ચીનની આર્થિક-સૈન્ય શક્તિ અંગે ચિંતા
નવી દિલ્હીમાં એન.ડી.ટી.વી દ્વારા આયોજિત ‘વર્લ્ડ-સમિટ’માં ઓસ્ટ્રેલિયાના ભારત સ્થિત હાઈ કમિશ્નર ફીલિપ ગ્રીને ચીનની વધતી લશ્કરી તાકાત અને નૌસેનાની પ્રવૃત્તિઓ અંગે ગંભીર ચિંતાને વ્યક્ત કર્યું. ગ્રીને એવો નિવેદન કર્યો કે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી ચીન તેની સૈન્ય ક્ષમતા ઝડપી ગતિથી વધારી રહ્યું છે અને તેની કામગીરી વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે જોખમી બની રહી છે.
ગ્રીનની મુખ્ય વાતો ગ્રીનએ કહ્યું કે ચીન સાથે વ્યાપારમાં આવા પ્રસંગો આવ્યા કે તે આપસમાં ‘ઈકોનોમિક-ડેડલોક’ જેવી સ્થિતિ સર્જી શકે છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે એક જ સપ્તાહમાં ઓસ્ટ્રેલિયાનો ૨૦ અબજ ડોલરના વ્યાપારમાં અવરોધ ઉભો થયો હતો, જેમાંથી લગભગ ૯૬ ટકા હિસ્સો બીજા બજારોમાં જલ્દીથી પાર થયો અને પરિણામે તેઓ આર્થિક રીતે વધુ મજબૂત બન્યા.
ચીનની નૌસેનાની પ્રવૃત્તિઓ
ગ્રીનએ ખાસ કરીને ચીનની નૌસેના પ્રવૃત્તિઓ અને લાઈવ ફાયરિંગ અભ્યાસો અંગે ચિંતાનો ઇજહાર કર્યો. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે આવા લાઈવ ફાયરિંગમાં ક્યારેક ઇન્ટરકોન્ટીનેન્ટલ બાલિસ્ટિક મિસાઇલ્સનું લાઈવ ફાયરિંગ પણ થાય છે અને તે દક્ષિણ‑પશ્ચિમ પેસિફિકના નાના દ્વીપ સમૂહો વચ્ચે ઘટના તરીકે નોંધાઈ રહ્યું છે, જે અંગે અનુસંધાન માટે પ્રશ્નો ઊભા થાય છે.
આંકડા અને સૈન્ય ક્ષમતા સૂત્રો મુજબ ચીનનું સત્તાવાર સંરક્ષણ બજેટ 231 બિલિયન ડોલર છે અને ચીન પાસે કુલ મળી 3000થી વધુ યુદ્ધ-વિમાનો કાર્યરત છે. સત્તાવાર બજેટ દુનિયામાં અમેરિકા પછી બીજા ક્રમે ગણવામાં આવે છે. લેખમાં જણાવાયું છે કે ચીન પાસે પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ જેટ ફાઈટર જે-20 છે અને આ ઉપરાંત જે-31 અને જે-35 જેવા મોડેલ પણ સક્રિય છે. તે ઉપરાંત જે-16 અને જે-11 પણ કાર્યરત હોવાનું ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે ચીનની નૌસેનાની ગણતરીમાં ૩૭૦થી વધુ યુદ્ધ નૌકાઓ અને સબમરીન્સ છે. કેટલાક વિશ્લેષકો અને સ્રોતો માને છે કે ચીનનો વાસ્તવિક સંરક્ષણ ખર્ચ જાહેર કરેલા આંકડા કરતા વધુ હોઈ શકે છે અને તેનો અંદાજ 300-350 બિલિયન ડોલર સુધી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
આર્થિક પ્રભાવ અને વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
લેખમાં આંકડાકીય વિગતો પણ રજૂ કરવામાં આવી છે: 2025માં અમેરિકાનો ચીન સાથેનો વ્યાપાર 202.1 અબજ ડોલર રહ્યો હતો અને 2024-25 નાણાંકીય વર્ષમાં ભારત-ચીન વેપાર રેકોર્ડ 99.2 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયો હતો. સમાચારમાં થયેલ નિવેદન છે કે ચીનનો વેપાર રશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા સુધી વિસ્તરી ગયો છે.
આ ઉપરાંત સૂત્રોના દાવાનું ઉલ્લેખ છે કે ચીન પોતાના ઉદ્યોગોને મોટાપાયે સબસિડી આપવાથી માલ સસ્તું પડે છે અને અન્ય બજારોમાં ડમ્પિંગ થાય છે, જેના પરિણામે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને મુશ્કેલી થાય છે અને ચીની કંપનીઓ ત્યાં પ્રવેશ કરે છે.
વિશ્વની ચિંતાઓ અને સવાલો ગ્રીનની ચિંતા માત્ર ઓસ્ટ્રેલિયા સુધી સીમિત નથી—લેખમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકાઓ, યુરોપીય દેશો અને ભારત સહિત અનેક દેશો ચીનની વધતી શક્તિને શંકાની નજરે જોઈ રહ્યા છે. સમાચારમાં પૂછવામાં આવ્યું છે કે ચીન આટલી સૈન્ય શક્તિ શા માટે વધારી રહ્યો છે અને તેનાથી ઊભા થનારા સરહદી વિવાદો, જેમાં ભારત સાથેનો તણાવ પણ સામેલ છે, કેમ વધી રહ્યા છે. લેખમાં ઉદાહરણરૂપ નેપોલિયન વિશેનો સંદર્ભ પણ આપ્યો છે જે આવી સ્થિતિઓ પર વિચાર વ્યક્ત કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.