નેપાળ-તિબેટ સરહદ નિકટ ઉત્પન્ન થયેલા વિનાશક ફ્લેશ ફ્લડ બાદ પરિસ્થિતિ ગંભીર બની છે. તાજા અહેવાલ અનુસાર મૃત્યુઆંક 178થી વધુ પહોંચ્યો છે અને 800થી વધુ લોકો લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે. નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલે જણાવ્યું છે કે લાપતા વિદેશી નાગરિકોમાં આશરે 300 ભારતીયોનો સમાવેશ થાય છે. આ આંકડાઓ બચાવ કામગીરી અને સંપર્ક પુનઃસ્થાપન દરમિયાન બદલાતા રહે છે.
સ્થિતિ અને સ્થાન
ફ્લેશ ફ્લડથી રસુવા સહિતના સરહદી વિસ્તારોમાં અને તિમુરે જેવા વિસ્તારોમાં ભારે તબાહી થઈ છે. પાણી અને કાટમાળના પ્રચંડ પ્રવાહે વસાહતો, રસ્તાઓ અને પુલોને નુકસાન પોહંચાવ્યું છે અને અનેક વિસ્તારોમાં સંપર્ક અને પરિવહન વ્યવસ્થા ખોરવાઇ ગઈ છે, જેના કારણે બચાવ ટીમોને અસરગ્રસ્ત સ્થળો સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી થઈ રહી છે.
બચાવ કામગીરી
રસુવા અને તિમુરે આસપાસ હેલિકોપ્ટર અને અન્ય સાધનોનો ઉપયોગ કરીને બચાવ કામગીરી શરૂ કરી છે. અગાઉના નેપાળી સત્તાવાર અહેવાલોમાં તિમુરે વિસ્તારમાંથી 116 લોકોનું રેસ્ક્યૂ થયેલું ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જોકે આ આંકડો આગળની કામગીરી અનુસાર બદલાઈ શકે છે. કાટમાળ અને કાદવ કુદરતી અવરોધોના કારણે લાપતા લોકોને શોધવામાં અને બચાવમાં પડકારો ઉભા થાય છે.
ભારતીય દૂતાવાસે કાઠમંડુમાં ઇમરજન્સી હેલ્પલાઇન શરૂ કરી છે અને દૂતાવાસ દ્રારા નેપાળ સરકાર અને સ્થાનિક સત્તાવ્યક્તિઓ સાથે સંકલન કરવામાં આવતા બચાવ અને રાહત కార్యక్రమોનું સંચાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે. જેમાં ભારતે નેપાળને માનવતાવાદી સહાય અને રાહત સામગ્રી મોકલી છે, એ પણ અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
સંભવિત કારણો અને વૈજ્ઞાનિક તપાસ
પ્રાથમિક સંપર્ક અને ઉપગ્રહ આધારિત વિશ્લેષણમાં હિમાલયના ઊંચા વિસ્તારમાં ગ્લેશિયર અથવા બરફ-ચટ્ટાનનો મોટો ભાગ તૂટીને નીચે પટકો આવેલ હોવાથી નદીમાં અવરોધ સર્જાયો અને ત્યારબાદ પાણી તથા કાટમાળનો પ્રચંડ પ્રવાહ ભોટેકોશી અને ત્રિશૂલી નદી પ્રણાલીમાં વિનાશ લાવ્યો હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. શરૂઆતમાં ઘટનાઓને ભૂકંપ સાથે જોડવાની ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ બાદના વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણમાં ગ્લેશિયરના ખંડિત થવું અને ભૂસ્ખલનને મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ઘટનાની ચોક્કસ વૈજ્ઞાનિક તપાસ હજુ ચાલુ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય અસર અને આંકડાઓનું બદલાતું સ્વરૂપ
વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલો અનુસાર નેપાળ અને તિબેટ બંને વિસ્તારમાં મિલાવીને લાપતા લોકોની સંખ્યા હજારમાંથી વધુ દર્શાવવામાં આવી છે. તિબેટમાં પણ નુકસાન નોંધાયું છે. અલગ-અલગ સત્તાવાળાઓ અને મીડિયાના અહેવાલો દ્વારા આંકડાઓ અપડેટ થતાં સતત ફેરફાર જોવા મળે છે અને રાહત-બચાવ કામગીરી ચાલુ રહેતા આ આંકડાઓ વધતા કે ઘટતા રહી શકે છે.
બચાવ અને તપાસ કાર્ય ચાલુ છે અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ, સુરક્ષા દળો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગીઓ દ્વારા સંપર્ક પુનઃસ્થાપન અને રાહત કાર્ય માટે સંકલન કરવામાં આવી રહ્યું છે.