સિમ કાર્ડ દુરુપયોગને રોકવા માટે DoTની સૂચનાઓ
ડિજિટલ યુગમાં સિમ કાર્ડનો દુરુપયોગ રોકવા માટે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ (DoT)એ સપ્ટેમ્બર 2026માં જારી કરેલી એડવાઇઝરીમાં કડક નોટિસ આપી છે. DoTની સૂચનાની ફરિયાદ મુજબ, નકલી દસ્તાવેજો કે અન્ય કોઈની ખોટી ઓળખ રજૂ કરીને સિમ કાર્ડ મેળવવું તથા ટેલિકોમ આયડેન્ટિફાયરનો ખોટો ઉપયોગ કરવો ગંભીર ગુનો ગણાશે.
આવા કિસ્સામાં કાર્યવાહી ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ, 2023ની કલમ 42(3)(e) હેઠળ થઈ શકે છે. શા માટે તે ગંભીર છે? આજના સમયમાં સિમ માત્ર વાતચીતનું સાધન નથી; મોબાઈલ નંબર બેંક એકાઉન્ટ, UPI, OTP અને અનેક મહત્વપૂર્ણ ઓનલાઈન સેવાઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે. કોઈ બિનકાયદેસર રીતે કોઈના નામ પર સિમ લીધા જતા હોય તો તે વ્યક્તિની આ финансિયલ અને વ્યક્તિગત સુરક્ષા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
કાયદાકીય પગલાં અને સજા
કાયદાકીય પગલાં અને સજા ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ, 2023 અનુસાર કલમ 42(3)(e) હેઠળ આવી રજૂઆત ગુના ગણવામાં આવે છે. આ પ્રકરણમાં દોષિતને 3 વર્ષ સુધીની કેદ, ₹50 લાખ સુધીનો દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. (નોંધ: ₹50 લાખ એ મહત્તમ મર્યાદા છે.) સાથે આપનારાઓ સામેની કાર્યવાહી સેક્શન 42(6) અનુસાર કે જે કોઈ પ્રવૃત્તિમાં મદદ કરે છે, પ્રયાસ કરે છે અથવા ષડયંત્ર રચે છે, તેમના خلاف પણ સમાન કડક કાર્યવાહી અને સજાનો પ્રાવધાન રહેશે.
સંચાર સાથી પર કેવી રીતે ચેક કરવું
DoT નાગરિકોને સલાહ આપે છે કે તેઓ તેમના ઓળખપત્રોનો દુરુપયોગ ન થતાં રહે તે માટે નિયમિતપણે પોતાના કનેક્શન્સ તપાસતા રહેવાં. સરકારના ‘સંચાર સાથી’ પોર્ટલ કે એપ પર જાઓ. તમારો મોબાઇલ નંબર દાખલ કરો અને OTP દ્વારા લોગિન કરો. તમારા નામ અથવા દસ્તાવેજો સાથે જોડાયેલા બધા મોબાઇલ નંબરોની યાદી દર્શાવવામાં આવશે. જો યાદીમાં કોઈ અજાણ્યો નંબર દેખાય જે તમે લઈને નથી, તો પોર્ટલ પરથી તરત તેનું રિપોર્ટ કરી શકાય છે.