વૈશ્વિક ભૂગર્ભ જળ સંકટ
વૈશ્વિક ભૂગર્ભ જળ સંકટ વધુ ગંભીર બન્યો છે. વર્ષ 2024માં વિશ્વના 34% ભૂગર્ભ જળ નિરીક્ષણ મથકો પર પાણીનું સ્તર સામાન્ય કરતાં ઓછું નોંધાયું હતું, જ્યારે અગાઉના વર્ષે આ આંકડો 25% હતો — એટલે કે એક વર્ષમાં 9%નો વધારો આવ્યો છે.
ભૂગર્ભ જળની સ્થિતિ
રિપોર્ટ પ્રમાણે ઉત્તર-પશ્ચિમ વિસ્તારોમાં પણ ભૂગર્ભ જળનું સ્તર સામાન્ય કરતાં નોંધપાત્ર રીતે નીચે ગયું છે. વિશ્વભરના નિરીક્ષણ મથકો પર સ્થિતિ રિપોર્ટ જણાવે છે કે હાલમાં વિશ્વના 65% ભૂગર્ભ જળ નિરીક્ષણ મથકો પર પાણીનું સ્તર સામાન્ય મર્યાદાની બહાર (નીચે) જઈ રહ્યું છે.
ક્ષેત્રવાર અને દેશવાર ઘટાડા રિપોર્ટ અનુસાર વર્ષ 2022થી 2025ની વચ્ચે ભૌગોલિક દૃષ્ટિકોણથી ભૂગર્ભ જળના સ્તરમાં ઘટાડો વૈશ્વિક સ્તરે નોંધાયો છે. ખાસ કરીને ભારતમાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુરોપ, મેક્સિકો, ચિલી, દક્ષિણ આફ્રિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં ભૂગર્ભ જળના સ્તરમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને તેના પરિણામો
ગ્લેશિયર્સની ક્ષય અને મરણઆંકડા રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ગ્લોબલ વોર્મિંગના પ્રભાવે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં હિમનદીઓમાંથી કુલ 1400 ગીગાટન બરફ પીગળી નષ્ટ થયું છે. વધુમાં, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પાણીની અછત અને સંબંધિત સમસ્યાઓને લીધે થયેલા કુલ મૃત્યુમાંથી 80% મોત એશિયા અને આફ્રિકામાં નોંધાયા છે.
નદીઓના પ્રવાહની સ્થિતિ
રિપોર્ટમાં કહેવાયું છે કે નદીઓના પ્રવાહની દૃષ્ટિએ વર્ષ 2025 ખૂબ પ્રતિકૂળ રહ્યું. આ સમયગાળા દરમિયાન વિશ્વના 36% નદી બેસિનમાં પાણીનો પ્રવાહ સામાન્ય સ્તર કરતાં ઓછો રહ્યો હતો. આંકડાઓ અનુસાર 1991 થી 2025ના સમયગાળામાં વર્ષ 2025ને નદીઓ માટે સૌથી સૂકું વર્ષ ગણવામાં આવ્યું છે.
ગંગા અને સિંધુ વિસ્તાર રિપોર્ટ મુજબ વર્ષ 2021થી 2025ના ચાર વર્ષના સમયગાળામાં ગંગા અને સિંધુ નદીઓના ઉપરના બેસિન વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભ જળ સંગ્રહમાં સતત ઘટાડો નોંધાયો છે. ઉપરોક્ત આંકડા અને દિશાસૂચક વિગતો રિપોર્ટના અવલોકનને આધારભૂત છે અને વૈશ્વિક સ્તરે ભૂગર્ભ જળ અને નદી પ્રવાહમાં છેલ્લા વર્ષોની પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે.