મોહન ભાગવતનું નિવેદન
ન્યૂયોર્ક: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતએ અમેરિકાના ન્યૂયોર્કમાં આયોજિત “One World, One Humanity” કાર્યક્રમમાં કહ્યું કે ભારતમાં મુસ્લિમોના અસ્તિત્વને નકારી દીધું જવું જોઈએ તે વિચારધારા હિન્દુત્વ અથવા હિન્દુ વિચાર સાથે સુસંગત નથી. તેમણે ધાર્મિક વિવિધતા વચ્ચે માનવ એકતા અને દરેક વ્યક્તિની લાગણીગરિમાને સ્વીકારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
ભારતમાંથી મુસ્લિમોને બહાર કાઢવાની કલ્પનાની નવમનીયતા ભાગવતે સ્પષ્ટ કરી કે જો કોઈ હિન્દુ એ માને કે ભારતમાં મુસ્લિમો હોવા જોઈએ નહીં તો તે હિન્દુ રહી શકતો નથી. તેમણે પોતાનું સંબોધન દરમિયાન વર્ષ 2018ના દિલ્હીમાં થયેલા સંવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે તે સમયે પૂછી ગયેલી ‘હિન્દુ રાષ્ટ્રની કલ્પનામાં શું મુસ્લિમોને ભારતમાંથી બહાર જવું પડશે’ જેવી દલીલો હિન્દુ વિચાર સાથે સુસંગત ન હોવાનું તેમણે ફરીથી કૃપ્યું.
વિવિધતા અને માનવ એકતા
વિવિધતા અને માનવ એકતા ભાગવતાએ ‘વિવિધતામાં એકતા’ પર તેની એવી જ દૃષ્ટિ પુનરાવૃત્ત કરી કે પૂજા પદ્ધતિઓ, ધર્મ અને જીવન જીવવાની રીતો ભિન્ન હોઈ શકે છે પરંતુ માનવજાતની મૂળભૂત એકતા એક જ છે. તેમણે હિન્દુ પરંપરા વિવિધ માર્ગોને સ્વીકારીને અંતે એક જ લક્ષ્ય તરફ દોરી જાય એવી વિચારધારા પર ભાર મૂક્યો અને વિવિધતાને સ્વીકારવા અને સન્માન આપવાની જરૂરિયાત દર્શાવી.
સેવા કાર્યો અને સંઘનો દાવો ભાગવતે RSSના સેવા કાર્યોનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે સંઘ દાવો કરે છે કે seva દરમિયાન કોઈનો ધર્મ, જાતિ અથવા ઓળખ આધારે ભેદભાવ કરવામાં આવતો નથી. તેમણે હરિયાણાના દાદરી વિસ્તારમાં થયેલી વિમાન દુર્ઘટના બાદ કરવામાં આવેલ રાહત અને સેવા કાર્યોનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે સંકટની સ્થિતિમાં મદદ કરતા વખતે વ્યક્તિની ધાર્મિક ઓળખને પ્રાથમિકતા આપવી યોગ્ય નથી.
રાજકીય અને સામાજિક પરિવર્તન
વિચારો ભાગવતે જણાવ્યું કે લાંબા ગાળાનું અને વૃત્તિપરિવર્તન ફક્ત રાજકીય સત્તા દ્વારા નહીં થાય, તે સમાજમાંથી શરૂ થવું જોઈએ. જનમત અને સામાજિક સમજણ મજબૂત થઇ જાય ત્યારે જ રાજકીય સ્તરે પણ ટકાઉ પરિવર્તન શક્ય બને છે. તેમણે રાજકારણને સ્વહિતની સ્પર્ધા બને તેવી ચિંતાના સંદર્ભમાં સામાજિક સંગઠનોની જવાબદારી પર ભાર મૂક્યો.
આ કાર્યક્રમ AHEAD ફોરમ દ્વારા આયોજિત હતો અને તેમાં વિવિધ ધર્મોના પ્રતિનિધિઓ અને ભારતીય મૂળના લોકો હાજર રહ્યા હતા. ભાગવતની અમેરિકાની મુલાકાત RSSના શતાબ્દી વર્ષ સાથે જોડાયેલા વૈશ્વિક સંપર્ક કાર્યક્રમના ભાગ રૂપે રહી છે. કાર્યક્રમ અંગે સમર્થન અને વિરોધ બંને પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી — ન્યૂયોર્કના મેયર ઝોહરાન મમદાનીએ કાર્યક્રમ અંગે જાહેરમાં વિરોધ વ્યક્ત કર્યો જ્યારે આયોજકો અને સમર્થકોોએ તેને એકતા અને સંવાદનો મંચ તરીકે રજૂ કર્યો.
ભાગવતના નિવેદનને ભારતની ધાર્મિક વિવિધતા અને હિન્દુ-મુસ્લિમ સંબંધોની ચર્ચામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. તેમનાં સમર્થકોએ તેને ધાર્મિક સહઅસ્તિત્વનો સંદેશ ગણાવ્યો છે જ્યારે RSS ની વિચારધારા અંગે ટીકાકારોના પ્રશ્નો યથાવત્ છે. ભાગવતનો કેન્દ્રિય સંદેશ માનવ એકતા, વિવિધતાનો સ્વીકાર અને પરસ્પર સન્માન રહ્યો છે અને આવનારા દિવસોમાં વિવિધ જૂથોની પ્રતિક્રિયાઓ વધુ સ્પષ્ટ થવાની શક્યતા છે.