વિશ્વ ઓઝોન દિવસ
દર વર્ષે 16 સપ્ટેમ્બરે International Day for the Preservation of the Ozone Layer એટલે કે વિશ્વ ઓઝોન દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ 1994માં 16 સપ્ટેમ્બરને આ દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો હતો. આ તારીખ 1987માં સ્વીકારેલા Montreal Protocol સાથે સંકળાયેલી છે, જે ઓઝોન પડને નુકસાન પહોંચાડતા પદાર્થોના ઉત્પાદન અને વપરાશને ઘટાડવા માટેનો ઐતિહાસિક આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર છે.
ઓઝોન પડ મુખ્યત્વે વાતાવરણના સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં 10થી 40 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ જોવા મળે છે અને પૃથ્વી પર આવનારા હાનિકારક અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોના એક હિસ્સાને શોષી લે છે; لهذا કારણે ઓઝોન પડ માનવ આરોગ્ય, પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિ માટે રક્ષણાત્મક ઢાલ સમાન છે.
વિશ્વ ઓઝોન દિવસની થીમ
વિશ્વ ઓઝોન દિવસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય માળખું સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા નિર્ધારિત આ દિવસે ગ્લોબલ સ્તરે ઓઝોન પડના રક્ષણ અને Montreal Protocol ની અસરકારકતાને રિપોર્ટ કરવામાં આવે છે. 2026માં વિશ્વ ઓઝોન દિવસની થીમ “Global action for a cooler planet” રાખવામાં આવી છે. આ વર્ષે Montreal Protocol અને 2016માં સ્વીકારાયેલ Kigali Amendmentના મહત્વ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
યુએન અનુસાર Kigali Amendmentના પૂર્ણ અમલથી સદીના અંત સુધી વૈશ્વિક તાપમાનમાં 0.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધીનો વધારો ટાળવામાં મદદ મળી શકે છે અને ઊર્જા-કાર્યક્ષમ કૂલિંગ સાથે તેનો લાભ વધુ વધી શકે છે.
16 સપ્ટેમ્બરનાં અન્ય મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા
16 સપ્ટેમ્બર સાથે જોડાયેલી ઘણી મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક ઘટનાઓ ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી છે. મુખ્ય ઘટનાઓ નીચે મુજબ છે:
- 1810માં મેક્સિકોમાં સ્પેનિશ શાસન સામે સ્વતંત્રતા આંદોલનની શરૂઆત થઈ હતી.
- 1908માં અમેરિકાના ફ્લિન્ટ, મિશિગનમાં William Durant દ્વારા General Motors (GM) ની સ્થાપના થઈ હતી.
- 1975માં Papua New Guineaએ સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કરી અને તેના બંધારણને અમલમાં મૂક્યું.
- 2007માં થાઈલેન્ડના Phuket International Airportની નજીક One-Two-Go Airlinesનું વિમાન દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થયું હતું.
ભારત અને અન્ય પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓ
16 સપ્ટેમ્બર ભારતીય સાંસ્કૃતિક અને જાહેર જીવન માટે પણ મહત્વપૂર્ણ તારીખ છે. કેટલાક પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓ અને ઘટનાઓની વિગતો નીચે રજૂ છે:
- 2017માં Indian Air Forceનાં Marshal Arjan Singhનું અવસાન થયું હતું.
- 2020માં કલા વિદ્વાન અને સંસ્થાન નિર્માતા Kapila Vatsyayanનું અવસાન થયું હતું.
- M.S. Subbulakshmiનો જન્મ 16 સપ્ટેમ્બર 1916ના રોજ મદુરાઈમાં થયો હતો.
- Prasoon Joshiનો જન્મ 16 સપ્ટેમ્બર 1971ના રોજ થયો હતો.
- Pushkar Singh Dhamiનો જન્મદિવસ 16 સપ્ટેમ્બરે આવે છે.