સાઉદી અરેબિયા હૂતી ખતરા સામે મદદની માંગ
સાઉદી અરેબિયાને યમનમાં હૂતી બળવાખોરીઓની વધતી ખતરા વચ્ચે રિયાધે બહેરા સૈન્ય કાર્યવાહી માટે દિલ્હી સહાય શોધવાની શ્રમતા કરી છે અને તેની માટે અમેરિકાથી સહાય માંગવાનો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. આવાં અહેવાલો અનુસાર વોશિંગ્ટન સીધી હવાઈ અથવા ભૂમિ લડાઈ શરૂ કરવા માટે અનુરુપ રીતે આગળ વધવા સાવચેત રહ્યું અને તેના બદલે ગુપ્તચર, ટાર્ગેટિંગ અને રક્ષણાત્મક સપોર્ટ પ્રદાન કરવાની સૂચના આપી છે.
જન્મીય અહેવાલો અનુસાર ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે પણ પરિચર્ચા કરી હતી, અને CENTCOMના વડા એડમિરલ બ્રેડ કૂપરની સાઉદી મુલાકાતમાં પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને હૂતી ખતરા મુદા પર ચર્ચા થઈ હતી. અમેરિકાનું અભિગમ અને CENTCOMની ભૂમિકા દર્શાવે છે કે વોશિંગ્ટને સીધી યુદ્ધકારી પ્રવૃત્તિને તાત્કાલિક વિકલ્પ તરીકે સ્વીકારતા પહેલા ગુપ્તચર સહકાર, ટાર્ગેટિંગ અને સંકલન પર ભાર મૂક્યો છે.
એડમિરલ બ્રેડ કૂપરની રિયાધ મુલાકાતને પણ પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને હૂતી જોખમ અંગેની ચર્ચા માટે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ઇઝરાયેલ સાથે પરોક્ષ ગુપ્તચર સહાયના અહેવાલો કઈંક પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સૂત્રો પરથી આવી અહેવાલો આવ્યા છે કે સાઉદી રિયાધે બાબ અલ-મંદેબમાં હૂતી નાકાબંધી અને હમલા અટકાવવા માટે ગુપ્તચર માહિતી મેળવવા ઇઝરાયેલ તરફ સંદેશો મોકલ્યા હોઈ શકે છે.
જો કે, સાઉદી અરેબિયા અથવા ઇઝરાયેલ તરફથી કોઈ ખુલ્લી સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી. એથી હાલ તેને સાવચેતી સાથે ‘પરોક્ષ ગુપ્તચર સહયોગ અંગેના અહેવાલો’ તરીકે જ રજૂ કરવું યોગ્ય ગણાય છે. પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અને જાહેર નિવેદનો સૌદી અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લાંબા સમયથી સૈન્ય અને સુરક્ષા સહયોગ રહેલા છે, પણ હૂતી સંકટમાં પાકિસ્તાનની ભાગીદારી વિશે સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક અહેવાલોમાં થયેલા દાવાઓને સાવધાનીથી જોવામાં આવી રહી છે.
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે જુલાઇમાં બાબ અલ-મંદેબમાં સાઉદી અને અન્ય વેપારી જહાજો પર થયેલ હુમલાઓની નિંદા કરી હતી અને કહેલું હતું કે પાકિસ્તાની સમુદ્રી હિતોને નિશાન બનાવવામાં આવે તો તે ગંભીર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મુદ્દો ગણાશે. જોકે, સરકારી નિવેદનોએ યમનમાં પાકિસ્તાન તરફથી સૈનિક મોકલવા કે ન મોકલવા અંગે સ્પષ્ટ દાવો આપ્યો નથી, એટલે મોટું દાવો કે ‘પાકિસ્તાને સાઉદી માટે સીધો ઇનકાર કર્યો’ એવું નિશ્ચિત રીતે સાબિત થતું નથી.
બાબ અલ-મંડેબ અને લાલ સમુદ્રનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ બાબ અલ-મંડેબ લાલ સમુદ્ર મારફતે ઇંધણ અને માલવાહક જહાજોના માર્ગ માટે મહત્વનો પાસ છે, ખાસ કરીને હોર્મુઝમાં ઊભેલા તણાવને લીધે આ માર્ગનો વૈકલ્પિક પૂરતો વ્યક્તિત્વ વધ્યો છે. જુલાઇમાં હૂતીઓ દ્વારા સમુદ્રી નાકાબંધીની જાહેરાત બાદ કેટલીક સાઉદી તેલ ટેન્કરોને માર્ગ બદલવા પડયા હતા.
હૂતી ક્ષમતા અને પ્રાદેશિક અસર અહેવાલો અને સુરક્ષા વિશ્લેષણો જણાવે છે કે હૂતીઓએ લાલ સમુદ્ર અને બાબ અલ-મંદેબ ક્ષેત્રે એન્ટી-શિપ મિસાઇલ અને ડ્રોન આધારિત હુમલાની ક્ષમતા વિકસાવી છે અને વર્ષોએ તેમના એન્ટી-શિપ ક્ષમ્યતાઓમાં વધારો થયો છે. અનેક વિશ્લેષણો આ ક્ષમતાઓમાં ઇરાન તરફથી ટેકનિકલ અને શસ્ત્ર સહાય શામેલ હોવાનો ઉલ્લેખ કરે છે.
આવા પરિસ્થિતિમાં ઈઝરાયેલ જેવી દીર્ઘકાલીન મિસાઇલ-ડિફેન્સ, ડ્રોન ટ્રેકિંગ અને ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષમતાવાળી દેશની કોઈ ગુપ્તચર માહિતી સાઉદી માટે હૂતી હુમલાઓ અંગે પૂર્વચેતવણી અને લક્ષ્યોની ઓળખમાં ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે, જો તે અહેવાલો સાચા હોય તો.
ઉપસંહાર — આગળનો દૃષ્ટિકોણ હાલ ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર સાઉદી અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે કોઈ ખુલ્લી રાજદ્વારી સમન્વય અથવા સૈન્ય ગઠબંધનની સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી. તેથી અહેવાલોમાં આવેલી પરોક્ષ ગુપ્તચર સહાયની દાવાઓને વ્યાપક અને ઔપચારિક ગઠબંધનની સમકક્ષ માનવુ યોગ્ય નહીં. તાત્કાલિક પડકાર એ છે કે હૂતિ ખતરાએ સાઉદી, અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને અન્ય વિસ્તારમાંના શિપિંગ અને ઉર્જા સપ્લાયલાઈનમાં નવી સુરક્ષા ગણતરી લાવી છે.