દિલ્હી હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો
દિલ્હી હાઈકોર્ટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) અંગેનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે અને જણાવ્યુ છે કે કોર્ટના આદેશ પરથી થયેલી FD પર બેંકોને યોગ્ય કારણ વિના વ્યાજ દર મનમાની રીતે ઘટાડવાની મંજૂરી નહીં મળે. આ નિણાયક ખાસ કરીને એક 5.89 કરોડ રૂપિયાની FD કેસમાં આવ્યો હતો જ્યાં બેંકે વ્યાજ દર 7.75%થી ઘટાડી 3.5% કરી દીધો હતો.
હાઈકોર્ટે બેંકની અપીલ ફગાવી દીધી અને આ FD પર વધુ વ્યાજ ચૂકવવાની હેઠળ નિર્દેશ આપ્યો છે. મામલાની પૃષ્ઠભૂમિ આ વિવાદ હીરો એક્સ્પોર્ટ્સ અને ટિફિન્સ બેરીટ્સ, એસ્બેસ્ટોસ એન્ડ પેઇન્ટ્સ લિમિટેડ વચ્ચે ચાલી રહ્યો હતો. જુલાઈ 2008માં કોર્ટે ટિફિન્સ બેરીટ્સના બેંક ખાતામાં રહેલી 8.5 કરોડ રૂપિયાની રકમ સુરક્ષિત રાખવાનો આદેશ કર્યો હતો અને તેમાંથી 5.89 કરોડ રૂપિયા ABN AMRO બેંકમાં હતા.
ત્યાંથી, બેંક રોયલ બેંક ઓફ સ્કોટલેન્ડ અને પછી NatWest Markets PLC બની ગઈ. FD પર વ્યાજ દર ઘટાડવાનો વિવાદ કોર્ટે આ રકમને એવી FDમાં રાખવાની નિર્દેશ કર્યો હતો જેમાં તે સમયે ઉપલબ્ધ સૌથી વધુ વ્યાજ દર મળતો હોય. પ્રારંભિક પડતાલ મુજબ FD પર પ્રથમ 7.75%, બાદમાં 8.25% અને ફરીથી 7.75% વ્યાજ લાગુ થયો હતો. પછી 30 જાન્યુઆરી 2018થી બેંકે વ્યાજ દર ઘટાડીને 3.5% કરી દીધો, જેના વિરૂદ્ધ હીરો એક્સ્પોર્ટ્સે કોર્ટમાં અરજી કરી હતી.
કોર્ટની કાર્યવાહી અને પૂર્વ ચુકાદાઓ હીરો એક્સ્પોર્ટ્સની અરજી પર મેઈ 2019માં હાઈકોર્ટે સિંગલ જજની બેંચ દ્વારા બેંકને સમગ્ર રકમ હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ પાસે જમા કરાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તે સમયે કોર્ટે કહ્યું હતું કે 30 જાન્યુઆરી 2018થી મળતા વ્યાજની ગણતરી છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં લાગુ રહેલા સરેરાશ વ્યાજ દરના આધારે કરવામાં આવશે.
બેંકની અપીલ અને હાઈકોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય NatWest Markets PLC એ સિંગલ જજના નિર્ણયને બે જજોની બેંચ સામે પડકાર્યો અને RBIના નિયમો હેઠળ કોમર્શિયલ બેંકોને DOMESTIC TERM DEPOSIT (FD) ના વ્યાજ દર નક્કી કરવાની સ્વતંત્રતા હોવાની દલીલ પણ રજુ કરી. બેંકનો વધુ દાવો હતો કે જો FD ની મુદત પૂરી થઇ જાય અને તેને ફરીથી લંબાવવામાં ન આવે તો તે રકમ પર સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ પ્રમાણે વ્યાજ લાગુ શક્ય છે.
હાઈકોર્ટે αυτές દલીલો સ્વીકારી નહી અને જસ્ટિસ અવનીશ ઝિંગન અને જસ્ટિસ શૈલ જૈનની બેંચે નાટવેસ્ટની અપીલ ફગાવી દીધી, જણાવ્યું હતું કે સિંગલ જજના નિર્ણયમાં કોઈ કાનૂની કે તથ્યાત્મક ભૂલ નથી. કોર્ટે નિર્દેશ કર્યો કે 5.89 કરોડ રૂપિયાની FD પર બેંક વધુ વ્યાજ ચૂકવશે.