હોર્મુઝ તણાવ અને ક્રૂડના ભાવ
હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર વધતા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં જોખમ પ્રીમિયમ વધવાની શક્યતા ઉભી થઈ છે. બજારનું ધ્યાન ખાસ કરીને 7 સપ્ટેમ્બરના સેશન પર રહેશે, કારણ કે હોર્મુઝમાં ગતિશીલતા વધતા ક્રૂડના ભાવમાં દ્વિતીય અસર જોવા મળી શકે છે.
હાલની પરિસ્થિતિનો સીધો અસર ભારતીય રિફાઇનરો, આયાત બિલ અને ઊર્જા ખર્ચ પર પડવાની શક્યતા છે. હોર્મુઝનો હાલનો પરિપ્રેક્ષ્ય અને શિપિંગ પ્રવાહ વૈશ્વિક અહેવાલો મુજબ હોર્મુઝમાંથી હજુ પણ કેટલાક તેલના જથ્થા પસાર થઇ રહ્યા છે અને કેટલાક શિપર્સ વૈકલ્પિક રૂટનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, એટલે પૂર્ણ રીતે સપ્લાય બંધ થયાની સ્થિતિ નથી.
હોય તો હોર્મુઝમાંથી જહાજોની સંખ્યા અને દેખાતો ટ્રાફિક યુદ્ધ પહેલાંની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો છે. 4 સપ્ટેમ્બરના વૈશ્વિક બજાર અહેવાલમાં નોંધાયું હતું કે હોર્મુઝમાંથી કોમોડિટી વહાણોની અવરજવરના સ્તર 10 દિવસના સરેરાશથી ઘણી નીચે હતો.
બજારની પ્રતિક્રિયા
બજાર પ્રતિક્રિયા અને ભાવની હાલની સ્થિતિ બજાર સામાન્ય રીતે વર્તમાન સપ્લાય અને સંભાવિત આગામી સપ્લાય બંનેને ભાવમાં સામેલ કરે છે, જેના પરિણામે સુરક્ષાના જોખમ વધતાં ક્રૂડમાં પ્રીમિયમ ઉમેરાઈ શકે છે. ઉપલબ્ધ તાજા આંકડા અનુસાર 2 સપ્ટેમ્બરે ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટની કિંમત $99.35 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી હતી.
ઓગસ્ટનો સરેરાશ ભાવ $90.19 પ્રતિ બેરલ હતો અને જુલાઈમાં તે $82.04 રહ્યો હતો. પરિણામે જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર શરૂઆત સુધી ભારતમાં ક્રૂડની કિંમતમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે.
બજારમાં સોમવારે ક્રૂડના ભાવમાં વધારાના જોખમની શક્યતા હોવા છતાં ચોક્કસ ટકાવારી પૂર્વાનુમાન આપવું યોગ્ય નથી, કારણ કે ભાવ પર OPEC+નો નિર્ણય, વૈશ્વિક માંગ, અમેરિકી સ્ટોક્સ અને વૈકલ્પિક સપ્લાય રૂટ જેવી બાબતો પણ અસર કરે છે.
6 સપ્ટેમ્બરના બજાર અહેવાલ મુજબ OPEC+ ઓક્ટોબર માટે હાલની ઉત્પાદન નીતિ જાળવી રાખવાની દિશામાં છે, જેના કારણે તાત્કાલિક વધારાના પુરવઠાની મોટી જાહેરાતની આશા ઓછી જણાઈ રહી છે.
ભારતમાં શક્ય અસર ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાત માટે ક્રૂડ પર ભારે નિર્ભર છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ભાવમાં વધારો સીધા આયાત બિલ અને ઊર્જા ખર્ચ ઉપર અસરકારક બની શકે છે.
ક્રૂડ મોંઘું પડવાથી સમાન જથ્થો આયાત કરવા માટે વધુ ડોલર ખર્ચવા પડશે, જે વેપાર ખાધ અને ચલણી ખાતાની ખાધ પર દબાણ આપી શકે છે.
આપણું ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે જો હોર્મુઝમાંથી અવરજવર ધીમે ધીમે સામાન્ય થાય તો વર્તમાન જોખમ પ્રીમિયમ ઘટી શકે છે; અને જો વધુ હુમલાઓ થાય અથવા ટ્રાફિક વધુ ઘટે તો બજારમાં ફરીથી તેજી આવી શકે છે.
7 સપ્ટેમ્બરના બજાર ખુલ્યા બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ભાવ ઉપરાંત ભારતીય રિફાઇનરીઓની ખરીદી, રૂપિયા-ડોલર વિનિમય દર, શિપિંગ ખર્ચ અને સ્થાનિક ઇંધણ બજારના સંકેતો પર વિશેષ નજર રાખવામાં આવશે.