ધનતેરસે સોનું ખરીદવું
ધનતેરસે (6 નવેમ્બર) સોનું ખરીદવા નીકળતા પહેલા ગ્રાહકોને જ્વેલર્સ તરફથી પાંચ મહત્વપૂર્ણ ચાર્જ તપાસવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આ સૂચનોનો ઉદ્દેશ ગ્રાહકોને વધારા ખર્ચથી બચાવવા અને શુદ્ધ સોનું ખરીદવામાં મદદ કરવાનો છે.
મુખ્ય ચાર્જો
મુખ્ય રીતે ગ્રામપ્રતિ ભાવ, ઘડામણ, વેસ્ટેજ, હોલમાર્કિંગ ચાર્જ અને બિલમાં લાગતો 3% GST યોગ્ય રીતે દર્શાવાયો છે કે નહીં તે ચોકસાઈથી તપાસવું જરૂરી છે.
ગ્રામપ્રતિ સોનાનો ભાવ અને શુદ્ધતા
બિલમાં દર્શાવેલ ગ્રામપ્રતિ ભાવ તપાસવો અને તે ભાવ ખરીદી કરાતા સોનાની શુદ્ધતા (ઉદાહરણરૂપ 22 કેરેટ કે 18 કેરેટ) સાથે મેળ ખાતો હોય કે નહીં તે ખાતરી કરવી જોઈએ. જુદા જ્વેલર્સ અને ખરીદીના સમયે રેટમાં તફાવત હોઈ શકે છે, તેથી બિલમાં આપેલ રેટ પહેલાં જ ચકાસવો જરૂરી છે.
ઘડામણ (મેકિંગ) ચાર્જ
ઘડામણ ચાર્જ દાગીનાના ડિઝાઈન અને કારીગરી માટેનો ખર્ચ હોય છે. જ્વેલર્સ આ ચાર્જ સોનાના મૂલ્યના ટકાવારી તરીકે અથવા પ્રતિ ગ્રામ નક્કી રકમ તરીકે વસૂલે છે. ખરીદી ફાઈનલ કરતા પહેલા ઘડામણ ચાર્જ ફિક્સ છે કે તેમાં ફેરફાર થઈ શકે તેમ છે તે મુદ્દે વેચનાર પાસે સ્પષ્ટ માહિતી લેવી જરૂરી છે.
વેસ્ટેજ ચાર્જ અને તેની ગણતરી
વેસ્ટેજ ચાર્જ તે સોનાની બનાવટ દરમિયાન વપરાયેલી અને વેડફાઈ ગયેલી સાફ-સુથરી સોનાની ભરપાઈ માટે લેવામાં આવે છે. કેટલાક જ્વેલર્સ આ ચાર્જ અલગથી બતાવે છે તો કેટલાક તેને ઘડામણ ચાર્જમાં જ સમાવિષ્ટ કરે શકે છે. બિલમાં વેસ્ટેજ કેવી રીતે લાગુ કરાયો છે તે જાણી લેવાથી એક જ સતહ પર બે વખત ચાર્જ થવાના જોખમથી બચી શકાય છે.
હોલમાર્કિંગ ચાર્જ અને HUID ચકાસણી
હોલમાર્કિંગ સોનાની શુદ્ધતાની ખાતરી આપે છે. ગ્રાહકોને BIS હોલમાર્ક ચકાસવાની અને હોલમાર્ક સાથે આપવામાં આવેલી 6-અંકનો HUID (Hallmark Unique Identification) નંબર વેરીફાઈ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો બિલમાં હોલમાર્કિંગ ચાર્જ અલગથી દર્શિત છે તો તેનો સ્પષ્ટ હિસાબ માંગવો જોઈએ.
GST અને બિલમાં ટેક્સની યોગ્ય ગણતરી
ભારતમાં સોનાના દાગીનાની ખરીદી પર કુલ ટ્રાન્ઝેક્શન મૂલ્ય (જેમાં ઘડામણ ચાર્જ પણ સામેલ હોઈ શકે છે) પર સામાન્ય રીતે 3% GST લાગતું હોય છે. બિલમાં ટેક્સની ગણતરી યોગ્ય રીતે થઈ છે કે નહીં અને ઇનવોઈસમાં લાગુ પડતો ટેક્સ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાયેલો છે કે નહીં તે ચોક્કસ આપવામાં આવ્યા પછી જ ચુકવણી કરવી જોઈએ.
જ્વેલર્સ દ્વારા આપવામાં આવેલી આ સૂચનાઓનો ઉદ્દેશ ખરીદીની પ્રક્રિયા પારદર્શક અને ગ્રાહકો માટે ન્યાયસંગત બનાવવાનો છે, જેથી ઉત્સવ દરમિયાન અનાવશ્યક ખર્ચથી બચી કોઇ પણ ગ્રાહક શુદ્ધ સોનું ખરીદી શકે.