હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ભારતીય જહાજ પર હુમલો
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં 2 નવેમ્બરે ભારતીય નાવકમાળાવાળા જહાજ MSV AL JUSUFI (BDI-1442) પર મિસાઈલથી હુમલો થયો હતો. જહાજ પર સવાર કુલ 14 ભારતીયોમાંથી એક મૃત પગરવો થયો અને બાકી 13 ધારૂઢી તરીકે ઓમાનના કોસ્ટ ગાર્ડે બચાવી લીધા હતા. હુમલાના પરિણામે જહાજમાં આગ લાગતાં ક્રૂને રેસ્ક્યૂ બોટમાં ઉતરી જહાજ છોડવું પડ્યું.
જહાજની યાત્રા અને હુમલાની જગ્યા જહાજનું નામ MSV AL JUSUFI (BDI-1442) છે. રજિસ્ટર્ડ માલિકની માહિતી અનુસાર આ જહાજ 31 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ સંયુક્ત આરબ અમીરાતના હમરિયા બંદરેથી ગુજરાતના પોરબંદર તરફ રવાના થયું હતું. હુમલો ઓમાનના ખસાબ/લીમાના બંદર નજીક થયો હતો.
મૃતક અને બચાવ કામગીરી મૃતકની ઓળખ ગાંધાર નાહીમ અઝીઝ તરીકે થઇ છે. તે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના સલાયામાં રહેતા ભારતીય ખલાસી હતા. હુમલા પછી ખલાસીઓએ જહાજ છોડી રેસ્ક્યૂ બોટમાં આશરો લીધો. ઓમાન કોસ્ટ ગાર્ડે તેમને બચાવીને સુરક્ષિત દરિયાકાંઠાના સ્થળે પહોંચાડ્યું. નાહીમ અઝીઝને ઘટના સ્થળેથી ખસાબ બંદરની હોસ્પિટલમાં લઈ જવાતો હતો ત્યારે તેનું મૃત્યુ નોંધાયું. બાકીના 13 ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે.
હમલાના સ્વરૂપ અને જવાબદારી પ્રથમ જાણકારી અનુસાર જહાજ પર મિસાઈલથી હુમલો થયો હતો અને જહાજમાં આગ લાગી હતી. હુમલો કેવી રીતે થયો અને કોણે જવાબદારી લીધી તે અંગે હજુ સ્પષ્ટ માહિતી સામે આવી નથી. ભારતની પ્રતિક્રિયા અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિ હુમલાની ખબર મળતા ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે વેપારી જહાજોને નિશાન બનાવવાની ઘટનાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને dergelijke હુમલાઓ તાત્કાલિક બંધ કરવાની માગ કરી છે, સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગો પર જહાજોની અવરજવર અને વેપાર કોઇ અવરોધ વિના ચાલુ રહે તેની જરૂરિયાતની વાત કરી છે.
વિદેશ મંત્રીએ G20ની બેઠકમાં પણ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. બીજી તરફ, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યુ હતું કે દરિયાઈ જહાજો પરના હુમલાનો મહત્ત્વનો પ્રભાવ ગરીબ અને વિકાસશીલ દેશો પર પડતો હોવાનું અને તે પેટ્રોલ-ડીઝલ, ખાદ્યપદાર્થો તથા ખાતરની સપ્લાય અને કિંમતોને અસર પહોંચાડી શકે છે.
સમાન સમયની ઘટનાઓ અને આંકડા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અગાઉ પણ આ પ્રકારની ઘટનાઓ નોંધાઇ છે. 29 ઓક્ટોબરે ભારતીય નાવિકોવાળા તેલ ટેન્કર MT લૂઇસ 1 પર હુમલો થયો હતો; તે જહાજ પર 27 ભારતીય ક્રૂ સભ્યો હતા. પનામાના ધ્વજવાળો તે જહાજની નજીક એક નાની બોટ આવી અને જહાજના બાહ્ય ભાગ પર બે વિસ્ફોટકો ચોંટાડવામાં આવ્યા હતા; થોડા સમય બાદ બંને વિસ્ફોટકોના ફટાકડાથી એન્જિન રૂમમાં આગ લાગી હતી. ક્રૂએ આગ પર કાબૂ મેળવી લીધો અને એને કોઈ ઇજા પહોંચી નહોતી, તેમ કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.
તે ઘટનાનો સંબંધ ઓળખવો અથવા જવાબદારી નિર્ધારિત થવી હજુ બાકી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મેરીટાઈમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO) મુજબ, 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદથી પર્શિયન ગલ્ફ, હોર્મુઝ અને ઓમાનની ખાડીમાં 30 ઑક્ટોબર સુધી કુલ 122 જહાજો પર હુમલા નોંધાયેલા છે. ઓક્ટોબર 2026માં હોર્મુઝ વિસ્તારમાં 5 જહાજો પર હુમલા થયા હતા જેમાં કેટલાક પર ભારતીય ક્રૂના સભ્યો જોડાયેલા હતા.