નેપાળમાં પૂર અને ચીનની ચેતવણી
નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલન બાદ ચીન સાથે આપત્તિ-પૂર્વ માહિતી વહેંચણીને લઈને ચર્ચા ફરી ગભરાઈ છે. રાષ્ટ્રીય પ્રજાતંત્ર પાર્ટીના પ્રતિનિધિ સભ્ય તાહિર અલી ભાટે અમર ઉજાલા સાથેની વાતચીતમાં દાવો કર્યો કે જો ચીન તરફથી સમયસર માહિતી અને ચેતવણી મળી હોત તો વિનાશની તીવ્રતા ઘટાડી શકાય હતી અને અનેક લોકોના જીવ બચી શકયા હોત.
સંસદમાં ચર્ચા
ભાટે કહ્યું છે કે આ મુદ્દો તેઓ સંસદમાં ઉઠાવશે અને હાલનો સમય પક્ષ-વિપક્ષના રાજકીય મતભેદોમાં પડવાનો નથી, દેશે એકસાથે આપત્તિનો સામનો કરવો આવશ્યક છે. આક્ષેપ અને પ્રતિક્રિયા ભાટે ઉતારેલા આ આક્ષેપને અંતિમ રીતે સાબિત થયું એવું માનવું યોગ્ય નથી — ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે બંને દેશો વચ્ચે માહિતી વહેંચવણી સમયસર થતી હોવાનો દાવો કર્યો છે.
મૃત્યુ અને નુકસાન
જગતમાં પહોંચેલી માહિતી અનુસાર મે મહિનામાં બંને દેશોના નિષ્ણાતો અને અધિકારીઓએ સરહદી વિસ્તારમાં પૂર અને હિમનદી સંબંધિત જોખમ, મોનિટરિંગ અને સંયુક્ત જોખમ ઘટાડવાના પગલાં પર ચર્ચા કરી હતી. માનવ અને માળખાકીય નુકસાન ઘટનાના તારણોને લઈને ઘણી અહેવાલો સામે આવ્યા છે. કેટલીક અહેવાલોની રીતે જણાવાયું છે કે mortsનો આંક 1,127 અને 4,858 લોકો ગુમ છે જે રિપોર્ટસમાં ઉલ્લેખિત છે; રોઇટર્સના 2 સપ્ટેમ્બરનાં અહેવાલ મુજબ નેપાળમાં મૃત્યુઆંક ઓછામાં ઓછો 1,114 સુધી પહોંચ્યો હતો અને લગભગ 4,000 લોકો હજુ લાપતા હતા.
હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને નુકસાન
ચીનના તિબેટ વિસ્તારથી પણ માહિતી આવી છે — ત્યાં 16 લોકોના મોત અને 546 લોકો લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે. પૂરના પ્રભાવથી અનેક હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ, રોડ અને અન્ય ઢાંચાકીય સુવિધાઓને ભારે નુકસાન થયું છે. ખાસ કરીને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટના ટનલમાં ફસાયેલા કામદારોને શોધવા બચાવકાર્ય મુશ્કેલ બની ચૂક્યું છે, કારણ કે કાદવ, તૂટેલા માર્ગો અને અસ્થિર પર્વતીય ભૂપ્રદેશ પ્રવેશ અને કામગીરીને જટિલ બનાવી રહ્યા છે.
ચેતવણી વ્યવસ્થા
વૈજ્ઞાનિક નિરીક્ષણ અને અર્લી-વોર્નિંગ HiRISK સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકોના પ્રાથમિક વિશ્લેષણમાં સેટેલાઇટ તસવીરો પરથી હિમનદી વિસ્તારમાં સપાટી બદલાવ, પાણીના પ્રવાહમાં ફેરફાર અને આસપાસની શિલામાં તિરાડ જેવા સંકેતો આપત્તિ પહેલાંના દિવસોમાં જોવા મળ્યા હોવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું છે કે અસરગ્રસ્ત વિસ્તાર માટે અસરકારક અર્લી-વોર્નિંગ સિસ્ટમ સ્થાપિત નહોતી.
રાહત અને બચાવ કાર્ય
ભાટે રાહત સામગ્રી અસરગ્રસ્ત લોકોને પારદર્શક રીતે પહોંચાડવાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂકતાં જણાવ્યું કે ભારત તરફથી લગભગ 40 મેટ્રિક ટન રાહત સામગ્રી નેપાળ પહોંચી છે, જેમાં રાશન, દવાઓ અને ટેન્ટ સહિતની વસ્તુઓ સામેલ છે. ચીને પણ રાહત અને બચાવ કામગીરીમાં સહાય આપી છે; તિબેટ તરફથી ભારે મશીનરી અને બચાવ સાધનો મોકલવામાં આવ્યા છે.
ભવિષ્યની તૈયારી
આગળ શું રહેશે ભાટે જણાવ્યું કે નેપાળની સંસદમાં પૂર અને તેના કારણે અંગે લગભગ ત્રણ કલાક ચર્ચા થઈ હતી અને હાલ સરકાર માટે તરત બચાવ-રાહત સાથે સાથે ભવિષ્યમાં વધુ મજબૂત તૈયારી ઊભી કરવાનો મુદ્દો મહત્વનો પડકાર બની ગયો છે. સાંસદનો આ દાવો અને ચીન તરફથી કઈ માહિતી ક્યારે શેર કરવામાં આવી તે અંગેની સત્તાવાર વિગતો સામે આવવાની કડાકાટ હવે નજર હેઠળ રહેશે.