વડોદરામાં ચોપડાની કિંમતમાં 20-25% વધારો
વડોદરામાં સ્ટેશનરીની કિંમતોમાં 20-25% નો વધારો નોંધાયો હોવા છતાં વેપારીઓમાં ચોપડા પૂજન માટે ઉત્સાહ જાળવાયો છે. સૂત્રોના અનુસાર આ વર્ષે વેપારીઓએ રૂ. 5 કરોડથી વધુના ચોપડા ખરીદ્યા છે. આજના શુભ મુહૂર્તમાં શહેરમાં 20,000થી વધુ વેપારી પરંપરાગત રીતે ચોપડા પૂજન કરશે, જ્યારે 50,000થી વધુ વેપારી લક્ષ્મી અને શારદા પૂજન કરીને ધંધામાં સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરશે.
કિંમતમાં વધારો છતાં વેચાણમાં ઘટાડો નોંધાયો નથી. સૂત્રો જણાવે છે કે આ વર્ષે ચોપડાની કિંમતોમાં સરેરાશ 20 થી 25%નો વધારો થયો છે, છતાં વેપારીઓની ખરીદીમાં કોઈ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી અને શહેરની સ્ટેશનરી દુકાનોમાંથી અંદાજે રૂ. 5 કરોડનો ચોપડો વેચાયો હોવાનું અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
પૂજા માટેની તૈયારી અને સમયગાળો ચોપડા ખરીદવાની પરંપરા દશેરાથી દિવાળી સુધીના સમયગાળામાં જોવા મળે છે અને પંચાંગી અનુસાર ધનતેરસ તથા દિવાળીના શુભ મુહૂર્તમાં ચોપડા પૂજનની વિધિ થાય છે. કેટલીક વ્યાપારી ઘરણીઓ સમયની સુવિધાને ધ્યાનમાં રાખતા ધનતેરસના દિવસે જ ચોપડા પૂજન કરી લેતી પસંદગી પણ કરે છે, જેથી તહેવારના દિવસોમાં પરિવાર સાથે રજાઓ માણી શકાય.
વેપારી સંસ્થાઓ અને વેપારીઓનું વિતરણ વડોદરામાં વ્યાપાર વિકાસ એસોસિએશન સાથે નાના-મોટા 79 એસોસિએશનના આશરે 35,000 જેટલા વેપારી સંકળાયેલા છે. તે સિવાય આ એસોસિએશન સાથે જોડાયેલા નથી એવા અન્ય વેપારીઓની સંખ્યા આશરે 30,000થી 35,000 સુધી હોવાનું સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.
સ્ટેશનરી દુકાનો અને વેપારીની ટિપ્પણી સ્ટેશનરીના વેપારી અતુલભાઇ ચોક્સીએ જણાવ્યું કે શહેરમાં ચોપડાની ખરીદી માટે પાંચ મોટી અને 45 જેટલી નાની સ્ટેશનરી દુકાનો છે. આ વર્ષે મોંઘવારી હોવા છતાં આ તમામ દુકાનોમાંથી આશરે રૂ. 5 કરોડના ચોપડાનું વેચાણ થયું હોવાનું તેઓનું કહેવું છે.
ચોપડા પૂજનની વિધિ અને પરંપરા વડોદરાના વેપારીઓમાં ચોપડા પૂજનની પરંપરા પેઢીંદર ચાલી આવી છે. પૂજન માટે દશેરાથી લાલ રંગના નવા ચોપડા ખરીદી લાવવામાં આવે છે. પૂજનના દિવસે સાંજના શુભ મુહૂર્તમાં પાટલા પર લાલ વસ્ત્રડે પાડીને નવા ચોપડાઓ રાખવામાં આવે છે, ત્યારબાદ વિધિવત ગણેશજી અને દેવી લક્ષ્મીના આવાહન સાથે કુમકુમ, હળદર, ચોખા, અક્ષત અને ફૂલ ચઢાવી પૂજા થાય છે.
પૂજા બાદ ચોપડાના પહેલા પાન પર કુમકુમથી સ્વસ્તિક બનાવીને ડાબી બાજુ ‘શ્રી’ અને જમણી બાજુ ‘શુભ-લાભ’ લખવામાં આવે છે અને હિસાબનો પાનું પરંપરાગત મંત્રોથી શરૂ કરવામાં આવે છે.
ચોપડા નામ અને અંદાજીત કિંમતો રોજમેળ: રૂ. 425 થી રૂ. 1,365, કલેકશન: રૂ. 220 થી રૂ. 785, બેંક પાસબુક: રૂ. 150 થી રૂ. 675, ખાતાવહી: રૂ. 180 થી રૂ. 1,700, સ્ટોક રજીસ્ટર: રૂ. 180 થી રૂ. 1,700, કેશબુક ચોપડો: રૂ. 165 થી રૂ. 888, લક્ષ્મી નોટબુક: રૂ. 120 થી રૂ. 220.
ડિજિટલ યુગમાં પરંપરાનું મહત્વ ડિજિટલ યુગ હોવાથી મોટા ઉદ્યોગસ્થાનોમાં પરંપરાગત ચોપડા પૂજનની પદ્ધતિ ઓછો જોવા મળે છે, પણ વીજીસીઆઈના સૂત્રોએ કહ્યું છે કે મોટા ઉદ્યોગપતિઓ પોતાના નિવાસસ્થાને કમ્પ્યુટર અને લક્ષ્મી પૂજા કરી નવા વર્ષનું સ્વાગત કરતા હોય છે. તેમ છતાં વડોદરાના અનેક નાના અને પરંપરા-પ્રિય વેપારીઓ આજે પણ કલમ અને લાલ શ્યાહીનો ઉપયોગ કરીને પરંપરાગત રીતે ચોપડાઓ પર લેખન અને લાલ પેનને મહત્વ આપે છે, અને આ પ્રાચીન પરંપરા વેપારીઓમાં હજુ પણ જીવંત જાળવવામાં આવી રહી છે.