BRICS સમિટ 2026: ન્યૂ દિલ્હીમાં ‘નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર’
બ્રિક્સ સમિટ 2026 ન્યૂ દિલ્હીમાં યોજાઈ અને સભ્ય દેશોએ “નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર” જાહેર કર્યું. સમિટના 20 મુખ્ય નિષ્કર્ષો બહાર આવ્યા. સમારંભ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ઉદ્ઘાટન સમારોહના એક દિવસ પહેલાંથી સમાપન સુધી ત્રણ દિવસમાં 15 દ્વિપક્ષીય બેઠક કરી ને સક્રિય કૂતનીતિક ભૂમિકા ભજવી હતી.
‘નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્ર’ અને મુખ્ય મુદ્દાઓ 18મી બ્રિક્સ સમિટમાં સભ્ય દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષો, વેપાર અને વૈશ્વિક શાસન સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર બહાર પાડ્યો. ઘોષણાપત્રમાં એકપક્ષીય વેપારી અને બિન-વેપારી પ્રતિબંધો તેમજ આર્થિક દબાણ સામે વાંધો વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે અને સભ્ય દેશોએ યુએસ ટેરિફનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ નોંધ્યો.
ઘોષણાપત્રમાં તમામ પ્રકારના આતંકવાદ સામે કાર્યવાહી કરવાની હાકલ લીધા ગયા અને આતંકવાદી ભંડોળ અને સલામત આશ્રયસ્થાનો અંગે ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી. ઘોષણાપત્રમાં પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાની નિંદા પણ ખાસ નોંધાઇ છે, જે ભારત દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલ મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સામેલ હતું.
પશ્ચિમ એશિયા કટોકટી અને ઈરાનનો મુદ્દો બ્રિક્સ દેશોએ પશ્ચિમ એશિયામાં વધતી હિંસા અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી અને મહત્તમ સંયમ રાખવા અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ શોધવાની સાંજ્ઞા આપી. સ્રોતો અનુસાર, બ્રિક્સનું પ્રમુખપદ સંભાળ્યા પછી કેટલાંક મહિનાઓમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયલે બ્રિક્સ સભ્ય ઈરાન પર હુમલો કર્યો હોવાનું અહેવાલ થયા હતા; જવાબમાં તેહરાન દ્વારા યુએઈ અને સાઉદી અરેબિયાના ખેલો પર વિપરિત હાર્ડિકેટ હુમલાઓ શરૂ કરવા જેવા પગલાઓનું અહેવાલ આપવામાં આવ્યું છે.
આ પરિસ્થિતિએ ભારત માટે—જે આ સમિટનું ચોથું આવાસી હતો—યે ત્રણેય દેશોને એક મેદાન પર લાવવા અને સામાન્ય વલણ અપનાવવા માટે રાજદ્વારી પડકાર ઉભો કર્યો. મોદી-વિદેશનાથક મુલાકાતો અને સંવાદ પ્રધાનમંત્રી મોદીએ સમિટ દરમિયાન અનેક દ્વિપક્ષીય મુલાકાતો કરી. તેઓ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંબંધો, સરહદ શાંતિ, વેપાર અને પરસ્પર સહયોગ અંગે ચર્ચા થઈ અને શી જિનપિંગને 2020ના સરહદી તણાવ પછી સંબંધોમાં સામાન્યતા લાવવા yönelik આ મુલાકાતને મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાયું.
મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની બેઠકમાં યુક્રેન સંઘર્ષ, વ્યૂહાત્મક સહયોગ અને વેપાર જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઇ અને પુતિને સમિટ પ્લેટફોર્મમાંથી રશિયા-યુક્રેન વચ્ચે શાંતિ પહેલને સમર્થન આપ્યું. સમિટ દરમિયાન મોદી અને પુતિનની કારસવારી ‘કાર ડિપ્લોમસી’ તરીકે પ્રતીકાત્મક મેસેજ પણ આપી હતી.
આર્થિક સહયોગ, ટેકનોલોજી અને વિકાસ મુદ્દાઓ ઘોષણાપત્ર અને સત્રોમાં આર્થિક સહયોગ અને ટેકનોલોજી સંબંધી અનેક મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકાયો: બ્રિક્સમાં સ્થાનિક ચલણોમાં ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપવાનો વચન. ડોલર પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે વૈકલ્પિક ચુકવણી પ્રણાલીઓ અને નાણાકીય સહયોગ મજબૂત કરવાના ઉપાયો. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને અન્ય ઊભરતી ટેક્નોલોજીઓમાં સહકારને મુખ્યતા.
ઉર્જા સંક્રમણ, ખાદ્ય સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસ જેવા વિષયો પર કામ. MSME, ડિજિટલ કૃષિ, આરોગ્ય, માળખાગત સુવિધાઓ અને યુવા કૌશલ્ય વિકાસ પર ફોકસ. વૈશ્વિક શાસન અને આગાહી બરિકે સભ્યોનું ધ્યાન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં વિકાસશીલ દેશોની વધારે ભાગીદારી પર હતું. ભારતે યુએન સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યપદ માટેની પોતાનીtimeline માંગનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં પ્રતિનિધિત્વ વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
ચીન આગામી બોર્ડના પ્રમુખ તરીકે 2027 માં બ્રિક્સ સમિટનું આયોજન કરશે. સમાપન સમયે પીએમ મોદીએ જણાવ્યું: “આ દેશોનો સમૂહ નથી, પરંતુ ઉકેલોનો સમૂહ છે. સમગ્ર વિશ્વને બ્રિક્સ સમિટમાં આશા છે. તે ઉકેલોનો એક ઇકોસિસ્ટમ છે.”