અમદાવાદ હોસ્ટેલ ડ્રગ્સ કેસ
અમદાવાદના એક હોસ્ટેલમાં રહેતી 9 યુવતીઓમાંથી 6 યુવતીઓ ડ્રગ્સના વ્યસનનીકળમાં ફસેલી હોવાનું ખુલ્યું છે. એક યુવતીના પિતાની શંકા સામે આવતા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી અને ડી-એડિક્શન સેન્ટરમાં સારવાર દરમિયાન ડ્રગ્સ ફેલાવવાની આયોજનબદ્ધ રેકેટનો પર્દાફાશ થયાના દાવા ઉઠ્યા છે.
પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને બે યુવતીઓને સારવાર માટે ડી-એડિક્શન સેન્ટરમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. હોસ્ટેલ કિસ્સાની વિગત સૂત્રો અનુસાર, અભ્યાસ માટે આવેલા એક હોસ્ટેલમાં સૌપ્રથમ સખીઓ બની રહેલી આ યુવતીઓમાંથી સમય સાથે ગઠબંધન મજબૂત બન્યું અને 9માંથી 6 યુવતીઓ નશાના રવાડે ચડી ગઈ હતી.
વેકેશન દરમિયાન એક યુવતીના વર્તનમાં બદલાવ જોવા મળતા તેના પિતાએ શંકા કરી તપાસ શરૂ કરી, અને તેની તપાસમાં સમગ્ર ગૃપમાં વ્યાપી થયેલ નશો પડશે તેનો ખુલાસો થયો. પરિવારજનોની ફરિયાદને પગલે બંને યુવતીઓને ડી-એડિક્શન સેન્ટરમાં લઈ જઈ સારવાર આપવામાં આવી.
સેન્ટરમાં સારવાર પછી પણ કેટલાક દિવસોમાં એક યુવતી પુનઃનશીલા બની હોવાનું પણ નોંધાયું છે. ડી-એડિક્શન સેન્ટરમાં સામે આવેલા દાવા ડી-એડિક્શન સેન્ટર્સમાં દર્દીઓની પૂછપરછમાં એમ.ડી. કે ગાંજાના નશો ફેલાવવાના આયોજનબદ્ધ રેકેટનો પર્દાફાશ થયો હોવાનું સંબંધિત સૂત્રોએ દાવો કર્યો છે.
સૂત્રોનો કહેવું છે કે એક વ્યક્તિને નશો લાગતા પછી આખા ગ્રુપને નશો તરફ દોરવાનું એક માળખાકીય રીતે કરવામાં આવતું હોવાનું જણાવ્યું છે. રાજ્યનું પરિસ્થિતિ અને આંકડા જાણકારો કહે છે કે ગુજરાતમાં 18 થી 35 વર્ષની વય જૂથમાં સ્મોકિંગનું પ્રમાણ વધારે છે અને તદનુસાર તેમાંથી 90% છોકરાઓ અને 10% છોકરીઓ ડ્રગ્સના વ્યસની બની જતા હોય તેવા દાવા રજૂ થયા છે.
છેલ્લા 6 વર્ષમાં વ્યસનમુક્તિ માટે સારવાર લેનારાઓની સંખ્યામાં 95% નો વધારો થયો હોવાનું પણ પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. રાજ્યસભામાં રજૂ કરાયેલા આંકડા મુજબ, ગુજરાતમાં અંદાજે 7.9 લાખ લોકો અફીણયુક્ત પદાર્થોનો ઉપયોગ કરે છે, 6.9 લાખ લોકો દર્દશામક દવાઓના અને 4.8 લાખ લોકો ગાંજાના વ્યસની તરીકે ગણાયા છે.
સૂત્રોમાં રજૂ કરાયેલ માહિતી મુજબ કોરોના પહેલાં રાજ્યમાં દારૂના વ્યસનીઓમાં 80 ટકા અને નશીલા પદાર્થોના વ્યસનીઓમાં 20 ટકા હતો, જે કોરોના પછી 60 ટકા અને 40 ટકા બની ગયો છે. દર વર્ષે લગભગ સવા લાખ લોકો વ્યસનમુક્તિ માટે સારવાર લે છે અને અમદાવાદમાં 2020થી વ્યસનમુક્તિ ક્લિનિક્સમાં આવતા દર્દીઓની સંખ્યા 25 થી 40 ટકા સુધી વધી હોવાનું જણાવાયું છે.
ઉપચાર ક્ષમતા અને મર્યાદાઓ રાજ્યમાં ખાનગી અને સરકારી મળી 50થી વધુ ડી-એડિક્શન સેન્ટર્સ કાર્યરત છે. રાજ્યની 34 સરકારી જિલ્લા હોસ્પિટલોમાં વ્યસનીઓની સારવાર માટે مجموعે 510 બેડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. નશાની લત છોડાવવા સામાન્ય રીતે 15 દિવસથી 3 મહિના સુધીની મનોવૈજ્ઞાનિક સારવાર આપવામાં આવે છે.
નેશનલ મેન્ટલ હેલ્થ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાનો અભ્યાસ દર્શાવે છે કે અસરગ્રસ્ત લોકોમાંથી સક્રિયપણે પુનવસન પ્રક્રિયામાં જોડાતા લોકોની સંખ્યા 10 ટકાથી પણ ઓછા હોય છે. પરિવાર અને સમાજની ભૂમિકા સૂત્રોમાં જણાવવામાં આવી છે કે અનેક પરિવારોએ સંતાનની નશાની લત છોડાવવા માટે શહેર કે રાજ્ય બદલી મૂક્યાં છે.
નિષ્ણાતો અને સારવાર સાથે જોડાયેલા લોકો કહે છે કે પરિવારની સતત સહયોગ, લાગણી અને કાળજી નશામુક્તિમાં ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. ગલ્લા અને નશો ફેલાવવાની શક્યતા ડ્રગ્સ-એડિક્શન સાથે જોડાયેલા સૂત્રો જણાવે છે કે શહેરોની કેટલીક સિગારેટ વેચાવાની ગલ્લાઓ શંકાસ્પદ હોઈ શકે અને ત્યાંથી યુવાનોમાં ડ્રગ્સના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન મળતું હોય શકે; આવા સ્થળો પર તપાસ કરવાની જરૂરિયાત હોવાની વાત પણ કરવામાં આવી છે.