ગુજરાત વિધાનસભાએ ‘ગુજરાત જમીન મહેસૂલ (સુધારો) વિધેયક, 2026’ પાસ કર્યું
ગુજરાત વિધાનસભાએ ગુરુવારે (10 સપ્ટેમ્બર 2026) ‘ગુજરાત જમીન મહેસૂલ (સુધારો) વિધેયક, 2026’ પસાર કર્યું છે. નવા વિધેયક અનુસાર ખેતીની જમીનના રજિસ્ટર્ડ વેચાણ દસ્તાવેજોની નોંધ તે જ દિવસે પ્રમાણિત કરવામાં આવશે.
મહેસૂલ વિભાગે આ પગલું પારદર્શિતા વધારવા અને ભ્રષ્ટાચાર ઘટાડવા માટે કર્યુ છે; તેનાથી ખેડૂતો અને સામાન્ય નાગરિકોને સરકારી કચેરીઓમાં લાંબા સમય સુધી રાહ જોવાની ફરજ નહીં પડે અને વચેટિયાઓના હેરાન કરતા તત્વો પર નિયંત્રણ આવશે.
વિધેયકના મુખ્ય પ્રાવધાન વિધેયકમાં પ્રવર્તમાન વ્યવસ્થા એવી છે કે જો રજિસ્ટર્ડ વેચાણ દસ્તાવેજ સાચા અને સ્પષ્ટ હોય, તમામ ખાતેદારોની સંમતિ હોય અને અગાઉથી કોઈ વિવાદ ન હોય, તો તે જ દિવસે તેનું નોંધણી અને પ્રમાણીકરણ કરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. આ પ્રાવધાનોનો ઉદ્દેશ સાચા અને વિધિસભ્ય વેચાણ વ્યવહારો કરનાર નાગરિકો અને ખેડૂતોના હિતનું રક્ષણ કરવું છે.
આદેશ પર આધારિત ફેરફારો માટે તરત નોંધની જોગવાઈ વિધેયકમાં આ પણ વ્યવસ્થા છે કે જ્યારે કોઈ ફેરફાર સક્ષમ સત્તાધિકારી, અદાલત અથવા ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશ અથવા હુકમના આધારે થાય ત્યારે આવી નોંધ કોઈ નોટિસ આપ્યા વગર હુકમ પ્રાપ્ત કરતા જ તરત નોંધવી અને પ્રમાણિત કરવાની આવશ્યકતા રાખવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકારે પહેલા ઇ-ધરા (e-Dhara) જેવા ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા જમીન વહીવટમાં પારદર્શિતા લાવવાની શરૂઆત કરી હતી. હવે આ કાયદાકીય સુધારા દ્વારા તે પ્રક્રિયાને મજબૂત કરી વચેટિયાઓ અને નાગરિકોને બિનજરૂરી હેરાન કરતા તત્વો અટકાવવા પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યા છે.
તાત્કાલિક અમલ અને અપેક્ષિત અસર સરકારી નિવેદન મુજબ રાજ્ય સરકારે પ્રજાલક્ષી નીતિ અમલ માટે તાત્કાલિક અસરથી વટહુકમ લાવીને તેની કામગીરી શરૂ કરી હતી અને હવે આ વિધેયકથી તેને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.
સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે આ સુધારો ગુજરાતના ખેડૂતો, મધ્યમ વર્ગ અને રોકાણકારો માટે ‘ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ’ અને ‘ઈઝ ઓફ લિવિંગ’ તરફનો મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે અને તે વહીવટમાં વધુ પારદર્શિતા અને ભ્રષ્ટાચારમાં ઘટાડો લાવશે.