જોજો ગોરીલાનો એકલાપણો
ગેબોન ખાતેની Lekedi Foundationમાં રહેતાં ગોરીલા જોજોએ મોટા ભાગનું બાળપણ નાનાં કેઈજમાં વિતાવી દીધું અને હાલ પણ તે એકલો જ છે. સંરક્ષણકર્તાઓ અને વૈજ્ઞાનિકો તેને જીવવૈજ્ઞાનિક રીતે અને સામાજિક રીતે સહારો મળે તે માટે કોઈ સાથી લાવી આપવા આતુર છે, પરંતુ તે શક્ય બનાવવા માટેના વૈજ્ઞાનિક અને નિયમનાત્મક પડકારો જૂડા છે.
જોજોના-background અને હાલની સ્થિતિ જોજો નાનું શિશુ હોવાને સમયે જ જંગલથી પકડાયો હતો અને તેને વેચાયો હતો; તેના કુટુંબને તેનો આરોપ લગાવતા શિકારે મારી નાખ્યા હોવાનું સમાચાર સૂત્રોમાં કહેવાયું છે. તે ખાનગી ઝૂમાં લાંબા સમય સુધી એક નાના લોખંડના થાણીમાં રાખવામાં આવ્યો હતો. 2015માં, જોજોએ પ્રથમ વખત ઘાસ પર પગ મૂક્યાં—તે સમયે તે 11 વર્ષનો હતો. ત્યારબાદ તેને Lekedi Foundationમાં ખસેડવામાં આવ્યો અને તે હાલમાં ત્યાં રહેતો છે, છતાં તેના પાસે કોઇ ગોરીલા પરિવાર કે મિત્ર નથી.
જોજોનું વર્તન અને સામાજિક જરૂરિયાત
વ્યવહાર અને વૈજ્ઞાનિક નિરીક્ષણો Lekediના હેડ કીપર Maxe Anaclet Makaba જણાવે છે કે જોજો માનવસ્પર્શ માટે મજબૂત રીતે ચાહુકર છે અને ક્યારેય ક્યારેક પાંદડાં એકઠા કરે છે જેથી કાળજીકર્તાઓ તેને તે પાંદડાં લઈને ટ્રીટ આપીને સાથે સંવાદ કરી શકે. સૅન્કચ્યુઅરીના સંચાલક Éric Willaume કહે છે કે જાણીતાં મહિલાઓ જ્યારે તેની પાસે આવીને ફરી જાય છે ત્યારે જોજો એવા અવાજો કરે છે જે વાઇલ્ડમાં સિલ્વરબેક નર ગોરીલ્લા મહિલાઓને બોલાવવા માટે બનાવે છે; તે તેના એકલાપણાનું લક્ષણ હોવાનું તેઓ કહે છે.
પ્રોફેસર Gillian Forrester (University of Sussex) જે જોજો પર ગ્રેટ એપ સાઇકોલોજી સંબંધિત સંશોધનમાં કાર્યરત છે, કહે છે: “He’s probably the most extreme case of isolation I’ve ever seen in a great ape.” Forresterએ જોજોના ચહેરાને થર્મલ કેમેરાથી ફિલ્મ કરીને રક્ત પ્રસરણનું આધારે નિરીક્ષણ કર્યું છે અને તેની નાકનો સતત ઠંડાશીલ અભ્યાસ કર્યું છે—જેને “nasal dip” કહેવામાં આવે છે—જે chronic તણાવના સંકેતરૂપ દેખાય છે.
વિશ્વવ્યાપી વેપાર અને પુનઃસંસ્કાર પદ્ધતિઓ Pan African Sanctuary Alliance મુજબ, અંદાજે more than 6,000 આફ્રિકી પ્રાઇમેટ્સને 2000 અને 2023 વચ્ચે વૈશ્વિક વ્યાપારમાં ખરીદવામાં કે વેચવામાં આવ્યા છે. આવું ભારે લેવડદેવડ ઘણી વાર exotic pets, wild meat અને traditional medicine માટે થાય છે.
