ગોલ્ડ લોનમાં ડીફોલ્ટ વધવાની સંભાવના
મુંબઈમાં જાન્યુઆરીથી સોનાના ભાવમાં 10 ગ્રામ દીઠ ₹44000નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલરની મજબૂતી અને બોન્ડ યિલ્ડ વધતા સોનાના ભાવ તૂટ્યા છે. ઊંચા ભાવે ગોલ્ડ સામે લોન લેવાશેલા ધિરાણદારોએ ડિફોલ્ટ કરવાની સંભાવના વધી ગઈ છે અને બેંકો તથા નોન-બેન્કિંગ ફાઈનાન્સિઅલ કંપનીઝ (એનબીએમએસ) દ્વારા ગિરવે મુકાયેલા સોનાના ઓક્શનમાં વધારો થવાની શક્યતા જોવા મળી રહી છે.
ભાવ ઘટાડાના મુખ્ય કારણો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલરની મજબૂતી અને અમેરિકામાં બોન્ડ યિલ્ડમાં થયેલા વધારાને કારણે ગોલ્ડના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ પર દબાણ આવ્યું છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વ આગામી મહિનામાં વ્યાજ દરમાં વધારો કરે તો સોનાના ભાવમાં વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે.
બેંકો અને NBFCs પર અસર ઉચ્ચ ભાવ દરમિયાન સોનાની જ્વેલરી સામે લોન લેતા ધિરાણદાર હવે લોનની ચોમેર ચુકવવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરી શકે છે. સામાન્ય રીતે લોનદાતાઓ સોનાના મૂલ્યના લગભગ ૭૫% સુધી જ લોન આપે છે.
એક બેંગકારના જણાવ્યાં મુજબ તાજેતરની ઝડપથી ગીરવે મુકાયેલાં સોનાના ભાવના ઘટાડા પછી લોનની વસૂલી વધુ આક્રમક બની છે અને ચુકવણીમાં ઢિલાઈની શક્યતા નોંધાઈ રહી છે. આંકડા અને ટ્રેન્ડ માહિતી મુજબ, છેલ્લા એક વર્ષમાં સોનાના ભાવમાં તેની ઓલ-ટાઈમ હાઈથી લગભગ ૨૮% જેટલો ઘટાડો થયો છે.
વર્તમાન વર્ષના જાન્યુઆરીના અંતે ૯૯.૯૦ દસ ગ્રામ સોનાનો મુંબઈમાં જીએસટી વગરનો ભાવ રૂપિયા ૧,૭૫,૦૦૦થી વધુ ગયો હતો જે હાલમાં રૂપિયા ૧,૩૧,૦૦૦ સુધી આવી ગયો છે — યથાસ્થિતિમાં લગભગ રૂ. ૪૪,૦૦૦નો ઘટાડો થયો છે.
એક અંદાજ પ્રમાણે એનબીએફસીઓ દ્વારા ગોલ્ડ જ્વેલરી સામે પૂરી પાડાયેલી લોનનો બાકી પડેલ આંક સપ્ટેમ્બરનાં અંતે વાર્ષિક ધોરણે ૬૬% વધીને રૂ. ૩.૭૪ ટ્રિલિયન રહ્યો હતો. એનબીએફસીઓના રિટેલ લોન પોર્ટફોલિયોમાં ગોલ્ડ લોન ઝડપથી વધારો દર્શાવે છે અને ૨૦૨૫ના સપ્ટેમ્બરના અંતે આ સેગમેન્ટમાં લગભગ ૫૦% જેટલો વધારો નોંધાયો હતો.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (આરબીઆઈ)ના તાજેતરના ડેટા મુજબ છેલ્લા એક વર્ષમાં બાકી પડેલી ગોલ્ડ લોનમાં રૂ. ૧.૪૯ ટ્રિલિયનનો વધારો નોંધાયો છે. આગળની કામગીરી અને જોખમ સોનાના ભાવમાં આવતા આ ઉતરચઢાવને ધ્યાનમાં રાખીને બેંકો અને એનબીએફસીઓ ગિરવે મુકાયેલા સોનાના ઓક્શનમાં સક્રિય રહેવાની અને વસૂલીની પદ્ધતિઓ કડક કરવાની તૈયારી રાખી શકે છે. આ આંકડાઓને જોતા ગોલ્ડ લોન સેગમેન્ટ પર નાણાકીય સંસ્થાઓની સાવચેતી વધતી જઈ રહી છે.