નાણા મંત્રાલયનો GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ
29 ઓક્ટોબર 2026: નાણા મંત્રાલયના તાજા અહેવાલ અનુસાર નાણાકીય વર્ષ 2027ના બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર 7.35% રહેવાની ધારણા છે. પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં તે દર 7.8% નોંધાયો હતો. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વૈશ્વિક પડકારો હોવા છતાં ભારતીય અર્થતંત્ર મજબૂત ગતિએ આગળ વધે છે, પરંતુ મોંઘવારી અને કેટલાક આયાત-સંબંધિત જોખમો ચિંતાનું કારણ બન્યા છે.
મોંઘવારી અને જોખમો
આંદાજ અને આધાર નાણા મંત્રાલયે આ અંદાજપત્ર તેની ‘નાઉકાસ્ટિંગ’ મોડલના આધારે રજૂ કર્યો છે. અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે કે બીજા ક્વાર્ટરના સમયગાળા દરમિયાન ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન, વીજળી વપરાશ, પોર્ટ પર માલસામાનની હેરફેર, GST કલેક્શન અને વાહન વેચાણ જેવા મુખ્ય આંકડાઓમાં સકારાત્મક રુઝાન જોવા મળ્યા છે, જે વિકાસને ટેકો આપતા પ્રમાણભૂત સંકેતો તરીકે નોંધાયું છે.
મુખ્ય જોખમો નાણાં મંત્રાલયે આગલા કેટલાક મહિનામાં આશંકાજનક જોખમો તરીકે નીચેના મુદ્દાઓ જાહેર કર્યા છે: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ તેલના ભાવમાં વધારાનું જોખમ, ખાદ્ય પદાર્થોમાં વધતી મોંઘવારી, ખરીફ પાકની અનિશ્ચિતતા, વિશ્વ સ્તરે શક્ય આર્થિક મંદી, વૈશ્વિક દૃશ્ય અને અનુમાન.
IMF અને અન્ય સંસ્થાઓના અંદાજો
IMFના ઓક્ટોબર 2026ના અહેવાલ અનુસાર, વર્ષ 2026માં વૈશ્વિક વિકાસ દર ઘટી 3.1% રહેવાની શક્યતા છે. નાણા મંત્રાલયના અહેવાલમાં દેશના વિકાસ દર અંગે વિવિધ સંસ્થાઓના અંદાજો પણ ઉજાગર કરવામાં આવ્યા છે: IMF (FY27) માટે 7.0%, World Bank 7.1%, OECD 7.1% અને RBIનું અનુમાન પણ 7.1% દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
મોંઘવારીની હાલત
મોંઘવારીની હાલત સપ્ટેમ્બર 2026માં છૂટક ફુગાવો (CPI) વધીને 5.54% પર પહોંચી ગયો હતો, જે ઓગસ્ટની તુલનામાં 71 બેસિસ પોઈન્ટ વધારે છે. આ વધામાં ખાદ્ય પદાર્થોએ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું અને ખાદ્ય મોંઘવારીનો દર 7.74% નોંધાયો હતો. અહેવાલમાં એ વાત પણ નોંધાઈ છે કે વપરાશના બાસ્કેટમાં આવતી લગભગ 64% ચીજોની મોંઘવારી હજુ પણ RBIના લક્ષ્યાંક 4%ની આસપાસ અથવા તેની નીચે છે.
RBIની નીતિ પ્રતિસાદ
RBIની નીતિ પ્રતિસાદ મોંઘવારીનું દબાણ વધતા ભારતીય રિઝર્વ બેંકે તાજેતરમાં રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કર્યો છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે કેન્દ્રિય બેંકે પોતાની નીતિ ‘ન્યુટ્રલ’થી બદલીને ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ’ અપનાવી છે અને જો મોંઘવારી નિયંત્રિત નહીં થાય તો આગળ વ્યાજદર વધુ કડક કરી શકાય તેવો સંકેત આપ્યો છે.
ભવિષ્યની દિશા
આગલી કયાંકની આપણાપણાં નાણા મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ વર્ષના બીજા ભાગમાં સરકાર અને નીતિ ઘડવૈયાઓનું મુખ્ય ધ્યાન આર્થિક વૃદ્ધિ જાળવી રાખવા સાથે મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવા પર રહેશે. અહેવાલમાં વિકસતા જોખમોનું નિરીક્ષણ અને જરૂરી નીતિ પગલાં લેવા માટે તૈયારી કરવાની શિફારિશ કરાઈ છે.