PoK અને ગિલગિત બાલ્ટિસ્તાનના સ્ટેટસમાં ફેરફાર
અહેવાલો અનુસાર ઇસ્લામાબાદમાં પાકિસ્તાનના કબજાવાળા કાશ્મીર વિસ્તારો—PoK (પાકિસ્તાનના કબજાવાળા કાશ્મીર) અને ગિલગિત બાલ્ટિસ્તાન—ની વર્તમાન બંધારણીય સ્થિતિમાં ફેરફાર કરવા બાબત ગંભીર ચર્ચા ચાલી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે શહબાઝ શરીફ સરકાર આ બંને વિસ્તારોને વચગાળાના પ્રાંત સમાન બંધારણીય દરજ્જો આપવા વિશે વિકલ્પો પર વિચારી રહી છે.
નવીન બંધારણીય માળખા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે અને જો તે નિર્ણય અમલમાં આવે તો પાકિસ્તાનના બંધારણીય બંધારણમાં આ બંને વિસ્તારોની સ્થિતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર થઈ શકે છે. બંધારણીય માર્ગ અને સંભવિત સુધારા અહેવાલો અનુસાર આ ફેરફાર માટે 28મા બંધારણીય સુધારા અથવા અન્ય કોઈ નવા કાયદાનો માર્ગ અપનાવવામાં આવી શકે છે.
સૂત્રો કહે છે કે પાકિસ્તાની બંધારણના Article 1, Clause 2માં પણ ફેરફાર અંગે વિચારણા ચાલી રહી છે, જે દેશના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવતા વિસ્તારોની વ્યાખ્યા સાથે જોડાયેલ છે.
પાકિસ્તાનની આ વિચારણા 2019માં ભારત દ્વારા જમ્મુ કાશ્મીરમાં Article 370ની જોગવાઈઓ હટાવવાના પગલાઓ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે. ભારત-ચીન સંબંધો અને પાકિસ્તાની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, પાકિસ્તાન ઇસ્લામાબાદમાં ભારત અને ચીન વચ્ચે વધતી વાતચીત અને સંબંધોની વિચલિત પરિસ્થિતિ પર ગહન નજર રાખી રહ્યું છે.
ખાસ કરીને ભારતીય NSA અજય ડોભાલ અને ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી વચ્ચે થયેલી બેઠક પછી પાકિસ્તાન ચિંતિત બની ગયો છે. જો ભારત અને ચીન વચ્ચે સરહદ મુદ્દે સમજૂતી થાય તો તેનો અસર જમ્મુ કાશ્મીર સાથે જોડાયેલા પ્રાદેશિક સમીકરણ પર પડી શકે છે.
પ્રાદેશિક હકીકત અને રાજકીય વલણ અહેવાલો કહે છે કે અક્સાઇ ચિન પર ચીનનું નિયંત્રણ છે, જ્યારે PoK અને ગિલગિત બાલ્ટિસ્તાન પાકિસ્તાનના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ છે. પાકિસ્તાન સત્તાવાર રીતે PoKને ‘આઝાદ કાશ્મિર’ તરીકે ઓળખાવે છે.
પાકિસ્તાન એક તરફ કાશ્મીર મુદ્દે પોતાના પરંપરાગત રાજકીય વલણને જાળવી રાખવા ઇચ્છે છે અને બીજી તરફ PoK અને ગિલગિત બાલ્ટિસ્તાનને પ્રાંત સમાન દ્વૈત બંધારણીય દરજ્જો આપવાના વિકલ્પો પર વિચારણા કરી રહ્યું છે.