સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો
સુપ્રીમ કોર્ટે ઐતિહાસિક ચુકાદા આપતા કહ્યું છે કે ભારતમાં થયેલા લગ્નોમાં વિદેશી અદાલતોમાં મળેલા ‘ઉદાર’ છૂટાછેડાના નિણાયોનો દુરુપયોગ કરીને મેળવી લેવાયેલા ડિવોર્સને ભારતીય કાયદા હેઠળ કાયદેસર માન્ય ગણાવી શકાય નહીં. એવું અમાન્ય આધાર લઈને બીજા લગ્ન કરનારા વ્યકિત પર ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની કલમ 494 હેઠળ ફોજદારી કાર્યવાહી ચાલુ થઈ શકે તેવા સવાલ પર અદાલતે સ્પષ્ટતા કરી છે.
કેસનો સારાંશ
કેસમાં સંબંધિત વ્યક્તિએ પોતાની પ્રથમ પત્ની વિરોધતા હોવા છતાં એક વિદેશી અદાલતમાંથી ‘લગ્ન સંબંધ કાયમ માટે તૂટી જવા’ના આધાર પર છૂટાછેડાનો હુકમ મેળવ્યો અને ત્યારબાદ બીજા લગ્ન કર્યા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે આવા વિદેશી આદેશોને આપણી દેશમાં આપમેળે કાનૂની માન્યતા નથી આપવામાં આવતી.
CPC કલમ 13 અંગેની નોંધ
CPC કલમ 13 અંગેની અદાલત નોંધ અદાલતે જણાવ્યુ કે કેટલાક વિદેશી નિર્ણય તેવા છે જે Civil Procedure Code (CPC)ની કલમ 13ની કાયદાકીય શરતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, અને આવી પરિસ્થિતિમાં તેવા નિર્ણયોને ભારતમાં લાગુ માનવામાં નગારણી આપવામાં આવી શકે.
IPC કલમ 494 હેઠળ જવાબદારી
IPC કલમ 494 હેઠળ જવાબદારી સુપ્રીમે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભલે વ્યક્તિએ પછી સમયે વિદેશી નાગરિકતા મેળવી લીધી હોય અથવા બીજા લગ્નની વિધિ ભારતની બહાર થઇ હોય, પરંતુ પ્રથમ લગ્ન ભારતમાં રહીને થયેલા હોય તો તે સંબંધ ભારતીય કાયદાની દ્રષ્ટિએ અપ્રભાવિત રહેશે.
અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે લગ્ન સાથે જોડાયેલી કાનૂની જવાબદારીઓને વ્યક્તિ દ્વારા ભવિષ્યમાં નાગરિકતા બદલી નાખવાથી નષ્ટ કે શિથિલ કરી ન શકાય.