નેપાળ-તિબેટ સરહદના ઉપરના વિસ્તારમાં ગ્લેશિયરના મોટા ભાગના તૂટી પડવાની ઘટનાઓને અનુસરે બરફ, પથ્થર અને કાટમાળ નીચે નદીમાં પ્રવેશી જતા તીવ્ર પૂર આવ્યું. શરૂઆતમાં જમીનમાં નોંધાયેલ કંપનને ધરતીકંપ માનવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ અમેરિકી ભૂવૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ (USGS)ની ફરી તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે ત્યાં કોઈ ધરતીકંપ થયો ન હતો અને તે કંપન ગ્લેશિયરના તૂટી પડવાથી અને નીચે આવતા કાટમાળના પ્રવાહથી સર્જાયેલી હલચલ હતી.
USGSનું નિષ્કર્ષ અને પ્રારંભિક નિરીક્ષણ
USGSએ જણાવ્યું છે કે આરંભિક seizmographic રેકોર્ડમાં નોંધાયેલી હલચલ ભૂકંપથી સંબંધિત નથી અને તે ગ્લેશિયરના તૂટી પડવાના અને નીચે ખિસકેલા કાટમાળની ગતિનો પરિણામ છે. મુખ્યત્વે આ હલચલને કારણે જ પહેલાના પોતાનીતugbo ધારણાને ફરીથી વિચારવાની જરૂર પડી.
ગ્લેશિયર તૂટો: ક્રમ અને સાક્ષી દ્રષ્ટાંત
રિપોર્ટ અનુસાર ગ્લેશિયરના એક મોટાભાગે આશરે એક કિલોમીટર ઊંચાઈથી નીચે ખીણમાં દોડી પડ્યો. તેની સાથે બરફ, પથ્થર અને કાટમાળની મોટી માત્રા નીચે આવી ગઇ હતી અને સેટેલાઇટ તસવીરોમાં ગ્લેશિયરથી ખીણ સુધીનો nový નિશાન સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે. માહીતીના પ્રમાણે પાણી ગ્લેશિયરના નીચે સુધી પહોંચી જતા બરફ અને જમીન વચ્ચેનો પકડ નબળો પડી ગયો, જેના પગલે ગ્લેશિયરના ભાગો સરકીને નીચે ખસ્કી ગયા અને ભારે કાટમાળ નદી સુધી પહોચ્યો.
નદીઓમાં પૂરનું વ્યાપ અને સ્થાનિક અસર
ગ્લેશિયરના તૂટવાથી નદીનો માર્ગ પ્રભાવિત થયો અને પાણી ઝડપથી નીચે તરફ વહ્યા. સ્યાફ્રુબેસીના કિનારાની વસાહતો કાટમાળમાં દબાઈ ગઈ. બેટ્રાવતી બજારમાં નદીનો વ્યાપ 90 મીટરથી વધીને 490 મીટર સુધી પહોંચી ગયો. વિદુરમાં નદી 100 મીટરથી ફેલાઈને 549 મીટર પહોળી થઈ ગઈ અને શહેરનો કિનારો તેની ઝપેટમાં આવ્યો.
વૈજ્ઞાનિકોની તપાસ અને ચેતવણી
વૈજ્ઞાનિકો ગ્લેશિયરના તૂટવાના કારણોને તપાસી રહ્યા છે અને બરફના ઓગળવાના પ્રક્રીયા, તાપમાનમાં વધારો અને ગ્લેશિયરની અંદર પાણીના પ્રવેશ જેવા પાસાઓની તપાસ પર ભાર મૂકી રહ્યા છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે આ ઘટનાને સીધા જળવાયુ પરિવર્તન (ક્લાઈમેટ ચેન્જ)નું પરિણામ માનવું તરત જ ઠરાવવું ઉતાવળભર્યું રહેશે, પરંતુ હિમાલયમાં બદલાતા તાપમાન અને ઝડપથી ઓગળતા બરફે જોખમોને ચોક્કસ વધાર્યું છે.
ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર ઇન્ટિગ્રેટેડ માઉન્ટેન ડેવલપમેન્ટ (ICIMOD)માં ક્લાઈમેટ એન્ડ એન્વાયરોનમેન્ટલ રિસ્ક્સ લીડ છિયાંગગોંગ ઝાંગે ચેતવણી આપી છે કે નેપાળ-ચીન સરહદની ઉપરની વિસ્તારોમાં જમા રહેલા કાટમાળ અચાનક તૂટી પડે તો નીચેની તરફ ફરીથી ઝડપી પાણી આવી શકે છે.
પ્રતિસાદ
નેપાળની વિનાશક પૂર હોનારત દરમિયાન કાઠમંડુ પહોંચેલા શશિ થરૂરે ભારત દ્વારા મળી રહેલી તાત્કાલિક મદદની પ્રશંસા કરી છે.