નેપાળમાં વિનાશક તબાહી બાદ ભારતનું મોટું પગલું
નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા વિનાશક પૂર બાદ પરિસ્થિતિ ગંભીર છે. સત્તાવાર આંકડા મુજબ મૃતકોની સંખ્યા વધી ને ઓછામાં ઓછા 1,259 પર પહોંચી છે, જ્યારે આશરે 12 હજારથી વધુ લોકોને બચાવ કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે અને લગભગ 5 હજાર લોકો હજુ પણ લાપતા છે. પૂરનું કારણ અને અસર પ્રાથમિક અહેવાલો અનુસાર એનામાં મુખ્ય રૂપે નેપાળ-તિબ્બત સરહદની નજીક હિમનદીના ધસારા અથવા બરફ અને ખડકોના વિશાળ ધસારાઓ આવ્યા હોવાને કારણે વિનાશક પૂર સર્જાયું હતું.
આથી ઉત્તર અને મધ્ય નેપાળના અનેક વિસ્તારોમાં રસ્તા, પુલ, મકાનો અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓને ગંભીર નુકસાન પહોંચ્યું છે. તૂટી ગયેલા સંપર્ક માર્ગો અને મુશ્કેલ ભૂગોળના કારણે બચાવ અને શોધખોળ કામગીરી પડકારજનક બની છે. બચાવ કાર્ય અને લાગુ પડતા પગલાં રાહતકર્મીઓ યુદ્ધના ધોરણે શોધખોળ અને બચાવ કામગીરી ચલાવી રહ્યા છે અને અનેક વિસ્તારોમાં ટીમો નવી વિગતો માટે તપાસ કરી રહ્યા છે.
લાપતા લોકોની ઓળખ માટે DNA તપાસ
લાપતા લોકોની ઓળખ માટે ભારતનું પગલું પૂરના કારણે લાપતા ભારતીય અને અન્ય પીડિતોની ઓળખ એક મોટો પડકાર બની ગઈ છે. આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં ભારત સરકારે તે સ્થળે મળતા અજાણ્યા મૃતદેહો અથવા માનવ અવશેષોની ઓળખ પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા માટે ભારતમાં રહેલ લાપતા વ્યક્તિઓના પ્રથમ-ડિગ્રિ જૈવિક સંબંધીઓ માટે DNA પ્રોફાઇલિંગની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવાની જાહેરાત કરી છે.
પ્રક્રિયા અને સમન્વય વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર આ વ્યવસ્થા kapsamında કેન્દ્ર અને રાજ્ય સ્તરની ફોરેન્સિક લેબોરેટરીઓ, નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સિસ યુનિવર્સિટી અને DNA પ્રોફાઇલિંગની સુવિધા ધરાવતી NABL-માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રયોગશાળાઓની સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. પ્રથમ-ડિગ્રિ જૈવિક સંબંધીઓ તરીકે પિતા, માતા, પુત્ર, પુત્રી અથવા ભાઈ-બહેનના જૈવિક નમૂનાઓ લેવામાં આવી શકે છે.
નેપાળ પોલીસની સલાહ મુજબ ઓળખ માટે Autosomal STR DNA Profiling કરાવી શકાય છે. તેમ છતાં આ પ્રક્રિયા નેપાળના સત્તાવાળાઓ દ્વારા નક્કી કરાયેલા ટેકનિકલ માપદંડો હેઠળ જ હાથ ધરાઇ શકે છે. DNA પ્રોફાઇલ તૈયાર થયા બાદ તેને નેપાળ પોલીસ દ્વારા માંગવામાં આવેલી પ્રાથમિક માહિતી સાથે સરખામણી માટે મોકલવામાં આવશે. કાઠમંડુમાં ભારતનું દૂતાવાસ પણ આ પ્રક્રિયામાં સંકલન માટે સહાય કરી રહ્યું છે.