બુલેટપ્રૂફ કારના બજારમાં તેજી
મુંબઈના જુહુમાં ટાઇગર શ્રોફની BMW પર ગોળીબારની ઘટનાના પગલે બુલેટપ્રૂફ કારો અને વાહન આર્મરિંગ સેવાઓ પર ચર્ચા અને માંગ બંને વધી છે. ઘટનામાં ટાઇગરને ગોળી ન લાગી, પરંતુ ડ્રાઇવર અને નજીકની એક વ્યક્તિને ઇજા પહોંચી હતી. કેટલીક સૂત્રોએ દાવો કર્યો કે કારે જીવ બચાવ્યો, જ્યારે વિશ્વસનીય રિપોર્ટ્સ અનુસાર BMW માં બેલિસ્ટિક ગ્લાસ કે ખાસ આર્મરિંગ હતી કે નહીં તેની પુષ્ટિ નથી થઈ; ગોળીઓ કાચ અને બોડીમાં ઘુસી ગઇ હોવાનું પણ રિપોર્ટ્સમાં જણાવાયું છે.
બુલેટપ્રૂફ કારની વિશ્વસાહસિક પ્રસ્તુતિ બુલેટપ્રૂફ કારની વિશ્વસનીયતાનું પ્રભાવશાળી ઉદાહરણ છે અમેરિકાની ટેક્સાસ આર્મરિંગ કોર્પોરેશનનું પ્રદર્શન. એક મર્સિડીઝ SUV ની અંદર એક વ્યક્તિ શાંતિથી બેઠો હતો કે જેના સામે ઊભેલો વ્યક્તિ AK-47 ફાયર કરે છે. ગોળીઓની સેટ અનેકવાર કાર અને ગ્લાસ પર પડે છે, કાચ તૂટી જાળી જેવી તિરાડો થાય છે પરંતુ ગોળીઓ અંદર પ્રવેશતી નથી. થોડા ક્ષણ પછી કારમાં બેઠેલો વ્યક્તિ શાંતિથી બહાર આવે છે અને કહે છે, “આ છે અમારી સુરક્ષા.”
આ પ્રદર્શન કંપનીના CEO ટ્રેન્ટ કિમ્બોલે દ્વારા પોતાની કંપનીની ક્ષમતા બતાવવા માટે કરાયું હતું અને તેમાં કોઈ સ્ટન્ટ અથવા VFX નો ઉપયોગ ન થયો હોવાનું જાહેર કરાયું હતું. “બુલેટ-રેઝિસ્ટન્ટ” અને ટેકનિકલ હકીકત બજારમાં વેચાતી મોટાભાગની કાર ટેકનિકલી ‘બુલેટપ્રૂફ’ નહીં પરંતુ ‘આર્મર્ડ’ અથવા ‘બુલેટ-રેઝિસ્ટન્ટ’ કહેવાય છે, કારણ કે કોઈ એક કાર દરેક પ્રકારની ગોળી, દરેક કેલિબર અને દરેક અંતરેથી છૂટક રીતે ૧૦૦% સુરક્ષા આપી શકતી નથી.
આવી કારોમાં સામાન્ય રીતે બેલિસ્ટિક સ્ટીલ, સિરામિક કમ્પોઝિટ અને અરામિડ ફાઇબર (કેવલાર જેવી) અને મલ્ટિ-લેયર બેલિસ્ટિક ગ્લાસનો ઉપયોગ થાય છે. સુરક્ષા સ્તર અને ખર્ચ સામાન્ય રીતે સુરક્ષા સ્તર B4, B5, B6 અને B7 જેવી કેટેગરીઝમાં વહેંચવામાં આવે છે. પરંપરાગત રીતે B4 હેન્ડગન સામે રક્ષણ આપતી હોય છે, B6 હાઈ-પાવર રાઇફલ સામે અને B7 આર્મર-પિર્સિંગ રાઇફલ સામે રક્ષણ આપે છે.
સુરક્ષા કેટેગરી અનુસાર કારને આર્મર કરાવવાના વધારાના ખર્ચ સામાન્ય રીતે રૂ. ૨૫ લાખથી રૂ. ૧.૨૫ કરોડ સુધી હોય શકે છે, જ્યારે ઉચ્ચ સ્તરના લક્ઝરી મોડેલો કેટેગરી મુજબ રૂ. દસથી વીસ કરોડ સુધીની કિંમતે મળી શકે છે. આર્મર્ડ વ્હીકલ બજાર અને વધતી માંગ બુલેટપ્રૂફ કાર એક અલગ બજાર નથી, તે વૈશ્વિક ‘આર્મર્ડ વ્હીકલ’ બજારનો હિસ્સો છે. વૈશ્વિક આર્મર્ડ વ્હીકલ બજારની કિંમત હાલમાં લગભગ ૪૦ અબજ ડોલરના આસપાસ ગણાય છે.
આ બજારમાં લશ્કરી વાહનો, પોલીસ વાહનો, રાષ્ટ્રાધ્યક્ષીય લિમોઝીન, બુલેટપ્રૂફ SUV અને નાગરિક આર્મર્ડ કાર સહિતના વાહનો આવે છે. બજારને વેગ આપનારા મુખ્ય કારણો તરીકે ભૂરાજકીય તનાવ, આતંકવાદ, સંગઠિત ગુનાખોરી, રાજકારણીઓ અને સેલિબ્રિટીઓ માટે વધતી સુરક્ષા જરૂરિયાત અને લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો સૂચવવામાં આવ્યો છે.
