ભારત-શ્રિલંકા મહાસાગર મિશન
પીએમ નરેન્દ્ર મોદીના ‘મહાસાગર’ વિઝનની ફિલસોફી હેઠળ ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચે સમુદ્રી સુરક્ષા અને આર્થિક સહયોગ માટે નવી શરૂઆત થઈ છે. અહેવાલ મુજબ બંને દેશોએ ચીનની દરિયાઈ પ્રવૃત્તિઓને નિષ્ફળ બનાવવા માટે કુલ 5 મુખ્ય રણનીતિઓ અમલમાં મૂકો છે, જે હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં સુરક્ષા અને સહકારને મજબૂત બનાવવાના તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે.
1. સમુદ્રમાં દરિયાઈક નજર માટે રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ
અહેવાલ અનુસાર ચીન ઘણીવાર ‘સંશોધન’ અને ‘વિજ્ઞાન અભ્યાસ’ના બહાને શ્રીલંકાના બંદરો પર હાઇ‑ટેક જાસૂસી જહાજો મોકલતું હતું. જવાબરૂપે ભારત અને શ્રીલંકાએ સંયુક્ત રીતે એક નવી અને આધુનિક દેખરેખ પ્રણાલી બનાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ બંને દેશોની નૌસેના અને કોસ્ટ ગાર્ડ દરિયામાં ફરતી દરેક બોટ અને જહાજ પર 24 કલાક નજર રાખશે.
2. ‘મહાસાગર’ વિઝનનો રાજકીય અને વ્યૂહાર્થ આધાર
સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે કોલંબોમાં પીએમ મોદીના ‘મહાસાગર’ વિઝનની સંદેશા સાથે જણાવ્યું કે ભારત અને શ્રીલંકાના ભાગ્ય એકબીજાથી ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે. આ દૃષ્ટિકોણ પરસ્પર સંકલન અને એકબીજાના સહકાર પર ભાર મૂકે છે.
3. આર્થિક સહાય અને સમયસરના ભારતના પગલાં
શ્રીલંકા તેના ઇતિહાસની સૌથી ખરાબ આર્થિક કટોકટીનો સામનો કરતી વખતે ચીન પાછળ retreat (પીછેહઠ) થયું હતું. તે સમયે ભારત પહેલા દેશ તરીકે કોઈપણ શરત વિના અબજો ડોલરની સહાય મોકલ્યું.
4. નિકાસબજાર અને નેવિગેશનની સુરક્ષા
શ્રીલંકાની ભૂગોળિક સ્થિતિ વૈશ્વિક વ્યસ્ત દરિયાઈ વેપાર માર્ગોની મધ્યમાં આવે છે અને તે માર્ગો સુરક્ષિત રાખવી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે આવશ્યક છે. રાજનાથ સિંહે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું પાલન બંને દેશોની ટોચની પ્રાથમિકતા હોવાની વાત રજૂ કરી છે.
5. ‘બ્લુ ઇકોનોમી’ અને માછીમારો માટે માનવતાવાદી ઉકેલ
માછીમારોની ધરપકડ અંગે ઉદભવતા વિવાદો પર સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે માનવતાવાદી અને રાજદ્વારી અભિગમ અપનાવ્યો. તેઓએ જણાવ્યું કે માછીમારી પ્રશ્નો ફક્ત કાયદાકીય નહીં, પરંતુ આજીવિકા અને પરિવારોને લગતા છે.
અહેવાલનું સંદર્ભ બતાવે છે કે ભારતની “પડોશી પ્રથમ” નીતિ અને ‘મહાસાગર’ યોજના દ્વારા શ્રીલંકા જેવા નિકટ પડોશીઓ સાથે જોડાવામાં ભારત આગળ આવ્યું છે અને આ પ્રયાસોથી ચીનની કેટલીક દિશા નિષ્ફળ પડી છે.