પાકિસ્તાન ફરી એક વખત આર્થિક સંકટમાં ફસાયું!

પાકિસ્તાન આર્થિક સંકટમાં

પાકિસ્તાન સરકારે વધતા ઈંધણના ભાવ અને ઊર્જા પુરવઠા અંગેની ચિંતાઓને પગલે 17 સપ્ટેમ્બરે નવા કડક નિયંત્રણો જાહેર કર્યા છે. સરકારે જાણાવ્યો કે આ પગલાં તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં આવતા રહેશે અને મુખ્ય હેતુ ઈંધણનો વપરાશ ઘટાડવો અને સરકારી ખર્ચ પર નિયંત્રણ લાવવાનો છે.

બજારો અને દુકાનો માટે સમયમર્યાદા નવા નિયમો મુજબ દુકાનો, બજારો અને શોપિંગ મોલ્સ સહિત મોટા ભાગના વ્યાપારી સ્થળોને રાત્રે 9 વાગ્યે બંદ કરવાનું રહેશે. આ વ્યવસ્થા દુકાનો, શોપિંગ મોલ્સ, જનરલ સ્ટોર્સ અને કરિયાણા સ્ટોર્સ જેવા સ્થળો પર લાગુ પડશે. સરકારે જણાવ્યું છે કે કેટલાક આરોગ્યસેવા અને બીજી આવશ્યક સેવાઓને આ સમયમર્યાદાથી છૂટ આપવામાં આવી છે.

લગ્નો અને સામાજિક સમારંભો

લગ્નો અને સામાજિક સમારંભો માટે વ્યાપક નિયંત્રણ મૂકાયું છે: તેક્રિયોમાં માત્ર એક જ ડિશ પીરસવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે અને મેરેજ હોલ, માર્કી અને અન્ય સમારોહ સ્થળો રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી બંધ રાખવાની ગાઈડલાઇન આપાઈ છે. ખાણીપીણી અને ડિલિવરી સેવાઓ રેસ્ટોરન્ટ, કેફે અને ફૂડ આઉટલેટોને રાત્રે 11 વાગ્યા સુધી ખુલ્લું રહેવા દેવામાં આવશે.

ટેકઅવે અને હોમ ડિલિવરી સેવાઓને બંધ કરવાની સમયમર્યાદામાંથી મુક્ત રાખવામાં આવી છે, જેથી લોકોને આ સિસ્ટમથી રાહત મળી રહે. છૂટ આપવામાં આવેલી આવશ્યક સેવાઓમાં hospitais, ક્લિનિક, મેડિકલ સ્ટોર્સ, લેબોરેટરી, બેકરી, તંદૂર, દૂધ-ડેરીની દુકાનો, પેટ્રોલ અને CNG સ્ટેશનો, ઈલેક્ટ્રિક વાહન ચાર્જિંગ સ્ટેશનો, જીમ અને રમતગમતની સુવિધાઓ, IT કંપનીઓ અને કોલ સેન્ટર્સનો સમાવેશ થાય છે.

સરકારી ખર્ચ અને વાહનો અંગે કડક પગલાં

આંતરિક નીતિ પ્રમાણે આવતા ત્રણ મહિનામાં સરકારી વાહનો માટે ફાળવવામાં આવતા ઈંધણમાં 50 ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવશે. આ કાપ મંત્રાલયો, વિભાગો અને અન્ય સરકારી સંસ્થાઓ પર લાગુ રહેશે. સશસ્ત્ર દળો, કાયદા અમલ કરતી એજન્સીઓ, સિવિલ આર્મ્ડ ફોર્સિસ, આવશ્યક સેવાઓ અને કેટલાક ઓપરેશનલ વાહનોને છૂટ આપવામાં આવી છે; બિન-ઓપરેશનલ અને વહીવટી વાહનો પર કાપ લાગુ રહેશે.

નવા સરકારી વાહનોની ખરીદી પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે અને IT સંબંધિત કેટલીક ખરીદી માટે અપવાદ જાળવવામાં આવ્યો છે. મંત્રીઓ, સલાહકારો, સાંસદો અને સરકારી અધિકારીઓની વિદેશ યાત્રાઓ પર આગામી ત્રણ મહિનાના માટે પ્રતિબંધ છે, જોકે કેટલીક આવશ્યક યાત્રાઓને છૂટ આપવામાં આવી છે.

ફ્યુઅલ રિલીફ અને સામાન્ય ગ્રાહકો માટે રાહત

પાકિસ્તાનના નાણા મંત્રાલય અનુસાર ટાર્ગેટેડ ફ્યુઅલ રિલીફ સ્કીમ હેઠળ બે અને ત્રણ પૈડાંના વાહનો માટે અઠવાડિયામાં 500 રૂ સુધીની રાહત આપવામાં આવશે. 800cc સુધીની કાર માટે 10 દિવસની અવધિમાં 1,000 રૂ સુધીની રાહતની વ્યવસ્થા છે. આ યોજના બિન-વ્યાવસાયિક વાહનો માટે મર્યાદિત છે.

ઈંધણ ભાવ અને કારણે સરકારે જણાવ્યું છે કે મધ્યપૂર્વમાં વધેલા તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજારમાં આવેલા દબાણો કેમિકલ અસરકારક છે. માહિતી અનુસાર 18 સપ્ટેમ્બર 2026થી પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલની કિંમત 390.79 રૂપિયા પ્રતિ લિટર થઈ છે, જ્યારે હાઇ-સ્પીડ ડીઝલનો ભાવ 424.92 રૂપિયા પ્રતિ લિટર પર પહોંચ્યો છે.

પાકિસ્તાનની ઊર્જા આયાત પર વિશાળ નિર્ભરતા હોવાને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાયમાં વિક્ષેપ અને ઊંચા આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવો સ્થાનિક બજારે સીધો પ્રભાવ પાડે છે. રોઇટર્સે નવા કડક પગલાંને વધતા ઇંધણ ખર્ચ અને મધ્યપૂર્વના સંઘર્ષને કારણે વધી રહેલા દબાણ સાથે જોડ્યું છે.

અંતે, પહેલા લેવામાં આવેલા પગલાંઓનું સંદર્ભ ઉલ્લેખનીય છે કે માર્ચ 2026માં સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા 14 મુદ્દાના પ્લાન હેઠળ સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રમાં વર્ક ફ્રોમ હોમ, ચાર દિવસનું કામકાજ, શાળાઓમાં રજાઓ અને સરકારી વાહનોના ઈંધણ ક્વોટામાં 50 ટકાના ઘટાડા જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. સપ્ટેમ્બરમાં લેવામાં આવેલા નવા નિયંત્રણો સરકારી ખર્ચ અને ઈંધણ વપરાશ ઘટાડવાના જ હેતુ માટેના વિસ્તરણ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.