ભારતીય રેલવે Quiet Hours નિયમ
ભારતીય રેલવે મુસાફરોની આરામદાયક યાત્રા માટે નવા ‘Quiet Hours’ નિયમો અમલમાં લઇ રહ્યું છે. રાત્રે 10 થી સવારે 6 સુધી ટ્રેનમાં મોટેથી સંગીત વગાડવું, રીલ્સ અથવા વિડિયો જોયા સમયે અવાજ વધારવો અથવા ફોન પર ઊંચા અવાજમાં વાત કરવી પર સખત પ્રતિબંધ રહેશે. રેલવે કહે છે કે નિયમના ભંગ પર ₹5,000 સુધીનો દંડ અને 6 મહિના સુધીની કેદનો દરજ્જો લાગુ થઈ શકે છે.
મુસાફરો ફરિયાદ માટે હેલ્પલાઇન નંબર 139 પર સંપર્ક કરી શકે છે. નવો નિયમ અને કાયદાકીય આધાર રેલવે દ્વારા જણાવાયું છે કે આ નિયમો ‘જન વિશ્વાસ એક્ટ 2026’ દ્વારા સંશોધિત ‘રેલવે એક્ટ 1989’ની કલમ 145(2) હેઠળ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. અનાયાસ અવાજથી અન્ય મુસાફરોની શાંતિ અને આરામ ભંગ ન થાય તે માટે આ પગલાં લીધા છે.
દંડ અને સજા
દંડ અને સજા રેલવે દ્વારા જણાવવામાં આવેલી કાર્યવાહી નીચે મુજબ છે: પ્રથમ વખત પકડાતા પર: ટ્રેનમાં અથવા રેલવે પરિસરમાં જોરથી ઓડિયો કે વિડિયો વગાડતા/ચાલાવતા પકડાય તો ₹1000નો દંડ લાગાવી શકાય છે અને રેલવેને ટિકિટ રદ્દ કરી વ્યક્તિને ટ્રેનમાંથી ઉતારવાની સત્તા છે. વારંવાર ભંગ કરતા પરિસ્થિતિમાં: ચેતવણી આપવામાં આવ્યા પછી પણ નિયમોનો ભંગ ચાલુ રાખનાર સામે દંડની રકમ વધારીને ₹5,000 સુધી કરવામાં આવી શકે છે અને ગંભીર મુદ્દામાં 6 મહિના સુધીની કેદની સજા લાગુ થઈ શકે છે.
Quiet Hours સમયગાળો
શાંતિ સમય (Quiet Hours) રેલવે રાત્રે 10 વાગ્યાથી સવારે 6 વાગ્યા સુધીનો સમયગાળો ‘Quiet Hours’ તરીકે જાહેર કર્યું છે. આ સમયગાળા દરમિયાન મોટેથી વાતચીત કરવી, સ્પીકરથી અવાજ ચલાવવો અને અન્ય મુસાફરોની ઊંઘમાં વિક્ષેપ સર્જતા કામગીરી પર પ્રતિબંધ રહેશે. TTE, કેટરિંગ, ઇલેક્ટ્રિશિયન અને અન્ય મેન્ટેનન્સ સ્ટાફને પણ આ દરમિયાન શાંત રીતે કામ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
અવાજથી પરેશાની
કઈ પ્રવૃત્તિઓ અન્ય મુસાફરોને સૌથી વધુ પરેશાન કરે છે? ઇયરફોન વગર રીલ્સ અને વિડિયો જોવાનું, જેના કારણે ફોનનો અવાજ સમગ્ર કોચમાં ફેલાય છે. ઉંચા અવાજે સંગીત વગાડવું, ખાસ કરીને બંધ એસી કોચમાં. સ્પીકર પર ફોન કૉલ કરવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ, જેને કારણે કોચમાં અન્ય લોકો તમારી વાતો સાંભળી શકે છે. જોરદાર રિંગટોન અને સતત આવતા નોટિફિકેશનો, ખાસ કરીને રાત્રિના સમયે.
ફરિયાદ નોંધાવવાની રીત
વિવાદ થાય તો શું કરવું અને ફરિયાદ કઈ રીતે નોંધાવવી? વિવાદ વધતા પહેલાં કાયદાકીય માર્ગ અપનાવવા રેલવે સૂચવે છે. ઘટના અંગે સ્થળ, કોચ નંબર અને સમય નોંધીને નીચે મુજબ ફરિયાદ કરો: TTE અથવા અન્ય રેલવે કર્મચારીને ઘટના અંગે જાણ કરો અને સીટ નંબર સાથે સમસ્યાનું વર્ણન આપો. રેલમદદ (RailMadad) એપ અથવા વેબસાઇટ દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે. તાત્કાલિક સહાય માટે રેલવે હેલ્પલાઇન 139 પર કૉલ કરો. મામલો ઉગ્ર થાય અથવા ધમકીઓ મળે તો RPF અથવા રેલવે સુરક્ષા દળને જાણ કરો.
જાગૃતિ અને અમલીકરણ
રેલવે જણાવે છે કે ટ્રેનમાં અવાજની સમસ્યા નવી નથી; વર્ષ 2012 માં પણ રેલવે બોર્ડ દ્વારા સૂચનાઓ જાહેર થઈ હતી, પરંતુ તેની અસર મર્યાદિત રહી. હાલમાં દક્ષિણ રેલવે સહિત સમગ્ર ભારતીય રેલવે દ્વારા જાહેરાતો અને સ્ટાફના કડક અમલીકરણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સ્ટેશન પર માઇક દ્વારા સૂચનાઓ અને મુસાફરોને જવાબદારીઓ વિશે નોટિસો લગાવવામાં આવી રહી છે.
મુસાફરો માટે સૂચનાઓ: સંગીત, ફિલ્મો અને વિડિયો સાંભળવા માટે હંમેશા ઇયરફોન અથવા હેડફોન નો ઉપયોગ કરો. ફોનનો અવાજ ધીમો રાખો અને અનાવશ્યક લાંબા કૉલ ટાળો. રાત્રિના સમયે રિંગટોન વાઇબ્રેટ અથવા સાયલન્ટ પર રાખો અને નોટિફિકેશનના અવાજ બંધ રાખો. કોઈ મુસાફરે ફરિયાદ કરે તો અવાજ ઓછો કરી સહકાર આપો અને વિવાદ વધારશો નહીં. અન્ય કોઈ મુસાફરની કારણે મુશ્કેલી ઉભી થાય તો રેલવે સ્ટાફની મદદ લો.