મોહમ્મદ રફીનો રેડિયો જિંગલ
મોહમ્મદ રફીએ ફિલ્મી ગીતો સિવાય પણ વ્યાવસાયિક જાહેરાત માટે ગાયવું તે એક ઓછા જાણીતા કિસ્સો છે. 1940 અને 1950ના દાયકાના આસપાસ બર્મા શેલ કંપની પોતાના કેરોસિન તેલના પ્રચાર માટે રેડિયો પર જિંગલ બનાવતી હતી અને આ જાહેરાતમાં રફીના અવાજનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. રફીની ગાયકીને કારણે તે જિંગલ શ્રોતાઓમાં લોકપ્રિય બન્યો અને રેડિયો પર લોકો ખાસ તેને સાંભળવા માટે રાહ જોતા હતા.
જાહેરાતનો પરિપ્રેક્ષ્ય બર્મા શેલ પોતાના કેરોસિન તેલને ઘરને રસોઈ અને દૈનિક ઉપયોગમાં પરંપરાગત ઇંધણ જેવા વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરવા માટે રેડિયો પર પ્રસારણ કરાવી રહી હતી. તે દાયકામાં રેડિયો મોટાભાગના વિસ્તારોમાં મુખ્ય મનોરંજન અને માહિતીનું માધ્યમ હતું, એટલે કંપનીએ રેડિયો જિંગલને પસંદ કર્યું. જિંગલની જાણીતી પંક્તિ અને અસર જાહેરાત માટે ગાયેલો ગીત સુનવાની અને યાદ રહેવાની દૃષ્ટિએ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
નોંધપાત્ર પંક્તિ તરીકે લેખનમાં ઉલ્લેખિત વાક્ય છે: ‘ઘર ઘર મેં મુસકાએ રોશની, ઔર અંધેરા હાથ મલે’. રફીના અવાજ અને રજૂઆતની વિશેષતા કારણે આ પંક્તિ અને જિંગલ શ્રોતાઓમાં ચિંતનશીલ રીતે પ્રચલિત બની ગઇ.
આ પણ વાંચો: છત્રપતિ સાંભાજીનગરમાં iPhone EMI વિવાદ ભયાનક બની ગયો: 19 વર્ષીય યુવકે પર્વત પરથી કૂદી, માતા-પિતા બચાવવા જતા મૃત્યું. આ પણ વાંચો: સરકાર અને નાગરિકો વચ્ચેનો સંબંધ વિશ્વાસ પર હોવો જોઈએ: પ્રધાનમંત્રી મોદી. આ પણ વાંચો: ગુજરાત સહિત 8 રાજ્યોમાં DMને ભારતીય નાગરિકતા આપવાની સત્તા; નાગરિકત્વ (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026 સૂચિત.
રફીની રજૂઆત અને અવાજની વિશેષતા મૂળ લેખ મુજબ મોહમ્મદ રફી માત્ર ફિલ્મી ગીતો માટે જ સીમિત નહોતા; તેઓ રોમેન્ટિક, દુઃખભરા, ભજન અને દેશભક્તિ ગાથાઓ સહિત વિવિધ શૈલીઓને સમૃદ્ધ રીતે અવાજ આપતા. કેરોસિનની જાહેરાતમાં તેમણે સામાન્ય જાહેરાત વાંચી ને સમાપ્ત ન કરી, بلکہ તેને ગીતની જેમ રજૂ કર્યું. તેમના અવાજમાં રહેલી મીઠાશ અને સ્પષ્ટ ઉચ્ચારણની કારણે આ જાહેરાત સામાન્ય રેડિયો સંદેશ કરતાં અલગ ઓળખ ધરાવતી હતી.
રેડિયો પર શ્રોતાઓની પ્રતિક્રિયા અને ધરોહર તે સમયે કોઈ મનપસંદ ગીત અથવા કાર્યક્રમ રેડિયો પર ફરી સાંભળવો હોય તો શ્રોતાએ સમય યાદ રાખવો પડતો અને લાંબી રાહ જોઈ શકતી. લેખમાં જણાવ્યા મુજબ રફીના અવાજમાં આવેલો આ જિંગલ એટલો લોકપ્રિય રહ્યો કે લોકો ખાસ તેને સાંભળવા માટે રેડિયો ચાલુ રાખતા અને તેની રાહ જોશતા. આ કિસ્સો રફીનું પ્રભાવશાળી અને રેડિયો શ્રોતાઓની આદતને સમજવા માટે ઉદાહરણરૂપ છે.
અસ્તિત્વ અને વારસો આ પ્રકારના ઓછા જાણતા કિસ્સાઓ મોહમ્મદ રફીની બહુમુખી પ્રતિભાને વધુ સ્પષ્ટ રીતે દેખાડે છે. લેખમાં ઉલ્લેખ છે કે રેડિયો જિંગલને રફીના અવાજથી મળેલી ઓળખ તેમની કારકિર્દીના એક અનોખા અધ્યાયરૂપ બની ગઈ છે અને દાયકાઓ પછી પણ સંગીતપ્રેમીઓમાં આ ઘટના અંગે ન્યાત nieuwsgiri ઉત્સુકતા જાગાવે છે.