ઈલેક્ટ્રિક અને પેટ્રોલ વાહન સેફ્ટી નિયમો
મહારાષ્ટ્ર સમાચાર: માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે 19 ઓક્ટોબર 2026ના નોટિફિકેશનથી સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ-1989 હેઠળ ભારતીય વાહનોથી મુસાફરોની સુરક્ષા વધારવા માટે 7 નવા સેફ્ટી નિયમો જાહેર કર્યા છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે આ નિયમો તબક્કાવાર લાગુ કરાશે જેથી વાહન બનાવતી કંપનીઓ જરૂરી તૈયારી કરી શકે અને અકસ્માતમાં ઈજા-મોતનું જોખમ ઘટે.
નવા સેફ્ટી નિયમો
આ કાયદેસર આધાર અને નોટિફિકેશન માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે 19 ઑક્ટોબર 2026ના નોટિફિકેશન દ્વારા સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ-1989 હેઠળ સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સમાં ફેરફારો જાહેર કર્યા છે. આ ફેરફારોમાં ફ્રન્ટલ- અને સાઇડ-ક્રેશ સેફ્ટી, ફ્યુઅલ સિસ્ટમ પ્રોટેક્શન, ઇલેક્ટ્રિક પાવરટ્રેન સુરક્ષા, વાહન કંટ્રોલ અને સ્ટીયરિંગ સંબંધિત ધોરણો, રાહદારીઓની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલ ટેકનિકલ ફેરફારો, ઈમોબિલાઈઝર અને ઈલેક્ટ્રોનિક ડેટા રેકોર્ડર (EDR) શામેલ છે.
મુખ્ય મુદ્દા
સાત નવા સેફ્ટી નિયમો — મુખ્ય મુદ્દા ફ્રન્ટલ અને સાઇડ ક્રેશ સેફ્ટી: આગળથી કે સાઇડથી અથડામણના સમયે કારમાં બેઠેલા મુસાફરોને ગંભીર અવસ્થા ટાળવા માટે ક્રેશ સેફ્ટી ધોરણો વધુ કડક કરવામાં આવ્યા છે. પાછળની ટક્કર અને ફ્યુઅલ સિસ્ટમ પ્રોટેક્શન: પેટ્રોલ અને ડીઝલ વાહનોની ફ્યુઅલ ટાંકી પાછળથી ટક્કર થતા લીક અથવા આગ ન લાગે તે માટેના નિયમો અપડેટ કર્યા ગયા છે.
ઈલેક્ટ્રિક પાવરટ્રેન સુરક્ષા: ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) માટે બેટરી પૅક અને ઈલેક્ટ્રિક વાયરિંગમાં ટક્કર પછી બ્લાસ્ટ કે આગ ના લગે તે માટે ખાસ સુરક્ષા ધોરણો નક્કી કરાયા છે. વ્હીકલ કંટ્રોલ અને સ્ટીયરિંગ નિયમ: ચાલક તરફથી વાહન પર પૂરતું નિયંત્રણ જળવાઈ રહે તે માટે સ્ટીયરિંગ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા સુરક્ષા ધોરણોમાં ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
રાહદારીઓની સુરક્ષા
રસ્તા પર ચાલતા રહેવાસીઓની સુરક્ષા વધારવા માટે નવા ટેકનિકલ ફેરફારો પરિમાણિત કરવામાં આવ્યા છે; આ ફેરફારો 1 ઓક્ટોબર 2028થી ફરજિયાત રહેશે. ઈમોબિલાઈઝર (Anti-theft): M1 કેટેગરીની તમામ પેસેન્જર કારોમાં અસલી ચાવી વગર એન્જિન સ્ટાર્ટ નહિ થાય તેવા એન્ટિ-થેફ્ટ ઈમોબિલાઈઝર ડિવાઇસ લગાવવા 1 ઓક્ટોબર 2027થી ફરજિયાત કરવામાં આવશે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાથી વાહન ચોરીના કેસોમાં ઘટાડો થવાની આશા છે.
ઈલેક્ટ્રોનિક ડેટા રેકોર્ડર (EDR): વિમાનના બ્લેક બોક્સની જેમ કામ કરતો EDR ડિવાઇસ વાહનમાં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવશે, જે અકસ્માત સમયનો મહત્વપૂર્ણ ડેટા સાચવશે અને અકસ્માતના કારણ જાણવા મદદરૂપ બનશે. ટેસ્ટિંગ સાધન અને અમલની આગળની તારીખો રાહદારીઓની સુરક્ષા તપાસવા માટે ફ્લેક્સિબલ પેડેસ્ટ્રિયન લેગ ઇમ્પેક્ટર (FlexPLI) નામના પરીક્ષણ સાધનનો ફરજિયાત ઉપયોગ કરવાની યોજના રજૂ કરવામાં આવી છે. આ સાધનનો અમલ 1 ઓક્ટોબર 2032થી કરવાના પ્રસ્તાવ છે.
લક્ષ્ય અને અપેક્ષા
સરકાર મુજબ આ નિયમો લાગુ નીકળવાથી ભારતીય વાહનો વૈશ્વિક સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ સાથે તાલમેલ ખાશે અને વાહનોમાં આધુનિક સલામતી ટેકનોલોજી ફરજિયાત થવાથી રોડ અકસ્માતોમાં અપરાધિક ગંભીર ઈજાઓ અને મોતના જોખમમાં ઘટાડો થવાની અપેક્ષા છે.