સંરક્ષણ અને પુનઃસંસ્કારની પ્રક્રિયા
અફ્રિકન ચેરિટેબલ સંસ્થાઓમાં Grace Center જેવી સંસ્થાઓ “gorilla-led” પુનઃસંસ્કાર પદ્ધતિ અપનાવીને નાનાં ગોરીલાઓને તેલુડાછિત ગ્રુપમાં વહેલું જ મુકતી હોય છે જેથી તેઓ સામાજિક રીતે શીખી જાય અને ગોરિલ્લા તરીકે વર્તન શીખી શકે. Conservationist Tony King (Aspinall Foundation) કહે છે કે નાની ઉંમરમાંથી જૂથમાંથી અલગ પડેલા ગોરીલાઓ ઘણીવાર ટ્રૌમાથી પ્રભાવિત થાય છે અને જીવન માટેની ઇચ્છા ગુમાવી શકે છે; Kingએ બચાવની કિસ્સા તરીકે બે નાના બહેન ગોરીલાઓની ઉદાહરણ આપી છે જેઓ પહેલાં એકબીજા સાથે ટકી રહેતા હતા અને પછી ધીમે ધીમે બીજાની સાથે જોડાયા.
સાથે લાવવા સંબંધિત ચિંતાઓ અને પ્રક્રિયા કોઈ અન્ય ગોરીલાને જોજોના જીવનમાં લાવવા માટે શું રહેશે તે અજ્ઞાત છે. accredited ઝૂમાંથી પ્રાણીને ખસેડવાનો ફરમાવો સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય સમિતિ દ્વારા થાય છે અને તે નિર્ણય જિનેટિક્સ, આરોગ્ય અને પ્રાણીઓની વ્યકિતગત સ્વભાવ અને સુસંગતતા આધારિત હોય છે. કોઈપણ પરિચય ખૂબ જ ધીમે અને સાવચેતીથી કરવો પડે છે—સરળ રીતે એકબીજાની ગંધ ધરાવતી વસ્તુ પહેલાં આપવી અને પછી નજરે મળવાવાળા આયોજનો જેવા પગલાઓ અપનાવવામાં આવે છે.
Forresterએ અનેક accredited ઝૂઓનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ તે ચર્ચાઓ આગળ વધી નહી અને પ્રગતિ નકારાત્મક રહી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું છે. Forrester અનુસાર આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને પ્રક્રિયાઓ સામાન્ય રીતે breeding programmes માટે રચાયેલાં છે અને reintroductions અથવા companionship શોધવા માટે યોગ્ય રીતે રચાયેલાં નથી. Tony Kingનું કહેવું છે કે જોજો શક્યતઃ પોતાની હાલની સિટ્યિશનમાં જ સારું છે અને બીજા પ્રાણી સાથે પરિચય કરવો તેનાં માટે વધુ તણાવજનક બની શકે છે; સ્તોત્રોમાં જણાવાયું છે કે જોજો probably in his 20s હોવાથી પરિચયની ક્ષમતા વધુ મુશ્કેલ હોઈ શકે છે.
આગળનો હેતુ Lekediના કિપરો અને સંરક્ષણકારોનું અંતિમ લક્ષ્ય એ છે કે શક્ય હોય તો જોજોને સમૂહસભ્યતા માટે તૈયાર કરીને અને જરૂર પડે તો વાઇલ્ડમાં રોલીઝ કરી શકાય તે પ્રિપ્રેશન પૂરો કરવાનો છે. Dr Katie Fawcett (Grace Center) અનુસાર પ્રાણીને વાઇલ્ડમાં મુક્ત કરવા માટે સામાજિક સંબંધોની સ્થાપના essential માનવામાં આવે છે. એક સામાન્ય રીતે નોંધપાત્ર વાત એ છે કે being alone is also natural, even relatively common, for mature male gorillas, તેવામાં પણ દરેક પ્રાણીને વ્યક્તિગત રીતે ધ્યાનમાં લઈને નિર્ણય લેવો જરૂરી છે.