યુએનએ Equal Earth નકશાને મંજૂરી આપી
યુનાઇટેડ નેશન્સની મહાસભાએ Equal Earth નકશા પ્રોજેક્શન માટે બિન-બંધનકારક ઠરાવ મંજૂર કર્યો છે. ઠરાવને કુલ 164 દેશોએ સમર્થન આપ્યું, જ્યારે છ દેશોએ મતદાનથી દૂર રહેવાનું પસંદ કર્યું અને એકમાત્ર અમેરિકાએ તેના વિરુદ્ધ મત આપ્યો.
આ પહેલ ટોગોના નેતૃત્વ હેઠળ આગળ ચાલી હતી અને તેને આફ્રિકન યુનિયન તથા તેના સભ્ય દેશોએ પણ સમર્થન આપ્યું હતું. ઠરાવની કાયદાકીય સ્થિતિ અને ઉદ્દેશ ઠરાવ બિન-બંધનકારક છે અને તેનો ઉદ્દેશ શૈક્ષણિક સામગ્રી, સંસ્થાકીય ઉપયોગ, મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મમાં Equal Earth જેવા ક્ષેત્રફળ જાળવતા પ્રોજેક્શનોના વધુ ઉપયોગ માટે જાગૃતિ થઇ રહે તે છે.
Equal Earth પ્રોજેક્શન શું છે
Equal Earth એક equal-area map projection છે જે પૃથ્વી પરના વિવિધ વિસ્તારો વચ્ચેનું સાપેક્ષ ક્ષેત્રફળ વધુ યોગ્ય રીતે જાળવવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ પ્રોજેક્શન 2018માં રજૂ થયું હતું અને કાર્ટોગ્રાફરો બોયાન શાવ્રિચ, ટોમ પેટરસન અને બર્નહાર્દ જેન્નીએ વિકસાવ્યું હતું. Equal Earthમાં આફ્રિકા, દક્ષિણ અમેરિકા, દક્ષિણ એશિયા અને ઓશેનિયા જેવા વિષુવવૃત્તની નજીક આવેલા પ્રદેશો પરંપરાગત Mercator નકશાની સરખામણીમાં મોટા અને વધુ પ્રમાણસર દેખાય છે, જ્યારે ઉત્તર અમેરિકા અને યુરોપ જેવા ઊંચા અક્ષાંશવાળા પ્રદેશો નીભાવમાં નાના દેખાય છે.
Mercator પ્રોજેક્શન અને તેનો ઇતિહાસ ફ્લેમિશ કાર્ટોગ્રાફર ગેરાર્ડસ મર્કેટરે 1569માં એક પ્રકારનું પ્રોજેક્શન રજૂ કર્યું હતું. Mercatorનું મોટું લાભ એ છે કે તે દિશાઓ અને ખૂણાઓ જાળવી રાખે, જેના કારણે સમુદ્રી નેવિગેશન માટે તે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થયું. તેમ છતાં સમગ્ર વિશ્વનો નકશો બનાવવા માટે Mercatorનો ઉપયોગ કરવાથી ક્ષેત્રફળની દૃષ્ટિએ બેરોકટોકી વિકૃતિઓ ઊભી થાય છે અને વિશેષ કરીને વિષુવવૃત્તથી દૂર આવેલા પ્રદેશો વધારે મોટા દેખાય છે.
નકશાઓની વ્યાખ્યા અને ચર્ચા
Mercator નકશાના કારણે આફ્રિકાના કદ અંગેની સૌથી ચર્ચાસ્પદ અસરો ઉભી થઈ છે. પરંપરાગત નકશામાં ગ્રીનલેન્ડ ઘણીવાર આફ્રિકાની સમકક્ષ દેખાય છે, પરંતુ વાસ્તવિક ક્ષેત્રફળની સરખામણીએ આફ્રિકા ગ્રીનલેન્ડ કરતા આશરે 14 ગણો મોટું છે. આ મુદ્દાને લઇને ‘Correct the Map’ નામનું અભિયાન ઊભું થયું છે અને આફ્રિકન દેશોનું કહેવું છે કે નકશા માત્ર ભૂગોળ જ સમજાવતા નથી, તે લોકોની દુનિયા-ધારણા પર પણ અસર કરી શકે છે.
આ અભિયાનને આફ્રિકાના વસાહતી ઇતિહાસ અને વૈશ્વિક સ્તરે તેની રજૂઆત સાથે પણ જોડવામાં આવ્યું છે. ટોગોના વિદેશ મંત્રી રોબર્ટ ડુસેએ આ અભિયાનને વધુ ન્યાયી વૈશ્વિક પ્રતિનિધિત્વ સાથે જોડ્યું હોવાનું સમાચાર અહેવાલો જણાવ્યું છે.
પરિણામ અને આગળના પગલાં
ઠરાવના પ્રભાવ તરતજ તમામ નકશાઓ બદલશે તે જરૂરી નથી; મોટા ફેરફાર માટે શાળા પાઠ્યપુસ્તકો, સરકારી અહેવાલો, મીડ્યા અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓની સ્વીકૃતિ જરૂરી રહેશે. ટોગોએ વર્ષના અંત સુધીમાં પોતાની શાળાઓની ભૂગોળ સામગ્રીમાં ફેરફાર કરવાની યોજના દર્શાવી છે અને અન્ય સરકારો અને સંસ્થાઓને પણ આ દિશામાં આગળ આવવાની અપીલ કરી છે.
જો વધુ દેશો Equal Earth અથવા અન્ય equal-area projections અપનાવે તો ધીમે-ધીમે શૈક્ષણિક નકશા, પાઠ્યપુસ્તકો, સરકારી અહેવાલો, મીડિયા ગ્રાફિક્સ અને ડિજિટલ મેપિંગ સેવાઓમાં ખંડોના કદની રજૂઆત બદલાઈ શકે છે. કુલમિલાવીને, નકશા પૃથ્વીના ભૌગોલિક વાસ્તવિકતાને બદલતા નથી — આફ્રિકા પહેલેથી જ ગ્રીનલેન્ડ કરતાં આશરે 14 ગણો મોટું હતું — પરંતુ Equal Earth જેવા પ્રોજેક્શનો તે હકીકતને નકશા પર વધુ યોગ્ય રીતે રજૂ કરવા તરફ પ્રયત્ન કરે છે.