોકોને મોત થયું છે અને 11,000 લોકો સંક્રમિત થયા છે, જેના કારણે તે ઇતિહાસમાં બીજા સૌથી ઘાતક આઉટબ્રેક તરીકે નોંધાયો છે. બૂટેમ્બો North Kivu પ્રાંતમાં આવે છે અને કોંગોલીઝ આરોગ્ય મંત્રાલય અનુસાર આ સંકટનું એપિસેન્ટર છે, જ્યાં સૌથી વધુ રિપોર્ટ થયેલા કેસ નોંધાયા છે. કમવાંગા એવા 3,031 લોકોનેમાંથી એક છે જેઓ ઇબોલાથી સાજા થયા છે અને હવે પોતાના અનુભવથી લોકોમાં રોગ વિશેની ગેરસમજ દૂર કરવા કાર્યરત છે.