જસ્ટિસ અભય ઓકા દ્વારા નિવેદન
નવી દિલ્હી — 1 કલાક પહેલા સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ અભય ઓકાએ થાણેમાં રવિવારે કહ્યું કે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક રાજકીય દબદબાથી મુક્ત રહેવી જોઈએ અને આ માટે મજબૂત કાનૂની વ્યવસ્થા અને સ્વતંત્ર સંસ્થાઓની સુરક્ષા માટેનું માળખું જરૂરી છે. તેઓ થાણે ‘ફ્રીડમ ઑફ સ્પીચ એન્ડ અસ’ વિષય પર વ્યાખ્યાન આપી રહ્યા હતા અને બંધારણીય હોદ્દાઓ પર નિમણૂકમાં જવાબદારી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા.
લોકશાહીનો આધાર
થાણેના વ્યાખ્યાનમાં મુખ્ય પાસાઓ ઓકાએ જણાવ્યું કે સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણી લોકશાહીનો આધાર છે અને વાણીનું સ્વાતંત્ર્ય મૂળભૂત અધિકાર છે. તેમણે કહ્યું કે કોઈ દલીલનો જવાબ શારીરિક બળથી ના આપી, પરંતુ દલીલથી આપવો જોઈએ.
SIR વિષય પર જસ્ટિસ ઓકાનું નિવેદન
નિવૃત્ત જસ્ટિસ ઓકાએ SIR વિષય પર પણ પોતાના વિચારો પ્રગટાવ્યા છે. SIR અંગેનો ઉલ્લેખ નિવૃત્ત જસ્ટિસ ઓકાએ 15 ઑક્ટોબરએ SIRને લઈને પણ નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટે મે 2026માં આપેલા SIR અંગે પોતાના નિર્ણય પર ફરીથી વિચાર કરવો જોઈએ.
ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂકનો ઐતિહાસિક સંદર્ભ
ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક વિશે ઐતિહાસિક સંદર્ભ ઓકાએ ઉલ્લેખ કર્યો કે લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ આશરે 14 વર્ષ પહેલાં કોલેજિયમ વ્યવસ્થાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો, જેમાં વડાપ્રધાન, કાયદા મંત્રી, લોકસભા અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા તથા ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશનો સમાવેશ થતો અને હેતુ ચૂંટણી કમિશનરોની પસંદગીની પ્રક્રિયાને વધુ સ્વતંત્ર બનાવવાનો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશોનું નિવેદન
સુપ્રીમ કોર્ટના કેટલાક પૂર્વ ન્યાયાધીશો અને તેમના નિવેદનો જસ્ટિસ ઉજ્જલ ભુઈયાં: મતદાર અધિકારો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને કહ્યું કે લાખો લોકોને મતદાનના અધિકારથી વંચિત કરતી પ્રક્રિયા બંધારણીય વ્યવસ્થાના વિરોધમાં હશે. પૂર્વ CJI બી.આર. ગવઈ: જસ્ટિસ ગવઈએ ભુઈયાની ટિપ્પણીના ઔચિત્ય અંગે સવાલ ઉઠાવ્યો અને કહ્યું કે અદાલતમાં પડતર મામલાઓ પર વર્તમાન ન્યાયાધીશે જાહેરમાં ટિપ્પણી કરવાથી બચવું જોઈએ.
જસ્ટિસ ઓકાના ચર્ચિત નિર્ણય
જસ્ટિસ ઓકાના ચર્ચિત નિર્ણયો બીફ પ્રતિબંધ અંગેનો નિર્ણય — મહારાષ્ટ્ર (2016): રાજ્ય સરકારે બળદ/ગાયની કતલ પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો અને બહારથી બીફ લાવીને ઘરમાં રાખવાનું પણ ગુનો બનાવ્યું હતું. જસ્ટિસ ઓકાએ કતલ પર પ્રતિબંધ યોગ્ય ઠેરવ્યો પરંતુ જણાવ્યું કે કોઈના ફ્રિજમાં શું છે તે જોવું ગોપનીયતાનું ઉલ્લંઘન છે.