અમેરિકાના 100 ટકા ટેરિફનો તાત્કાલિક ખતરો
અમેરિકાની સેનેટે પસાર કરેલા “Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026″માં રશિયાની ઊર્જા ખરીદદારો પર 100 ટકા સુધીના ટેરિફ લગાવવાના પ્રાવધાન સામેલ છે, પરંતુ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સની મંજૂરી અને રાષ્ટ્રપતિની સહી વિનાના કાયદાકીય પ્રક્રિયાના કારણે તે તરત જ લાગુ નથી પડ્યું. સેનેટમાં બિલ 86-11ના મતથી મંજૂર થયું હતું.
હાલ હાઉસમાં બિલ આગળ વધવાની પ્રક્રિયા ધીમી થઇ હોવાનું અહેવાલ છે અને નવેમ્બર 3ની મધ્યસત્ર ચૂંટણી પહેલાં તેના પર મતદાન થવાની સંભાવના ઓછી ગણાઈ રહી છે, તેથી ભારત માટે તાત્કાલિક જોખમ ઓછું થયું છે.
બિલના મુખ્ય પ્રાવધાન
બિલનો ઉદ્દેશ રશિયાની ઊર્જા આવક પર દબાણ શરૃ કરવાનો છે અને તેથી રશિયન ક્રૂડ અને ગેસનાં મોટા ખરીદદારો પર 100 ટકા સુધીના ટેરિફ લગાવવાની જોગવાઈકામનો સમાવેશ છે. બિલ પસાર થઈ જાય તો પણ રાષ્ટ્રપતિને ટેરિફ લગાવવા વિષયક વિશાળ વિવેકાધીન સત્તા મળવાની જોગવાઈ સામેલ છે, જેના કારણે વિરોધીઓ ફરી સૂચવે છે કે આ સત્તાનો ઉપયોગ માત્ર રશિયા સુધી મર્યાદિત રહી તેનો કોઈ یقین નથી.
અમેરિકામાં રાજકીય અને અર્થતંત્ર અંગેના ચિંતાઓ બિલના વિરોધમાં ન માત્ર ડેમોક્રેટ્સ પરંતુ કેટલાક રિપબ્લિકન સાંસદો અને વેપાર ક્ષેત્રના જૂથોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તર્કમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રશિયન તેલ ખરીદનારા દેશો પર ભારે ટેરિફ લગાવવાથી વૈશ્વિક ક્રૂડ બજારમાં અને અમેરિકામાં ઇંધણના ભાવ પર પણ પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે.
ભારત માટે અસર અને હાલની પરિસ્થિતિ હાલની પરિસ્થિતિ ભારત માટે તાત્કાલિક રાહતરૂપ છે કારણ કે 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થવાનો જોખમ હાલમાં માત્ર સંભવિત છે અને લાગુ પડતા નથી. નાણાકીય વર્ષ 2026માં ભારતના કુલ ક્રૂડ ઓઇલ આયાતમાં રશિયાનો હિસ્સો આશરે 30.3 ટકા હતો અને એ સમયગાળામાં ભારતે રશિયા પાસેથી આશરે 40.8 અબજ ડોલરનું ક્રૂડ ખરીદ્યું હતું.
રશિયન ક્રૂડની સ્પર્ધાત્મક કિંમતોને કારણે ભારતની રિફાઇનરીઓને સસ્તા કાચા તેલનો લાભ મળી આવ્યો અને તેના કારણે આયાત બિલ અને સ્થાનિક મોંઘવારી પર અસર જોવા મળી છે.
ભવિષ્યની દિશા
જો બિલ કાયદાના રૂપમાં પસાર થઇને અમલમાં આવ્યો હોત તો તેની સૌથી મોટી અસર અમેરિકામાં નિકાસ કરતા ભારતમાં આધારિત ઉદ્યોગો પર પડી શકતી — એવી જ ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. વિશેષ કરીને ટેક્સટાઇલ, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, ચામડું, મરીન પ્રોડક્ટ્સ અને અન્ય શ્રમ આધારિત ક્ષેત્રો માટે સ્પર્ધાત્મકતા ઘટી શકે છે, તેમ ભારતીય સંસદીય સમિતિએ ચર્ચા કરી છે.
ભારતની વ્યૂહરચના અને વૈશ્વિક વેપાર સંબંધ ન્યૂ દિલ્હી ઘણા વિકલ્પો પર કાર્યરત છે. ફેબ્રુઆરી 2026માં ભારત અને યુરોપિયન યુનિયને ઇન્ટરિમ ટ્રેડ એગ્રિમેન્ટના ફ્રેમવર્ક માટે પ્રગતિ સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો, તેમજ ભારત અન્ય મોટા બજારો સાથે તેના વેપાર સંબંધોને મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસમાં છે.
પીયૂષ ગોયલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત બિલને માત્ર જ્યારે અમેરિકાથી ભારતીય નિકાસકારોને સ્પર્ધાત્મક અને પ્રેફરન્શિયલ ટેરીફ રેટ મળશે ત્યારે જ અંતિમ કરશે. હાઉસમાં બિલ અટક્યું હોવાને કારણે ભારતને સમય મળ્યો છે કે પોતાની નીતિ પર વિચારવી અને પરિવર્તનશીલ પરિસ્થિતિ માટે તૈયારી રાખવી.
તેમ છતાં મૂળ મુદ્દો સમાપ્ત થયો નથી — પસંદગીઓ અને કોંગ્રેસની રાજકીય સ્થિતિ બદલાય તો આ બિલ ફરીથી ઉઠી શકે છે અથવા તેમાં ફેરફાર કરીને નવું કાયદાકીય પેકેજ રજૂ થઈ શકે છે. આથી વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા નીતિ હવે વ્યાપાર પૂરતી સીમામાં સીમિત ન રહીને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને રાજકારણ સાથે સીધા જોડાઈ ગઈ છે.