25 સપ્ટેમ્બર: વિશ્વ ફાર્માસિસ્ટ દિવસ
આજે 25 સપ્ટેમ્બર 2026 છે. આ તારીખ વૈશ્વિક સ્તરે વિશ્વ ફાર્માસિસ્ટ દિવસ તરીકે અને ભારતમાં પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાયની જન્મજયંતીને જોડીને અંત્યોદય દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. રોજની આ તારીખ ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ અને જાણીતી હસ્તીઓના જન્મ‑અથવા પુણ્યતિથિ સાથે પણ જોડાયેલેલી છે.
વિશ્વ ફાર્માસિસ્ટ દિવસ દર વર્ષે 25 સપ્ટેમ્બરનું દિવસ ઇન્ટરનેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ ફેડરેશન (FIP) દ્વારા માન્યતાથી ઉજવવામાં આવે છે. FIP ની સ્થાપના 25 સપ્ટેમ્બર 1912ના રોજ થઈ હતી અને 2009માં FIP કાઉન્સિલે આ તારીખને વિશ્વ ફાર્માસિસ્ટ દિવસ તરીકે સ્વીકારી હતી. 2026માં વિશ્વ ફાર્માસિસ્ટ દિવસની થીમ ‘Empowering pharmacists for healthier futures’ રાખવામાં આવી છે.
FIP અનુસાર બદલાતી આરોગ્ય જરૂરિયાતો, ડિજિટલ પરિવર્તન, બિનચેપિ રોગો અને અન્ય પડકારો વચ્ચે ફાર્માસિસ્ટને યોગ્ય કૌશલ્ય, માન્યતા અને આરોગ્ય વ્યવસ્થામાં યોગ્ય સ્થાન આપવું જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં ફાર્માસિસ્ટની ભૂમિકા અને તેમના યોગદાન અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનું હોય છે.
અંત્યોદય દિવસ
ભારતમાં અંત્યોદય દિવસ અને દીનદયાળ ઉપાધ્યાય પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાયનો જન્મ 25 સપ્ટેમ્બર 1916ના રોજ થયો હતો. ભારત સરકારે 2014માં તેમની 98મી જન્મજયંતિના અવસરે 25 સપ્ટેમ્બરને અંત્યોદય દિવસ તરીકે જાહેર કર્યું હતું. સરકારના દસ્તાવેજો અનુસાર અંત્યોદયની ભાવના સમાજના સૌથી જરૂરિયાતમંદ અને અંતિમ વ્યક્તિ સુધી વિકાસ અને કલ્યાણના લાભ પહોંચાડવા સાથે સંબંધિત છે.
25 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ કેન્દ્ર સરકારે દીનદયાળ અંત્યોદય યોજનાની જાહેરાત કરી હતી અને તે જ દિવસે ગ્રામ્ય યુવાનો માટે દીનદયાળ ઉપાધ્યાય ગ્રામીણ કૌશલ્ય યોજના (DDU-GKY) શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ શહેરી અને ગ્રામીણ ગરીબો માટે કૌશલ્ય વિકાસ અને આત્મરોજગારની તકો વધારવાનો હતો.
ઇતિહાસિક ઘટનાઓ
ઇતિહાસમાં 25 સપ્ટેમ્બરે અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે. 1524માં વાસ્કો દા ગાંધી (Vasco da Gama) છેલ્લી વખત ભારત આવ્યો તે અંગે ઐતિહાસિક નોંધ મળે છે. 1897માં બ્રિટનમાં પ્રથમ મોટર બસ સેવા બ્રેડફોર્ડ, યોર્કશાયર ખાતે શરૂ કરવામાં આવી હતી. 25 સપ્ટેમ્બર 1981ના રોજ બેલીઝ તેના સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું સભ્ય બન્યું હતું. 25 સપ્ટેમ્બર 2008માં ચીનનો અવકાશયાન શેનઝોઉ-7 લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો; આ મિશન ચીનના માનવસહિત અવકાશ કાર્યક્રમના મહત્વના તબક્કાઓમાં ગણાય છે. 25 સપ્ટેમ્બર 1999ના રોજ કાઠમંડુમાં આઠમી દક્ષિણ એશિયન ગેમ્સનું ઉદ્ઘાટન થયું હતું.
જન્મદિવસ અને પુણ્યતિથિઓ
25 સપ્ટેમ્બરની તારીખે ભારતની કેટલીક જાણીતી હસ્તીઓના જન્મદિવસ પણ આવે છે. પંડિત દીનદયાળ ઉપાધ્યાય સિવાય ચૌધરી દેવીલાલનો જન્મ 25 સપ્ટેમ્બર 1914ના રોજ હરિયાણાના તેજા ખેડા ગામમાં થયો હતો. પ્રખ્યાત અવકાશ વૈજ્ઞાનિક સતીશ ધવનનો જન્મ 25 સપ્ટેમ્બર 1920ના રોજ શ્રીનગરમાં થયો હતો; તેઓ ભારતના અગ્રણી એરોસ્પેસ એન્જિનિયર હતા અને 1972થી 1984 સુધી ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) ના અધ્યક્ષ રહ્યા હતા. અન્ય જાણીતી વ્યક્તિઓમાં અભિનેત્રી દિવ્યા દત્તા અને અભિનેતા‑નાટ્યકાર‑ફિલ્મ નિર્દેશક બ્રાત્ય બાસુ પણ 25 સપ્ટેમ્બરે જન્મેલા એમનાં ઉલ્લેખનીય નામો છે.
આ તારીખે થયેલ નોંધનીય અવસાન 25 સપ્ટેમ્બર વિવિધ વાર્ષિક પુણ્યતિથિઓ માટે પણ તપાસવામાં આવે છે. પ્રખ્યાત પ્લેબેક ગાયક એસ.પી. બાલસુબ્રમણ્યમનું અવસાન 25 સપ્ટેમ્બર 2020ના રોજ થયું હતું. તેમજ સ્ત્રી અધિકાર અને બાળવિવાહ અંગેના મુદ્દાઓમાં પોતાની લડાઈ માટે પ્રસિદ્ધ રૂકમાબાઈનું અવસાન 25 સપ્ટેમ્બર 1955ના રોજ નોંધાયું હતું. વરિષ્ઠ પત્રકાર અને સાહિત્યકાર કન્હૈયાલાલ નંદન સહિત અન્ય જાણીતી વ્યક્તિઓના અવસાનની પણ આ તારીખની નોંધ મળે છે.
આ રીતે 25 સપ્ટેમ્બર આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં ફાર્માસિસ્ટની ભૂમિકા ઉજાગર કરતી ઘટના હોય તો બીજી તરફ અંત્યોદય દિવસ, અનેક સાંસ્કૃતિક‑ઇતિહાસિક ઘટનાઓ અને જાણીતી હસ્તીઓની જન્મ‑બધા‑પુણ્યતિથિઓને પણ જોડતું દિવસ છે.