ક્લાઇમેટ ચેન્જ પરફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સ 2026
તુર્કીના અંતાલ્યામાં આયોજિત COP31 સંમેલન દરમ્યાન 11 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ‘ક્લાઇમેટ ચેન્જ પરફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સ (CCPI) 2026’ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ સૂચકાંકે ભારતને 28મા ક્રમ પર બાંધી મૂક્યું છે, જે વર્ષ 2025ની સ્થાનની તુલનામાં પાંચ ક્રમ નીચે છે.
કુલ 64 દેશો અને યુરોપિયન યુનિયનનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું અને ભારતને એકંદરે મધ્યમ રેટિંગ અપાયુ છે. સૂચકાંક જારી કરવાની પૃષ્ઠભૂમિ CCPI 2026 ની જાહેરાત COP31 સંમેલન દરમિયાન કરવામાં આવી, જે તુર્કીના અંતાલ્યા ખાતે 9 થી 20 નવેમ્બર, 2026 દરમ્યાન યોજાયું હતું.
સૂચકાંકમાં સમાવિષ્ટ 64 દેશો અને યુરોપિયન યુનિયન સંયુક્ત રીતે વિશ્વના 90% થી વધુ ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર ગણાય છે. ભારતની રેંકિંગ તથા શ્રેણીઓ મુજબ સ્થિતિ CCPI મુજબ વર્ષ 2026 માટે ભારતની એકંદર અને કેટેગરી અનુસારી ક્રમ નીચે મુજબ છે:
- એકંદર ક્રમ: 28મો (2025ની સરખામણીમાં 5 ક્રમ નીચો)
- ક્લાઇમેટ પોલિસી: 13મો ક્રમ
- ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન: 31મો ક્રમ
- ઉર્જા વપરાશ: 33મો ક્રમ
- પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા: 40મો ક્રમ
વાર્ષિક સૂચકાંકમાં આ વર્ષે પણ પ્રથમ ત્રણ સ્થાન ખાલી રાખવામાં આવ્યા છે અને ડેનમાર્ક ચોથા ક્રમે રહીને યાદીમાં સૌથી આગળ દર્શાયું છે. ભારતની અગાઉની પ્રગતિ અને ભવિષ્ય માટે નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકો પ્રકાશિત રિપોર્ટ મુજબ, જૂન 2025 સુધીની પ્રગતિમાં પરમાણુ સહિતના બિન-અશ્મિભૂત ઊર્જા સ્ત્રોતોનો ભાગ ભારતમાં કુલ સ્થાપિત વીજ ક્ષમતાનો 50% સુધી પહોંચી ગયો છે.
રિપોર્ટ જણાવે છે કે આ достижение વર્ષ 2030 માટેના ‘રાષ્ટ્રીય સ્તરે નિર્ધારિત યોગદાન’ (NDC) લક્ષ્યને પાંચ વર્ષ વહેલું પૂર્ણ હતી. રિપોર્ટમાં જનાવવામાં આવેલ ભારતના મુખ્ય લક્ષ્યાંકો (2026 બાદના ગોલ્સ) નીચે મુજબ છે:
- વર્ષ 2005 ના સ્તરથી GDP પ્રતિ ઉત્સર્જનની તીવ્રતામાં 47% ઘટાડો પ્રમુખ લક્ષ્ય તરીકે
- લગભગ 60% બિન-અશ્મિભૂત સ્થાપિત વીજ ક્ષમતા હાંસલ કરવાની ધારણા
- વર્ષ 2005 ની સાપેક્ષે જંગલ અને વૃક્ષ આવરણ દ્વારા 3.5 થી 4 બિલિયન ટન CO2 સમકક્ષ કાર્બન સિંકનું નિર્માણ