સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ સ્કીમ
પોસ્ટ ઓફિસની ‘સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ સ્કીમ’ (SCSS) નિવૃત્ત લોકો માટે નિયમિત અને સુરક્ષિત આવકનો વિકલ્પ પૂરાં પાડે છે. હાલમાં આ સ્કીમ પર વાર્ષિક 8.2% વ્યાજ દર લાગુ છે અને શહેરાંકિત નિયમો પ્રમાણે 30 લાખ રૂપિયાનું મહત્તમ જોડાણ રોકાણ કરવાથી દર મહિને આશરે 20,500 રૂપિયા સુધીની કમાણી થઈ શકે છે.
યોજના હેઠળ રોકાયેલ રકમ પર સરકાર દ્વારા ગેરંટી મળે છે અને તેને જોખમમુક્ત માનવામાં આવે છે. સ્કીમનો સારાંશ SCSS ખાસ કરીને નિવૃત્ત વ્યક્તિઓ માટે રચાયેલ યોજના છે. જે વ્યાજ દર ખાતું ખોલતી વખતે નક્કી થાય છે, તે જ આધારે રોકાણકારની નિયમિત આવક પક્કી થાય છે, ભલે સરકાર ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરમાં ફેરફાર કરે.
રોકાણ અને પાત્રતા
યોજનામાં રોકાણ ડૂબવાનું નહિ હોય તેવી સરકારી ગેરંટી મળતી હોવાનું જણાવાય છે. વ્યાજ દર અને આવકનું ગણિત હાલના વ્યાજ દર મુજબ સફળ ઉદાહરણ અનુસાર જો દંપતી જોઈન્ટ અકાઉન્ટ દ્વારા મહત્તમ 30 લાખ રૂપિયા રોકાણ કરે તો વાર્ષિક વ્યાજ રકમ 2,46,000 રૂ થાય છે. આ પ્રમાણે વ્યાજ દર ત્રણ મહિને ચૂકવવામાં આવે છે અને દરેક ત્રિમાસિક ચુકવણીમાં આશરે 61,500 રૂ મળી શકે છે, જેનો માસિક ગણિત લઈને અંદાજે 20,500 રૂપિયા થાય છે.
પાત્રતા અને રોકાણ મર્યાદા આ યોજનાનો લાભ સામાન્ય રીતે તે વ્યક્તિ લઈ શકે છે જેઓ 60 વર્ષ અથવા તેનાથી વધુ ઉંમરના હોય. વીઆરએસ (VRS) લેનારા કર્મચારીઓ માટે ઉંમર મર્યાદા 55થી 60 વર્ષ છે. સૈનિક નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે ઉંમર મર્યાદા 50થી 60 વર્ષ છે. રોકાણની નીમ્નતમ મર્યાદા 1,000 રૂથી શરૂ થાય છે. સિંગલ ખાતામાં મહત્તમ રોકાણ 15 લાખ રૂપિયા છે અને પતિ-પત્ની જોડાણ ખાતામાં મહત્તમ 30 લાખ રૂપિયા રોકી શકાય છે.
ટેક્સ લાભ અને મેચ્યોરિટી
ટેક્સ લાભ આ યોજનામાં રોકાણ પર આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 80C હેઠળ રૂ. 1.5 લાખ સુધીનો ટેક્સ લાભ મળતો હોય છે. SCSSનો મૂળ મેચ્યોરિટી પિરિયડ 5 વર્ષનો છે. વ્યાજની રકમ દર ત્રણ મહિને ચૂકવવામાં આવે છે. 5 વર્ષ પૂરા થયા બાદ મૂડી પર વ્યાજ સહિતની રકમ પરિપક્વ બની પાછી આપવામાં આવે છે અથવા રોકાણકર્તા ઇચ્છે તો તે સમયગાળાને વધુ 3 વર્ષ માટે વધારી શકે છે.