શાસ્ત્રીય ભાષા માટે સેન્ટર
કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયના ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગે શાસ્ત્રીય ભાષાઓના સંશોધન, સંરક્ષણ અને પ્રચાર માટે 5 નવા ‘સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ’ સ્થાપવાની મંજૂરી આપી છે. આ કેન્દ્રો અસમ, પશ્ચિમ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા અને ગુજરાતમાં સ્થપવામાં આવ્યા છે અને ગુજરાતમાં પ્રાકૃત ભાષા માટે સેન્ટર સ્થાપવાનું નિર્ધારિત કરાયું છે.
કેન્દ્રોનો મુખ્ય હેતુ પ્રાચીન ગ્રંથોના ડિજિટાઇઝેશન અને સાંસ્કૃતિક વારસાને સામાન્ય જનતાના સમક્ષ પહોંચાડવું અને શાસ્ત્રીય ભાષાઓમાં ઉચ્ચસ્તરીય સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવું છે. કેન્દ્રીય મંજૂરી અને ઉદ્દેશ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયના ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા આ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપનાને માન્યતા આપવામાં આવી છે.
નવી યોજના શાસ્ત્રીય ભાષાઓના સંશોધન, સંરક્ષણ, ડિજિટાઇઝેશન અને વ્યાપક પ્રચાર‑પ્રસાર પર કેન્દ્રિત રહેશે. આ સાથે અસમ, પશ્ચિમ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા અને ગુજરાતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધનની માળખાકીય ક્ષમતાઓ મજબૂત કરવા અને પ્રાદેશિક શૈક્ષણિક ઇકોસિસ્ટમનું વિકાસ કરવો પણ ઍજન્ડામાં છે.
સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સના મુખ્ય કાર્યક્ષેત્ર શાસ્ત્રીય ભાષાઓમાં ઉચ્ચ સ્તરીય એકેડેમિક સંશોધન અને શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓનું પ્રોત્સાહન પ્રાચીન ગ્રંથો, હસ્તપ્રત અને ભાષાકીય સંસાધનોનું સંરક્ષણ તથા ડિજિટાઇઝેશન કરવું છે. ભાષાકીય અને સાહિત્યિક વારસાને સામાન્ય જનમાનસ સુધી પહોંચાડી સાંસ્કૃતિક પ્રચાર‑પ્રસાર કરવો.
અસમ, પશ્ચિમ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા અને ગુજરાતમાં પ્રાદેશિક સંશોધન અને ઉચ્ચ શિક્ષણ માળખાનું મજબૂતીકરણ શાસ્ત્રીય ભાષા માટેના માપદંડ સરકાર અને ભાષાશાસ્ત્રી તથા ઐતિહાસિક નિષ્ણાતોની પરામર્શથી શાસ્ત્રીય ભાષા તરીકે ભાષાને વર્ગીકૃત કરવા માટે નિર્ધારિત માપદંડોમાં મુખ્યત્વે તેનો પ્રારંભિક ગ્રંથો અથવા લખિત ઇતિહાસની પ્રાચીનતા શામેલ છે, જે 1,500-2,000 વર્ષના સમયગાળામાં ફેલાયેલી હોવી જોઈએ.
અત્યાર સુધીમાં, ભારતમાં શાસ્ત્રીય ભાષાઓમાં કુલ 11 ભાષાઓને શાસ્ત્રીય ભાષાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. તેમાં તમિલ, સંસ્કૃત, તેલુગુ, કન્નડ, મલયાલમ, ઉડિયા, મરાઠી, પાળી, પ્રાકૃત, આસામી, બંગાળી શામેલ છે.