ગુજરાતમાં નકલી દૂધનો કાળો કારોબાર
ગુજરાતમાં છેલ્લા 6 મહિના દરમ્યાન રાજ્યભરમાં 20 હજાર લીટરથી વધુ નકલી દૂધ ઝડપાયું છે, એવું ગુજરાત સમાચારના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે. અહેવાલ અનુસાર કેટલીક જગ્યાએ દૂધમાં કેમિકલ, યુરિયા, ડિટર્જન્ટ અને પામ તેલ સહિતના પદાર્થ ભેળવવા બનાવટી દૂધ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.
અધિકારીઓ અને અહેવાલમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે આ પ્રકારનું ભેળસેળયુક્ત દૂધ ખાસ કરીને બાળકો અને નવજાત શિશુઓ માટે ગંભીર જોખમરૂપ છે. કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે નકલી દૂધ? અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે નકલી દૂધ બનાવવા માટે વિવિધ સસ્તા તેલ અને રસાયણોનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.
નકલી દૂધ બનાવવાની પદ્ધતિ
અહેવાલ પ્રમાણે ઉપયોગમાં લેવાયેલા પદાર્થો અને પદ્ધતિઓમાં સામેલ છે: દૂધની ચરબી દર્શાવવા માટે પામોલીન તેલ, સોયાબીન તેલ અથવા વનસ્પતિ ઘીનો ઉપયોગ, પાણીને સફેદ દેખાવ આપવા માટે વોશિંગ પાવડર, લિક્વિડ સોપ અથવા શેમ્પૂ ઉમેરી દૂધ બંધોળવું, લેક્ટોઝ અને એસ.એન.એફ.નું પ્રમાણ જાળવવા માટે યુરિયા, ખાંડ અને ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ, અને પ્રિઝર્વેટિવ તરીકે હાઈડ્રોજન પેરોક્સાઇડ અથવા ફોર્માલિન જેવા જોખમી કેમિકલ્સનો સમાવેશ થાય છે.
ગુજરાત સમાચારના અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે કે એવી ભેળસેળયુક્ત દૂધ પીવાથી પોઈઝનિંગ, યકૃત (લિવર) અને ગૌર્ય (કિડની) સિવાય હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ, બ્લડ પ્રેશર અને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગ આકર્ષિત થવાની શક્યતા વધી શકે છે. અહેવાલ ખાસમાં નવજાત શિશુઓ અને નાના બાળકો પર એના અસરો માટે ચેતવણી આપે છે.
કાયદા અને તપાસની ખામીઓ
અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ‘ધ ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, ૨૦૦૬’ હેઠળ આજીવન કેદ અને ભારે દંડની જોગવાઈ હોવા છતાં નબળી તપાસ અને કાનૂની છૂટછાટો કારણે માફિયાઓ અટકી જાય છે. તંત્ર દ્વારા લેવામાં આવતા કેટલાક સેમ્પલોને પણ અહેવાલમાં માત્ર ઔપચારિકતા તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે, અને એ કારણે ભેળસેળિયાઓમાં આત્મવિશ્વાસ વધી રહ્યો છે.
અહેવાલમાં નોંધાયું છે કે રાજ્યની વિકાસની ઘોષણાઓ વચ્ચે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યને લીટી લગતા આ કારોબારમાં અત્યંત ગંભીર પ્રતિકૂળતા જોવા મળી રહી છે.