અરબી સમુદ્રમાં ભારતીય અને પાકિસ્તાની નૌકાદળની ટક્કર
ઉપલબ્ધ અહેવાલ અનુસાર 15 સપ્ટેમ્બરના સાંજે ઉત્તર અરબી સમુદ્રમાં ભારતીય અને પાકિસ્તાની નૌકાદળની યુનિટ્સ નજીક આવી હતી અને ત્યારે પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજનો ભારતીય યુદ્ધજહાજ સાથે ટક્કરો થયો. ભારતીય પક્ષે જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાની યુનિટની અચાનક અને અસુરક્ષિત હિલચાલને કારણે ટક્કર સર્જાઇ, પરંતુ ઘટનામાં કોઈ મોટું ભૌતિક નુકસાન થયું નથી.
ટક્કર કેવી રીતે થઈ અને અહેવાળાની સ્ત્રોત ઉપલબ્ધ વિગતો મુજબ ટક્કર આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં નહીં પરંતુ ઉત્તર અરબી સમુદ્રમાં થઇ હતી અને મુખ્ય માહિતી ભારતીય સત્તાવાર વલણ અને ભારતીય મીડિયાના અહેવાલો પર આધારિત છે. ભારતીય પક્ષે દાવો કર્યો છે કે પાકિસ્તાની નૌકાદળની કામગીરી 1991ના કરારમાં નક્કી થયેલી પૂર્વસૂચના અને વ્યવસ્થાઓ સાથે સુસંગત નથી.
નવી દિલ્હીમાં રાજદ્વારી પ્રતિક્રિયા 16 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હી ખાતે પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનના Charge d’Affaires સાદ અહમદ વરૈચને વિદેશ મંત્રાલયમાં બોલાવી સખત વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. વરૈચ ફેબ્રુઆરી 2024થી નવી દિલ્હીમાં Charge d’Affaires તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાને સૂચવ્યું છે કે તેની નૌકાદળે દરિયાઈ વિસ્તારમાં યોગ્ય સાવચેતી રાખવી અને બંને દેશો વચ્ચે થયેલા કરારો તથા વ્યવસ્થાઓનું પાલન કરવું જોઈએ.
1991ના કરાર અને કલમ 10 ઉપલબ્ધ અહેવાલમાં નિયત કૉન્ટેક્સ્ટ તરીકે 1991ના ભારત-પાકિસ્તાન કરારનો ઉલ્લેખ છે. તે કરારનું ઉદ્દેશ સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન અચાનક તણાવ અટકાવવાનો છે અને તેમાં સૈનિકોની હિલચાલ, અભ્યાસ અને મેન્યુવરો અંગે પૂર્વસૂચના આપવાની વ્યવસ્થા છે. ભારતીય પક્ષે જણાવ્યું છે કે હાલની દરિયાઈ ઘટનામાં કરારની કલમ 10નો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે.
પાકિસ્તાની પ્રતિક્રિયા અને હાલની સ્થિતિ હાલ સુધી પાકિસ્તાની તરફથી ટક્કર અંગે વિગતવાર સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા ઉપલબ્ધ નથી. અહેવાલ અનુસાર ઇસ્લામાબાદમાં ભારતના Charge d’Affairesને પણ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ સમાન વિરોધ નોંધાવવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાય છે.
ઉપલબ્ધ માહિતી તેના પર આધારિત છે કે ટક્કર આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં થઈ ગયા હતા અને ભારતે રાજદ્વારી સ્તરે આ અંગે પ્રતિક્રિયા નોંધાવી છે; પાકિસ્તાનની આવનારી સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા બાદ બંને પક્ષના દાવા વધુ સ્પષ્ટ થઇ શકશે.
પૃષ્ઠભૂમિ અને આગળની શક્યતા
અહેવાલમાં અંગત રૂપે નોંધાયું છે કે અરબી સમુદ્ર અને હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં ભારતીય નૌકાદળ નિયમિત રીતે મેરિટાઇમ સિક્યુરિટી ઓપરેશન્સ, પેટ્રોલિંગ અને વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે કામગીરી કરે છે. અખબારી અને સત્તાવાર સ્ત્રોતો જણાવે છે કે એવી ઘટનાઓમાં બંને પક્ષો વચ્ચે દાવા અલગ હોઈ શકે છે અને જરૂરી માહિતી વિનિમય અને સાવચેતી વધારવામાં આવે તો મામલો રાજદ્વારી સ્તરે મર્યાદિત રહી શકે છે.