ફટાકડાનો વેપાર
તમિલનાડુના સિવાકાશી શહેરને દેશના ફટાકડા ઉદ્યોગનું મુખ્ય કેન્દ્ર ગણવામાં આવે છે. અહીથી કાચા માલ સહિત નવી વેરાઈટીના ફટાકડા સમગ્ર દેશમાં સપ્લાય થાય છે અને ઉદ્યોગનું કુલ અંદાજિત ટર્નઓવર ₹12,000 કરોડને વટાવી ચૂક્યું છે, જેમાં civilesસીવાકાશીનું આડએકોક ટર્નઓવર લગભગ રૂ. 7,000 કરોડનું માનવામાં આવે છે.
સિવાકાશીનું ઔદ્યોગિક આધાર
સિવાકાશીનું ઔદ્યોગિક આધાર અને વિશેષતા સિવાકાશીમાં ફટાકડા ઉદ્યોગની ઉત્પાદન પ્રણાલી દાયકાઓમાં વિકસીને સ્યુપોર્ટિંગ ઇકોસિસ્ટમ—રસાયણ સપ્લાયર્સ, પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ, પેકેજિંગ કંપનીઓ, પરિવહન ઓપરેટરો, હોલસેલર્સ, ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સ અને રિટેલર્સ—બની ગઈ છે. પૂર્વ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુએ આ સ્થળને ‘કુટ્ટી જાપાન’ અથવા ‘મિનિ જાપાન’ તરીકે ઓળખાવ્યો હોવાથી તેની ઉચ્ચ ઔદ્યોગિક કાર્યક્ષમતા વિશે ઓળખ પ્રગટ થયેલી છે.
પ્રદૂષણ ઘટાડવાના પ્રયત્નો
સૂકેલી હવામાન પરિસ્થિતિ પણ અહીં મોટી માત્રામાં ઉત્પાદન માટે અનુકૂળ રહે છે. ગ્રીન ક્રેકર્સ અને CSIR‑NEERI દ્વારા વિકસાવેલ ફોર્મ્યુલેશનો પ્રદૂષણ ઘટાડવાના પ્રયત્નો અંતર્ગત CSIR‑NEERI દ્વારા ઓક્ટોબર 2018માં જાહેર કરાયું હતું કે તેઓએ ત્રણ ઓછા પ્રદૂષણકારક ફોર્મ્યુલેશન વિકસાવ્યા છે: SWAS, SAFAL અને STAR. CSIR‑NEERI અનુસાર આ ફોર્મ્યુલેશનો પરંપરાગત ફટાકડાની તુલનામાં ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.
વ્યાપારી પડકારો
ઉદાહરણ તરીકે, SWASને પર્ટીક્યુલેટ ઉત્સર્જનમાં આશરે ૩૦‑૩૫ ટકાનો ઘટાડો લાવવા માટે ડિઝાઇન કરાયું છે. વેપારીઓ તરફથી પડકારો અને નકલી લેબલ મુદ્દો ગ્રિન ક્રેકર્સની માંગ વધવા સાથે ઉભા થયેલા ફેરફારો ઉત્પાદકો માટે નવી જરૂરિયાતો ઊભી કરે છે—પ્રોડક્ટ ટેસ્ટિંગ, સર્ટિફિકેશન અને નિયમનાત્મક પાલન સહિત. તેમ છતાં CSIR‑NEERIએ નોંધ્યું છે કે કેટલાક વેપારીઓ ગ્રીન‑ક્રેકરના ડુપ્લીકેટ લેબલ છાપી જૂના ફટાકડા પૅક કરીને ગ્રાહકોને વેચી રહ્યા છે, જે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને શોધખોળ માટે મુશ્કેલી ઉભી કરી રહ્યું છે.
ભવિષ્યની શક્યતાઓ
CSIR‑NEERI જણાવે છે કે ગ્રીન‑ક્રેકર માટે નોંધણી જરૂરી રહેશે અને તે માત્ર આવશ્યક વિસ્ફોટક ઉત્પાદન લાઈસન્સ ધરાવતા ઉત્પાદકો માટે ઉપલબ્ધ હશે. નિયંત્રણ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓ સરકાર અને નિયમનકારી સંસ્થાઓ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ પર ધ્યાન આપી રહી છે અને ગ્રીન ક્રેકર્સના વ્યાપને પૂરતો બનાવવા માટે કડક કાયદા અને અમલ જરૂર પડશે, એમ સામાચારમાં નોંધાયેલું છે. આથી આવતા સમયગાળામાં ગ્રીન ક્રેકર્સના ઉત્પાદન અને વેચાણ બંને પર વધુ કડક નિયંત્રણ જોવા મળી શકે એવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.