ભરૂચની જુમ્મા મસ્જિદમાં વિવાદ
ભરૂચની રાષ્ટ્રીય ધરોહર ગણાતી જુમ્મા મસ્જિદના ભોંયતળિયામાંથી ગણપતિ તથા અન્ય દેવી-દેવતાઓની અવશેષદૃશ્યો અને સંવત 1213ની તખતી સાથેની પ્રતિમાઓ મળી આવતાં સ્થળને લઈને વિવાદ ઊભો થયો છે. મીડિયા પર આ શોધની તસવીરો આવ્યા બાદ જૈન સમરી વિહાર હોવાનો દાવો કરીને મુક્તાનંદ સ્વામી સહિતના પક્ષોએ આસ્થાપૂર્વક આપત્તિ નોંધાવવામાં આવી છે.
ભોંયતળિયામાં મળેલી પ્રતિકૃતિઓ અને તખતી જાણવાયું છે કે ભોંયતળિયાથી ગણપતિની પ્રતિમા અને અન્ય દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ મળી આવ્યો છે અને ભૂમખંડ ઉપર મળી આવેલ તખતી પર સંવત 1213ની નોંધ દર્શાયેલા છે. તખતી પર જૈન તીર્થંકરોમાંના 19 દીધા તીર્થંકર ભગવાન મલ્લિનાથની આકૃતિ દેખાય છે.
સંદેશો અનુસાર મુખ્ય પ્રવેશદ્વારમાં ભગવાન મહાવીર સ્વામીની પ્રતિમા હોવાની પણ માહિતી આપવામાં આવી છે. ઇતિહાસ અને દાવા સૂત્રોનો દાવો છે કે આ સ્થળ એક સમયનું જૈન સમરી વિહાર હતું અને તે સનાતન ધર્મ અને જૈન સમુદાય માટે મહત્વનું પ્રતીક રહ્યું હોય છે.
ઇતિહાસના લોકો એ દાવો કર્યો છે કે અલાઉદ્દીન ખીલજીએ ગુજરાતના સોમનાથ અને પંચમહાલ જિલ્લાના ચાપાનેર સાથે ભરૂચના આ જૈન સમરી વિહાર પર પણ આક્રમણ કર્યા હોવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. આંદોલન અને સત્તાવાર આક્ષેપ મુક્તાનંદ સ્વામીએ આ સ્થળને તેની મૂળ સ્થિતિમાં લાવવા માટે આંદોલન શરૂ કર્યો છે.
તેમણે પુરાતત્વ વિભાગની બેદરકારી અંગે આક્ષેપ કર્યો છે અને કહ્યું છે કે આ રાષ્ટ્રીય ધરોહર હોતા છતાં મુસ્લિમ બિરાદરો દ્વારા અહીં પાંચ વખત નમાજ અદા કરવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે ભારતમાંથી આવતા પ્રવાસીઓને પણ હાલાકીનો સામનો કરવો પડે છે. મુક્તાનંદ સ્વામીએ જણાવ્યુ́ છે કે જ્યાં સુધી જગ્યા તેની મૂળ સ્થિતિમાં ન આવે ત્યાં સુધી આ લડત યથાવત રહેશે.
ભીડ, મુલાકાત અને દૈનિક ગતિવિધિઓ શુક્રવારની નમાજ અને ચક્રધર સ્વામીના જન્મદિવસના સંદર્ભમાં મસ્જિદમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ભેગા થયા હતા. ચક્રધર સ્વામીના જન્મદિનની મુલાકાત માટે આશરે 500થી વધુ અનુયાયીઓ અહીં આવ્યા હોવાનું સૂચવાયું છે.
જોડે જ જૈન બંધુઓ પણ અનેક સંખ્યામાં સ્થળની મુલાકાત લઈ પિલર પર રહેલી દેવી-દેવતાઓની આકૃતિઓને નિહાળી અને સ્પર્શ કરતા જોવા મળ્યા હોવાનું સૂત્રોએ જણાવ્યું છે. જાણકારી અનુસાર જૈનો રોજાનાં પણ આ સ્થળે મોટી સંખ્યામાં પહોંચતા રહે છે.
પુરાતત્વ વિભાગ પરના આરોપ અને આગાહી મહાનુભાવ પંથના સુદર્શન નાગરાજબાબા કપાટેની આગેવાની હેઠળની સૂત્રોએ જણાવ્યુ́ છે કે જ્યાં સુધી જુમ્મા મસ્જિદને મૂળ જૈન સમરી વિહાર તરીકે પુનઃસ્થાપિત ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી કાર્યક્રમો ચાલુ રહેશે.
તેઓએ આરોપ કર્યો છે કે રાષ્ટ્રીય ધરોહરો પુરાતત્વ વિભાગના તાબામાં હોય તો તેને સૂર્યોદય પહેલા અને સૂર્યાસ્ત પછી બંધ રાખવાનો નિયમ હોય છે, છતાં અહીં મોડી રાત્રે પણ ગતિવિધિઓ થતી હોવાની વાત કરી ને તે પુરાતત્વ વિભાગની બેદરકારી ગણવામાં આવી છે. મુક્તાનંદ સ્વામી દ્વારા ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે ભરૂચના લેખક કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી દ્વારા લખાયેલા પુસ્તકમાં પણ આ જૈન સમરી વિહારનો ઉલ્લેખ છે, એવું તેમણે દર્શાવ્યું છે.