કોલ્ડ ડ્રિંક બોટલનું લહેરિયું
પ્લાસ્ટિક કોલ્ડ ડ્રિંક બોટલના તળિયે જોવા મળતું અનોખું લહેરિયું નમૂનાનું ડિઝાઇન — જેને લહેરિયું તળિયું અથવા પેન્ટાપોડ કહેવામાં આવે છે — બોટલની અંદરની ગેસ દબાણ અને તાપમાન ફેરફારોને સંભાળવા માટે બનાવવામાં આવે છે. આ ડિઝાઇન ખાસ કરીને કાર્બન ડાયોક્સાઇડથી ભરેલી કોલ્ડ ડ્રિંક બોટલોમાં જોવા મળે છે અને તે બોટલની સલામતી તેમજ પ્લાસ્ટિક ખર્ચ બંનેને અસર કરે છે.
પાણી અને કોલ્ડ ડ્રિંક્સની બોટલમાં તફાવત મુખ્ય તફાવત એ છે કે કોલ્ડ ડ્રિંક્સ સામાન્ય રીતે કાર્બન ડાયોક્સાઇડથી ભરેલ હોય છે, જ્યારે સામાન્ય પીવાના પાણીમાં આ ગેસ હાજર નથી. કાર્બન ડાયોક્સાઇડની હાજરીથી કોલ્ડ ડ્રિંકની બોટલમાં અંદર વધુ ગેસ દબાણ રહે છે અને તેથી બોટલનું તળિયું અલગ ડિઝાઇન કર્યું હોય છે.
ગેસ દબાણ સામે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે જ્યારે કોલ્ડ ડ્રિંકની બોટલ પેક કરવામાં આવે છે અથવા હલાવવામાં આવે છે ત્યારે અંદરના ગેસનું દબાણ વધે છે અને ખોલતા સમયે ફીણ અને ગેસ બહાર નીકળે છે. જો બોટલનું તળિયું સપાટ હોત તો ગેસના આ વધતા દબાણથી તળિયું બહારની તરફ ફૂલી શકે અથવા ફાટી પણ શકે. તળિયે બનાવવામાં આવેલ પાંચ ખૂણાવાળી ડિઝાઇન આ દબાણને શોષી લે છે અને બોટલને ફાટવાનો જોખમ ઘટાડે છે.
તાપમાનમાં ફેરફારને નિયંત્રિત કરવું કોલ્ડ ડ્રિંક્સ કે જ્યારે ઘણાં ઠંડા કે રેફ્રિજેરેટેડ હોય છે ત્યારે અંદરના વાયુઓ અને પ્રવાહીનું કદ તથા ઘનતા બદલાય છે અને અંદરના ભાગોમાં વિસ્તરણ થવાની કોશિશ થાય છે. આ સ્થિતિમાં તળિયે બનાવેલી ડિઝાઇન સ્પ્રિંગની જેમ કાર્ય કરે છે: તાપમાન બદલાતા અંદરના દબાણમાં થતા ફેરફારોને આ પાંચ ખૂણાઓ હળવી રીતે વિસ્તરે અથવા સિંગ કરે અને બોટલનો મૂળ આકાર જાળવવામાં મદદ કરે છે.
પ્લાસ્ટિક બચાવવાની એર્થમિક કારણ આ ડિઝાઇન પાછળ આર્થિક કારણ પણ છે. સમગ્ર બોટલને ભારે અને જાડા પ્લાસ્ટિકથી બનાવી દેતા કંપનીનો ખર્ચ વધતો. વૈજ્ઞાનિકોએ બોટલના ઉપરના ભાગને પાતળું રાખીને અને ફક્ત તળિયે આ પાંચ ખૂણાવાળી ડિઝાઇન રાખીને એક ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. આ રીતે બોટલને જરૂરી મજબૂતી મળે છે અને પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ અને ખર્ચ બંને ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.