આ ક્ષેત્રની મહત્વની કંપનીઓ BMW Protection, Mercedes-Benz Guard, INKAS Armored Vehicle Manufacturing, International Armored Group (IAG), Centigon Security Group, WELP Armouring, JCBL Armouring Solutions (ભારત), Alpine Armoring છે. આ યાદી સંપૂર્ણ નથી; કેટલીક કંપનીઓ મુખ્યત્વે ખાનગી કાર માટે કામ કરે છે અને કેટલીક લશ્કરી, પોલીસ અથવા સરકારી ઉપયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
ઇતિહાસમાં બુલેટપ્રૂફ કારનો ઇતિહાસ વિશ્વ યુદ્ધો અને રાજકીય હત્યાના પ્રયાસો સાથે જોડાયેલો છે. 1928 Cadillac V-8 જે ગેંગસ્ટર અલ કેપોન માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું, તે એક પ્રખ્યાત ઉદાહરણ છે. બાદમાં પોપ જ્હોન પૉલ, રોનાલ્ડ રેગન અને કેનેડી પર થયેલા હુમલાઓ પછી નેતાઓ અને સેલિબ્રિટીઓ બુલેટ પ્રતિકારક કાર અપનાવવા લાગ્યા.
આર્મર્ડ કાર બનાવવા માટે સામાન્ય રીતે યાનની અંદરના ભાગો લગભગ સંપૂર્ણ રીતે ખોલવામાં આવે છે. સીટ, કાર્પેટ, ટ્રિમ અને વાયરિંગ દૂર કરીને ઇજિનિયરો 3D મોડેલિંગથી નેબળા ભાગોની ઓળખ કરે છે અને દરવાજા, પિલર, ફ્લોર, છત, ફાયરવોલ, ફ્યુઅલ ટેંક અને બેટરી એરિયાને રક્ષણ આપવા માટે પ્લાન બનાવવામાં આવે છે. દરમાં બેલિસ્ટિક સ્ટીલ અથવા કમ્પોઝિટ પેનલ મૂકવામાં આવે છે અને હિન્જ તથા બોલ્ટ મજબૂત બનાવવામાં આવેછે.
કાચ સુવિધા ઘણી સ્તરોની પોલિકાર્બોનેટ અને કાચથી બનેલું બેલિસ્ટિક ગ્લાસ હોય છે, જેમાં ગોળી કાચ તોડી પછી પ્લાસ્ટિક સ્તરોમાં ઊર્જા ગુમાવે છે જેથી ગોળી અંદર ન જઈ શકે. ફ્યુઅલ ટેંકમાં સેલ્ફ-સીલિંગ બ્લેડર મુકવામાં આવે છે જેથી છિદ્ર પડવાના પછી બળતણ બહાર ના ફેલાય. બેટરી, રેડિયેટર અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકોએ પણ આર્મર કરવામાં આવે છે જેથી ગોળીબાર પછી કાર ચાલવા યોગ્ય રહે.
ટાયરો માટે રન-ફ્લેટ ટેક્નોલોજી અપનાવવામાં આવે છે; કેટલીક કારોમાં ટાયર ફૂટ્યા પછી પણ ૫૦ માઇલ સુધી ૬૦ માઈલ પ્રતિ કલાકની ગતિથી ચાલવાની ક્ષમતા હોય છે. ઇમરજન્સી એગ્ઝિટ સિસ્ટમ, સ્મોક સ્ક્રીન, ફાયર સપ્રેશન સિસ્ટમ અને સુરક્ષિત કમ્યુનિકેશન જેવી સુવિધાઓ પણ ઘણીવાર ઉમેરવામાં આવે છે.
કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને નોંધણી વાહન કન્વર્ઝન પછી તેની વિગત RTO માં નોંધાવવી જરૂરી છે. માલિકે આર્મરિંગ ફેરફારની જાણકારી આપવી, બેલિસ્ટિક પ્રમાણપત્ર સહિત દસ્તાવેજ રજૂ કરીને રજિસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (RC) અપડેટ કરાવવું પડે છે. કેટલાક માર્ગદર્શકોમાં પોલીસ NOC, ARAI જેવી સંસ્થાઓનું ટાઇપ એપ્રૂવલ અને RC માં સુધારો કરવાની શરતોનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે; ચોક્કસ પ્રક્રિયા રાજ્ય અને કન્વર્ઝન કંપની પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
ભારતમાં માંગ અને પરિસ્થિતિ ટાઇગર શ્રોફની ઘટનાથી આ વિષય ફરીથી ચર્ચામાં આવ્યો છે અને સેલિબ્રિટીઓ તથા પ્રભાવશાળીઅ લોકોને સુરક્ષા વધારવાની જરૂરિયાતને લીધે બિલ્ટ-અપ પૂછપરછ અને બીધી ટેકોની માંગ નોંધાઈ રહી છે. બનતી માંગ અને વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખતા આ માર્કેટમાં રસ વધેલો જોવા મળી રહ્યો છે.