અજંટાની ગુફાઓમાં એલઇડી લાઇટિંગ
મુંબઈ: વિશ્વવિખ્યાત અજંટાની ગુફાઓમાં જૂની ઓપ્ટિકલ ફાઇબર લાઇટિંગ સિસ્ટમને બદલી મ્યુઝિયમ-ગ્રેડ એલઇડી લાઇટિંગ લગાવવામાં આવશે. ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) દ્વારા ગુફા નંબર-2માં આ બદલાવ માટે પાયલોટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવશે. નવા એલઇડી લાઇટિંગથી મુલાકાતીઓને ગુફાના પ્રાચીન ચિત્રો અને કલાત્મક વારસો વધુ સ્પષ્ટ રીતે દેખાશે.
લાઇટિંગ બદલવાની યોજના અને પાયલોટ એએસઆઈએ હાલની ઓપ્ટિકલ ફાઇબર લાઇટિંગ સિસ્ટમને તબક્કાવાર રીતે બદલવાનો નિર્ણય લીધો છે. ગુફા номер-2માં મ્યુઝિયમ-ગ્રેડ એલઇડી લાઇટ્સનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ ચાલી રહેલા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન હાથ ધરાશે. આ પ્રયોગની અસર અને ઉપયોગિતા પરીક્ષણ કર્યા પછી અન્ય ગુફાઓમાં પણ આ નવી સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
ગુફાઓની કલા અને વિશેષતાઓ અજંટા ગુફા સંકુલમાં કુલ 30 ગુફાઓ છે, જેમાંથી છ ગુફાઓમાં ભવ્ય પ્રાચીન ચિત્રો જોવા મળે છે. આ ચિત્રો ભગવાન બુદ્ધના જીવનપ્રસંગો ઉપરાંત તે સમયના સામાજિક જીવન અને વિવિધ ઘટનાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ગુફાઓની છતો પણ ભૌમિતિક તથા ફૂલોની કલાત્મક નકશીકામથી સજ્જ છે.
ઓપ્ટિકલ ફાઇબર અને એલઇડી વચ્ચેનો તફાવત એએસઆઈના અધિક્ષક પુરાતત્વવિદ અરુણ મલિકે જણાવ્યું છે કે ઓપ્ટિકલ ફાઇબર લાઇટિંગ હવે જૂની ટેકનોલોજી બની ગઈ છે, તેના સ્પેર પાર્ટ્સ મેળવવામાં મુશ્કેલી થાય છે અને તે વધુ જગ્યા પણ લે છે. આ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને મ્યુઝિયમ-ગ્રેડ એલઇડી લાઇટિંગ સ્થાપિત કરવાનું નિર્ણય લેવાયો છે.
લાભ અને આગળની યોજના નવી એલઇડી લાઇટિંગથી મુલાકાતીઓને અજંટાના અમૂલ્ય ચિત્રો અને કલાત્મક વારસો વધુ સ્પષ્ટ રીતે નિહાળવામાં સહાય મળશે. પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સફળ સાબિત થાય તો એએસઆઈ બીજા ગુફાઓમાં પણ આ લાઇટિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરશે.