દિવાળી પડતર દિવસ
પંચાગ અનુસાર, દિવાળી અને નૂતન વર્ષની વચ્ચે પડતર દિવસનો ક્રમ સળંગ પાંચમા વર્ષે યથાવત રહ્યો છે. સૂત્રોમાં જણાવાયું છે કે 2017થી 2026 દરમિયાન દિવાળી અને નૂતન વર્ષ વચ્ચે પડતર દિવસ આવેલો છે. આ વર્ષની કાળમાપ પ્રમાણે 8 માસે નવેમ્બરે (8 નવેમ્બરે) દિવાળી, 9 નવેમ્બરે પડતર દિવસ અને 10 નવેમ્બરે બેસતું નવું વર્ષ છે.
આ વર્ષે દિવાળી, પડતર અને નૂતન વર્ષની ક્રમ પંચાગની ગણતરી મુજબ આ વર્ષે 8 નવેમ્બરે દિવાળી પડી હતી, ત્યારબાદ 9 નવેમ્બરે પડતર દિવસ છે અને 10 નવેમ્બરે બેસતું વર્ષ આવશે. સૂત્રોમાં જણાવાયું છે કે સૂર્યોદય સમયે જો અમાસ હોય અને તેની સાથે નૂતન વર્ષની તિથિ શરૂ ન થઈ હોય તો આવી સ્થિતિમાં પડતર દિવસ ઉભો રહે છે.
પાછલા વર્ષોની સ્થિતિ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે છેલ્લાં વર્ષોમાં, ખાસ કરીને 2017થી 2026 વચ્ચે, દિવાળી અને નૂતન વર્ષ વચ્ચે પડતર દિવસનું ક્રમ યથાવત રહ્યું છે. તેમાં 2020 અને 2022થી 2026 સુધીના વર્ષનો સમાવેશ થાય છે.
પડતર દિવસ શું છે?
લેખમાં જણાવાયું છે કે દિવાળી પછીનું તે દિવસ જ્યારે સૂર્યોદય સમયે અમાસ હોય અને નવા વર્ષની તિથિ શરૂ ન થઈ હોય ત્યારે તે દિવસને પડતર દિવસ કહેવામાં આવે છે. આવા સમયમાં નવા વર્ષ માટે એક દિવસની રાહ રહેવી પડે છે અને તહેવારગત ક્રમમાં એક ખાલી દિવસ સળવે છે.
ભારતીય પંચાગ અને ચંદ્રની કળા માહિતી અનુસાર ભારતીય વર્ષની ગણતરી ચંદ્રની કળા મુજબ થાય છે. એક મહિનામાં ચંદ્રની કળાઓને 30 ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે અને લેખમાં જણાવાયું છે કે ચંદ્ર 30 કળાઓને 30 દિવસ કરતા ઓછા સમયમાં પૂર્ણ કરી લે છે. આ કારણે પંચાગમાં તિથિમાં વધ-ઘટ થાય છે અને ઘણા સમય દિવસના અંદર જ તિથિ બદલાઈ જાય છે.
સામાન્ય રીતે સૂર્યોદય સમયે જે તિથિ હોય તેને આખા દિવસ માટે ગણવામાં આવે છે, અને તેથીજ સૂર્યોદય સમયે અમાસ હોય તો નવા વર્ષની તિથિ શરૂ ન બને અને પડતર દિવસ ઉભો રહે છે.
આગામી સમયગાળા સૂત્રોમાં જણાવાયું છે કે હવે વર્ષ 2027થી પડતર દિવસનું ક્રમ નહીં રહે અને આવી સ્થિતિથી મુક્તિ મળશે. તેવા સમાન પ્રકારનું ફેરફાર અથવા ‘ધોકો’ ફરી વર્ષ 2032માં આવે તેવી વાત લેખમાં કરવામાં આવી છે.
લેખમાં ઉમેરાયું છે કે નવા વર્ષનો પ્રથમ દિવસ અત્યંત મહત્વનો હોય છે અને લોકો સામાન્ય રીતે તેનો સ્વાગત દેવદર્શનથી કરે છે.