ઉત્તર ગુજરાતમાં બટાકા પકવતા ખેડૂત
ઉત્તર ગુજરાતમાં કરાર આધારિત ખેતીને લઈને મામલો તીવ્ર બન્યો છે. સાબરકાંઠાના હિંમતનગર તાલુકાના બટાકા પકવતા ખેડૂત ઘરે ખાનગી કંપનીઓની મનમાની શરતોથી અને આર્થિક બોજથી બેચેન છે. ખેડૂતોએ કંપનીઓની 1.600 કિલો બટાકાની કપાત, લોડિંગ ખર્ચ ન આપવાના દાવા અને અંગ્રેજીમાં તૈયાર કરાયેલા કરાર દસ્તાવેજોને લઈને ગસરાટ ઉઠાવી છે.
તેઓ રાત્રિ સભાઓ અને ખાટલા બેઠકો યોજી કંપનીઓ સામે ઉગ્ર આંદોલન કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. વિવાદની સાચીત માહિતી શરૂઆતના વરસોમાં ખાનગી કંપનીઓ સાથે કરાર કરીને બટાકા વાવેતરમાં સારો મોંઘો નફો મેળવતા ઘણાં ખેડૂતો આ પદ્ધતિ તરફ આગળ આવ્યા હતા. પરંતુ છેલ્લા સમયગાળામાં કંપનીની મનમાની કટોકટી અને શરતોને લઈ હિંમતનગર તાલુકાના ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં ખેડૂતો એકઠા થયા છે અને કડક વિરોધ માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે.
કપાત અને લોડિંગ ખર્ચ અંગેનો આક્ષેપ ખેડૂતોએ કંપનીઓ પર આરોપ લગાવ્યો છે કે ખરીદી વખતે દરેક 100 કિલો બટાકા સામે 1 કિલો 600 ગ્રામ સુધી બિનઅધિકૃત રીતે કપાત કરવામાં આવે છે. કંપનીઓ આ કપાત વિશે સ્પષ્ટતા provide નથી કરતી કે કયા નિયમ તથા શરત હેઠળ આ કપાત થાય છે. ઉપરાંત, માલ લોડિંગ માટેની મજૂરીનો ખર્ચ કંપનીઓ ભરતી નથી, જેના કારણે તે ખર્ચનો ભાર ખેડૂતો પર જ પડે છે.
મોંઘવારી વચ્ચે નીચા ભાવે વેચાણ ડીઝલ, રાસાયણિક ખાતરા અને જંતુનાશક દવાની કિંમતો વધતા ખેડૂતlarning ખર્ચ વધી રહ્યો છે, પરંતુ ખેડૂતો જણાવે છે કે કંપનીઓ પહેલા નિર્ધારિત કરતા નીચા ભાવ જ આપે છે. તેઓનો આ દાવો છે કે કુદરતી આફતો અથવા પ્રતિકૂળ હવામાનના બહાનાથી કંપનીઓ અંતિમ ઘડીએ નક્કી કરેલી રકમમાંથી પણ કપાત કરી લેતી હોય છે.
અંગ્રેજીમાં કરાર દસ્તાવેજો અંગેનો પ્રશ્ન સ્થાનિક કૃષિ આગેવાનો અને ખેડૂતોએ જણાવ્યુ છે કે મોટાભાગની ખાનગી કંપનીઓ કરારના દસ્તાવેજો મુખ્યત્વે અંગ્રેજી ભાષામાં જ તૈયાર કરે છે. ગ્રામ્ય અને ઓછા શૈક્ષણિક સ્તરના ખેડૂતો આ જટિલ અંગ્રેજી શરતોને સમજવા માં અસમર્થ રહેતા વિશ્વાસમાં દસ્તાવેજો પર સહી કરી દે છે. પછી આ જ દસ્તાવેજોની શરતોના કારણે તેઓ કાયદાકીય રીતે અસમર્થ બની જાય છે અને કંપનીઓ સામે લાચાર થાય છે.
ખેડૂતની તાકીદ અને આગાહી હિંમતનગર તાલુકાના ખેડૂતો એકઠા થઈ રાત્રિ સભાઓ અને ખાટલા બેઠકો યોજી રહ્યા છે અને ખાનગી કંપનીઓ સામે ઉગ્ર આંદોલનની તૈયારી બતાવી છે.