દિલ્હી-NCRમાં નવા પ્રદૂષણ નિયંત્રણો
દિલ્લી-NCRમાં હવા પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે 1 નવેમ્બરથી નવી પાબંદીઓ અમલમાં આવી ગઇ છે. દિલ્હી-NCRમાં નવા પ્રદૂષણ નિયંત્રણો હેઠળ હવે રાજધાનીમાં બહાર નોંધાયેલા BS-VI કરતાં નીચા ધોરણવાળા વાહનો પ્રવેશી શકશે નહીં અને સરકારી-પ્રાઈવેટ ઓફિસોમાં એક સમયે માત્ર 50% કર્મચારીઓ જ હાજર રહી શકે છે.
કેટલાક જાહેર પાર્કિંગ સિટસ પર પાર્કિંગ ચાર્જ પણ બમણાં કરાઇ દેવામાં આવ્યા છે. વિંટર પ્લાન અને અમલની અવધિ દિલ્હી સરકારે જુલાઈમાં મંજૂર કરાયેલ વિન્ટર પોલ્યુશન એક્શન પ્લાન પ્રમાણે દર વર્ષે 1 નવેમ્બરથી 28 ફેબ્રુઆરી સુધી પ્રદૂષણ નિયંત્રણનાં ઉપાયો લાગુ રાખવામાં આવે છે.
જૂના વાહનો પર પ્રતિબંધ
આ વખતે ઍક્ટિવ કરેલા નિયમોનું અમલ ખાસ કરીને 1 નવેમ્બરથી શરૂ થયું છે અને કેટલાક નિયમો નિર્ધારિત તારીખો સુધી લાગુ રહેશે. જૂના વાહનો પર પ્રતિબંધ અને છૂટછાટ દિલ્હીની બહાર નોંધાયેલા BS-VI કરતાં નીચા ધોરણવાળા વાહનો 1 નવેમ્બરથી 31 જાન્યુઆરી 2027 સુધી રાજધાનીમાં પ્રવેશી શકશે નહીં. તેમાં નોઈડા, ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ અને ગાઝિયાબાદથી આવતા જૂના પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનોનો સમાવેશ થાય છે.
ઇલેક્ટ્રિક અને CNG વાહनोंને આ નિયમમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. એમ્બ્યુલન્સ અને ફાયર બ્રિગેડ જેવા આવશ્યક સેવા વાહનોને પણ દિલ્હીમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી રહેશે.
બાંધકામ અને તોડફોડ પર પ્રતિબંધ
બાંધકામ અને તોડફોડ પર પ્રતિબંધ 1 નવેમ્બરથી 31 જાન્યુઆરી દરમિયાન ધૂળ ઉછાળી શકો તેવી બાંધકામ અને તોડફોડના કામો પર પ્રતિબંધ લાગુ રહેશે. જરૂરી જાહેર માળખાકીય પ્રોજેક્ટોને નક્કી કરેલી શરતો સાથે છૂટ આપી શકાય છે, જયારે ઇમારતોની અંદર વીજળી, પ્લમ્બિંગ અને ફિનિશિંગ સંબંધિત કામ ચાલુ રહેવાની છૂટ રહેશે.
વધુ કડક પ્રતિબંધ 10 ડિસેમ્બરથી 20 જાન્યુઆરી સુધી લાગુ થશે. કચેરીઓમાં એકસાથે અડધાનાં કર્મચારી જ હાજર સરકારી અને ખાનગી કચેરીઓમાં એક સમયે માત્ર 50% કર્મચારીઓ જ ઓફિસ આવી શકશે અને બાકીના કર્મચારીઓએ ઘરેથી કામ કરવું પડશે.
અન્ય નિયમો
આ વ્યવસ્થા 28 ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી લાગુ રહેશે. જરૂરી અને ઈમરજન્સી સેવાઓ સાથે જોડાયેલા કર્મચારીઓને છૂટ અપાય છે. ગાંધીમૂળક કામગીરીઓ અંગે દિલ્હી નગર નિગમની કચેરીઓ સવારે 8:30થી સાંજે 5 વાગ્યા સુધી ખુલશે અને દિલ્હી સરકારની કચેરીઓ સવારે 10થી સાંજે 6:30 સુધી ખુલશે.
પ્રાઇવેટ ઓફિસોને કર્મચારીઓમાં કારપૂલિંગ અને જાહેર પરિવહનના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા પણ કહેવામાં આવ્યો છે. પાર્કિંગ ચાર્જો અને PUCની ચકાસણી ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ ઘટાડવા માટે ઘણા જાહેર પાર્કિંગ સ્થળોએ 1 નવેમ્બરથી 28 ફેબ્રુઆરી સુધી પાર્કિંગ ચાર્જ બમણાં કરવામાં આવ્યા છે.
દિલ્હી મેટ્રો દ્વારા સંચાલિત પાર્કિંગ પર આ વધારો લાગુ નહીં પડે. દિલ્હીમાં માન્ય PUC (Pollution Under Control) સર્ટિફિકેટ વિના વાહનોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને CNG પૂરાં પાડવામાં નહીં આવે.
ટેકનોલોજી દ્વારા અમલીકરણ
ટેકનોલોજી દ્વારા અમલીકરણ અને જોવાલક્ષી વ્યવસ્થા PUC નિયમોના અમલ માટે 500 પેટ્રોલ પંપો ખાતે ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) કેમેરા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. ANPR કેમેરા અને AI ટેક્નોલોજી દ્વારા number plates સ્કેન કરી વાહનની માહિતીની ચકાસણી થશે અને નિયમો ઉલ્લંઘન કરનારાઓને ઇ-મેમો આપવામાં આવશે.
નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિશેષ નિરીક્ષણ ટીમો તહેનાત કરવામાં આવી છે. GRAP શું છે? GRAP એટલે ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન, જેને જાન્યુઆરી 2017માં લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્લાન હેઠળ AQIના આધારે ચાર તબક્કામાં પ્રતિબંધો લાગુ થાય છે: AQI 201 થી 300 — પ્રથમ તબક્કો (ખરાબ) AQI 301 થી 400 — બીજો તબક્કો (અત્યંત ખરાબ) AQI 401 થી 450 — ત્રીજો તબક્કો AQI 450થી ઉપર — ચોથો તબક્કો.
સોર્સમાં આપવામાં આવેલા માહિતી અનુસાર, ઑક્ટોબરની હવાની ગુણવત્તા છેલ્લા 9 વર્ષમાં સૌથી વધુ સ્વચ્છ રહેવાની નોંધણી કરવામાં આવી હતી. અપીલ નિયમો અમલમાં રાખવા અને જરૂરી સહયોગ મેળવવા માટે મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ લોકોને પ્રદૂષણ રોકવા માટે બનાવેલા નિયમોનું પાલન કરવાની અપીલ કરી છે.