ગુવાહાટી હાઈકોર્ટનો નિર્ણય
ગુવાહાટી હાઈકોર્ટમાં રજૂ થયેલા કેસમાં કોર્ટે જણાવ્યું છે કે ભારતમાં ‘તલાક-એ-હસન’ પદ્ધતિ પર પુરોત્પન્ન રીતે કોઈ કાનૂની પ્રતિબંધ નથી અને તે માન્ય ગણવી જોઈએ. અરજદારે કોર્ટને જણાવ્યું કે તેમણે 3 મહિનાના અંદર ત્રણ વખત તલાકનું ઉચ્ચારણ કર્યું હતું અને ત્યારબાદ તેની નોંધણી માટે અપીલ કરી હતી.
નોધણીની નવી પ્રક્રિયા
હાઈકોર્ટે કહ્યું કે હવે આવા કેસોની નોંધણી જૂના 1935ના કાયદા હેઠળ નહીં થાય, પરંતુ આસામના 2024ના અધિનિયમ હેઠળ કરવામાં આવશે. કોર્ટે બારપેટાના તત્કાલીન સત્તાધિકારીને તરત જ છૂટાછેડાની નોંધણી કરવાનો જણાવવાનો નિર્દેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો.
મામલો અને અરજદારની રજૂઆત મુજબ, અરજદારે કોર્ટને જણાવ્યુ કે તેણે 2016માં લગ્ન કર્યા બાદ થોડા વર્ષમાં દંપતી વચ્ચે મતભેદ વધ્યા અને તેની પત્નીએ 2018માં ઘર છોડ્યું. સમાધાનના અનેક પ્રયાસો નિષ્ફળ થતાં, અરજદારે મુસ્લિમ અંગત કાયદા હેઠળ ‘તલાક-એ-હસન’ની પ્રક્રિયા અપનાવી.
અર્જદારે કોર્ટને કહ્યુ કે તેમણે ત્રણ અલગ-અલગ તારીખોએ—22 માર્ચ, 26 એપ્રિલ અને 27 મા—તલાકનું ઉચ્ચારણ કર્યું અને ત્યારબાદ સંબંધિત સત્તાધિકારી પાસે નોંધણી માટે અરજી કરી હતી, પરંતુ નોંધણી ન થયવાને કારણે મુદ્દો કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો.
કોર્ટના નિરાકરણ
કોર્ટના નિરાકરણ અને નિર્દેશ જસ્ટિસ અરુન દેવ ચૌધરીની બેન્ચે સુનાવણી દરમિયાન કહી દીધુ કે અરજદાર દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી ‘તલાક-એ-હસન’ પદ્ધતિ પર ભારતમાં પ્રતિબંધ નથી અને તે માન્ય છે. તેમ છતાં, હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે 1935નો જૂનો કાયદો રસમથી રદ કરી દિયેલ છે અને તે કાયદા હેઠળ સ્થાપિત કચેરીઓ અને સત્તાધિકારી હવે અસ્તિત્વમાં નથી.
હાઈકોર્ટે આને તેમનાં અધિકારોનાં પર્યાપ્ત નુકસાન ગણાવવામાં ન આવવા દીધું અને કહી દીધું કે જો પત્ની ઈચ્છે તો તે સક્ષમ ન્યાયિક અથવા કાનૂની મંચ પર ‘તલાક-એ-હસન’ને પડકારી શકે છે.
‘તલાક-એ-હસન’ શું છે?
‘તલાક-એ-હસન’ મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ હેઠળ છૂટાછેડાની પરંપરાગત પદ્ધતિ તરીકે ઓળખાય છે જેમાં પતિ એકસાથે ત્રણ તલાક ઉચ્ચારતો નથી, પરંતુ નિર્ધારિત સમયાંતરે અલગ-અલગ સમયે ત્રણ વખત ‘તલાક’ શબ્દ ઉચ્ચારે છે જેથી બંને પક્ષોને પુનર્વિચાર અને સમાધાન માટે તક મળે. આ પદ્ધતિને તરતેજ ત્રણ તલાકથી અલગ માનવામાં આવે છે; સુપ્રીમ કોર્ટે ત્વરિત ત્રિ-તલાકને 2017માં ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યું હતું.